  
5/6 2020
  
 - 
 :
  
..  
   
.. 
: 
.. , . 
   
.. , 
.. , 
.. , 
.. , 
.. ,
.. , 
.. 

     
  
     
   .  
     ,     .
  ?    
   .
   
   
 
  
119991, ,  ., 29, . 8
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46
e-mail: redaktor@hij.ru
http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087 
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
    
    
   19.06.2020
   ̻.
123001, , 1-  -, . 1
       
  ,  72231  72232 
     , 
  88763  88764 (  , 
. (495) 443-61-60)
  ,  2021  2017.
  (495) 127-91-47
-  (495) 789-86-36
  
.. 
    
  ,   
   .
-

    
19  2003 , .   77-8479
5/6 2020
 
:   . .  2

  . .  ..9

 :  . ..  .. 13

  . ..  .16
   
  . ..  22
 
٨    . ..  .32

:  . ..  ..39
 
 . ..  45
 
     . 
..  ..46
 
    .   56
   
  .   ..62
 
   .   .70
   
 ! ..  76

    . . ..80
 
 .   86
  .   .94

 .    101

.   . 104
:  29
:  53
:  83
 93
  102
,  102
ISSN 1727-5903
2
. 
:   
, 11-   .   ,     ,       ,       .      .     1807     ;     2,64 %     2,9% ;       ,       ,   ,  ,  ,   ,          .       ,   .     ,  ,      .  XXI         ,   ,     
 22-           
 
: ESO/P. Horalek
3   , 2020,  5-6, www.hij.ru
      ? 
    .    ,  ,   90 ,    .             ,  ,                  1994 .      ,   .        .       589        .       ,     .       ,      -  ,              .       :    , ,  ,      ,     .     80-       ,         2000-.  2007-     ()        ,   2016      ,       . 
    ?           .      ,        ,       .   ,  ,      .    ,            (Nature, 2013, 7453),    .   .  ,      ,       ,      .        ,   ,          .                 .   ,     ,      .     ,      .      :        ,    .    ,   ,      ,     .   ,              ,           .
        ?   ,       .        ,      . 
     , ,       :        .    -  ,  ,      ,            ,   ,                 .        ,     ,    .                .     ,  
     ,     ,       ,      .           ,     ,       
: ESO
4      , ,     ,   .       30   .
     ,     :                    ,       .          . ,        :    (       ),      ,   ,         ,        , , ,        .      ,       .       , , ,  ,          . 
,        ,     ,  ,  ,        ,   ,   . ,    ,         . ,      . 
    ?        ,  .    , , Na2CO3      ,     .    ,  ,  .   ?                .  ? -       .  ?      .                ,   .  2020       60  ,         ,  ,   . 
 
   ?      ,   .     , , Na2CO3 NaHCO3 2H2O,   : 40% .      , .           ,          ,   ;      40 . 
      , Na2CO310H2O,           .         .         ,         ,        20%. -    ,     ,         
5   , 2020,  5-6, www.hij.ru
-  glasswort,    ,          . , -       soda ash,    .
  XVIII ,   , :       .              XVI             .                  :     ,           .
          ,    , ,      .       .   1860-             ,   .      .  1930        ,       ,     .
  ,                 .              .       50  20%   ,      43    .         0,75     ,      13   2.          ,   ,    :  0,45     ,    4  .
    ?  ,       .            , NaHCO3.          .       .      ,      , -. ,            ,         2045       -           ,   .
                .  ,        :       ,                  .     , , ,    -           ,       . ,      :          ,     .  ,      .
     ?   (caustic) -  ,    ,       ,   ,     ,   ,    . 
       ,      . 
          . 
        ,       ,     .      60    ,     .         ,     ,        , , ,      .      ,      ,       . 
               ,     ,           :    17%  11%  . 
         ,      ,   .             .   ,   ,            XXI   .      ; ,  2009              ,    :         . 
6
TaO Na
   ?          1850-              ,    .                   -.       ,   ,        1807   ,    . 
     ,        ,    . 
   ?       .   ,            :  
         ().   ,    ,        ()               ,     .   ,      ; ,      ,     .         .  -       ,        .    -60     1969 ,           ,        2020 .
       80-      -600 (   ),    ,        .                     .    -600           -800,     2016    ;      .     ,         . 
    ?  ,      ,    ,     .     ,   .      ,             ,       ,      .  ,    ,       . 
                . 
                , NaTaO3;       ,      .   :       ,  ,      :      .      :        !      ,       . 
        1997  (Chemical Letters)  
7   , 2020,  5-6, www.hij.ru
       , ,         K3Ta3Si2O13.          .          :     ,   ,  ,          .       ,                .  2000           5,9    ,       19,5.
 ,  2010         (Applied Catalysis B: Environmental) ,       .      ,    -         .      -   -:     ;          .                    (     )           ,   :     ,   ,         ,       . 
               ,       ,    .  -         ,         .      ,      ,   ,       .        ,      -   (ChemSusChem, 2019, 12),                 ,   , .
   ?      - .          2015 ,   ,       .     ,     ,   ,         . 
        ,        ,    .  ,    ,  .           ,          ,  ,   ,    .
 , ,        ,          ,    . ,      ,                   .                   .                    .        .
      ,           (Research, 2018: 6914626).        ,                 ,   .          .       ,         . 
     ,   .   
    ,                (Research, 2018 )
8   183    , ,    ,  ,       , 150  180   ,      -    .   ,               .
      ?          ,   .  ,      ,     ,         ,         ,     :         ,   .      ,  -       (    :     ,   ),     ,          ,       .           ,     ,    .      :         2040%,      4060%,       1216%  .                13    . 
     ,     ,  ,     .        ?           . :          ,      -   ,  -  -  , ,    (,   , 2013, 5).
   -        .       ,                        (JAMA Otolaryngology-Head Neck Surgury, 2017, 10). 
       63%,            54%.  ,            ,     ,  ,   ,       .        ?       , -4  .
    ?                 :      ,   .        ,   . 
  .         ;      , ,   ,    .    ,        ,        , .      ,  ,    . -       ,     .   ,        - ,    .  ,     ,        : 10    8.
      ,           ,   :    3     70  -,   (Lancet, 2019, 393). ,            (3  82  2  65    - ).     ,   ,   4   .   , ,    !
     ,                  ,   -    30%.   -      -  ,  .       ,  ,  ,             . 
   ,        ,       .
9   , 2020,  5-6, www.hij.ru
  
       912   .        ,  56    (     ),     23   .            - ,   ,     2,4   (       ,   ),    1,5     (    ).          5,98  5,4     .    4,17   .
 2013          2025   30%,         .     . ,             2019        ,        ,  ,     .    

       (1543 ).  ,       XVI ,   
10   . 
,       ,      . ,         ,   ,       :      75%   .            . ,            ,     ,    ,     .   ,         , ,             4,89  5,12    . 
 
       :       ,         ? ,       .  ,        -           (. .). ,          ,   ,    ,   ,  .   2013      ,              -    ,      187   (BMJ Open).      ,      .         ,           ,      ,      ,        . 
 -         ,   .  :     .       -    ,     ,        ,     . 
     ,   -   ,   ,     
11   , 2020,  5-6, www.hij.ru
    -  ,           ,       .     ( 2    5    )     ,     ,      
   
    ,          -        .         ,        . ,  ,        , ,    :   ,  .     ,      J,              .      ;   ,     U,      ,           ,     .         ,       ,      ,  ,       ,    .
    ,                   ,   -.     ,    ,    .    ,          ()     ,           , ,        .      ,       (International Journal of Epidemiology, 2017, 46, 1; 2018, 47, 2):           ,      ,    ,       ,      ,      ,   ,              ,      ,      ;          . 
J-, U-            ,            .             .         ,       ,     .     ,                     . , ,   ,  ,                        .
     ,   
 



















 




0 2 4 6 8 
  -   1 . ,
2017 
 ,   
12     .       ,  , ,             ,       .    ,           ,  , ,     ,     ,  , ,        ,                 . 
          ,         :     7  12%    .
   
,               .    ,         ,     ,     ,    . ,    ,        20102011     -    500.     520   ,    ,     ,  ,   ,             .              .            ,        (American Journal of Hypertension, 2020). 
      500      . , ,           ,      ,     .  , ,          ,       .       ,               .             .  ,      ,   ,      .  ,   ,   ,   ,        ,     .      ,    ,     ,    .        .           ,    . 
    ,  .  ,                      .           . 
,       6  12       -500          .  ,         ,  .    :    ,         ,      . 
   ,           .         ,   . ,          ,     ,   .   ,    ,      .   ,   ,     . 
          :     ,            ,     . 
,      ,           .   : 
     .        ,   ,   ,    . 
      .                    ,        . 
                ,        ,     .      . 
. 
13   , 2020,  5-6, www.hij.ru
.. 
    ,     .        .  ,        ,           .  ,  ,   -       .       ?
    
      ,                .       ,      .      ,             . ,         5070  ,   4050,    3040,   2040,   1015 .
    (   - )     . 
     ,           .      ,   ,           ,     (   ).
       ,  ,     : ,       , 

  ,       ,    - .       ,   ,    .
  .  ,            ,           . 
   ,   ,        :      ,           ,          .
 ,         . ,  ,     Homo,     sapins,        ?   ,    ,        , -   . ,           ,              . ,      , , ,       . ..    :     ,   :    ? 
    ,       ,   ,       .     .      ,     ,      ,     . , ,      ,    ,  
 :  
14         ,    ,     .       ,           .
    
     ,           .         :         . 
     ,      , .          5000 /,   (, ,   )  17 000 /   .   6%  ,   28%     . 
        ,      ? 
         ,             , .     ,          ,     ,          . 
 ,            ?  .    ,       .   , ,      1020 .      ,      ,  :        ,        . ,  ,    ,         .  ,       ,        . 
   ?
 ,         ,    ,   ,       ,     . ,   ,  ; ,    ,    .               .     .      (250 /  )         :          ,   ,            .       ,   ,   ,   ,   .    , ,  ,      ,         . 
    .
     .       -,        ;     .          .      .       ,    ,                 .           ,    .     . 
      ?           ,        .    :            2    .       ,      .  ,            ,      ; ,       .
            ,   ,         .             ,         .   ,          ,      . 
  
 ,  , , ,   ,         .         , ,     ? 
15   , 2020,  5-6, www.hij.ru
    ..  
  ,      ,  ,   .    .      ,        ,      .
 .     ,            ,   (  )    .           ,      . ,     ,             .       .
         ,  .           ,         :    ,         .      , ,    ,     ,       . 
         .    ,         .                           ,     200550   .   ,  25   ,      , ,  ,         ,   ,      . 
    . 
     ,    , ,      ,     . ,    6085%,    ,   .   ,          ,         .             , , ,  , , .
           ,     .    ,     ,     ,  ,       ,  .              .
        ,   :       500700,    10001200 /,  , ,     70100 /.  ,            ,   . 
 ,  ,         ,   . 
       . ,           .      ,       ,         . 
         .
    
 ,    ,  ,       ,       .  ,          ,     17    .      ,       .          ,     .                  .          :            .      .
,  ,    ,         . 
,    ,            ,  ,       -  .   ,   ,     ,        ,      .
   ,  ,   ,  .   ,            ,      . ,      Homo,   -,      .                    .        ,     alma mater.
16

  
       .   ,          ,       
,         .          :               . 
      ,    :  .    ,  ,  ,  ,    ,  .        :    ,       ,    ,             . 
       ,         ,  . 
   .. 
    ,      ?     .          :    ,            ?        ,   ?              .     ?  ,      1885         ,  ,   .  ,         ,   . 
  
: Phil59   Pixabay
17   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   ?  ,     .  ,       :       ,      ,    .   :  ,       ,     .        ?     ,      ,       ,       . 
  ,       ,        1978 . ,      .   : , ,    ,  , . ,       , , ,       ,        .  ,         ,          ,     .    ,     .     ,           ,     ,     ,                 .        ,              1861 ,       .     30%  ,           . ,   ,   ,  ,    ,           .      ,          ,           .
, ,      , ,     ,    100 .    1931     
  ,             ,       Hanson Hispania   HeidelbergCements.       ?
       XXVI   ..  ,           
18  ,    ,      .         .         1950-     ..       ,       :   .
 ,                    ,       . 
     .    ..   ..                       .  -    :      ?     .    .           ,        ,              .
 
   .      ,    ,  ,    .    ,        ,   ,     ,     .  ,   ,    ,    .       ,       .  :     ,       ?
     ,        :  ,    ,        .      ,    -.  ,  ,       ,       ,      .     ,              .
,     ,          (  ),     ;     
        ,  ,   ,        .      ,     .        .        ,        .   , , ,       100 ,  ,     ,    ,      ,   .
              ,    .. ,         .       ,          .      ,    ,      100 ,   ,     .    
: .. 
19   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 SiO2, Al2O3, TiO2   .         : , ,    . 
  ,  -   ,    :      46%   . 
   ?     ,     ,     , , , ,    .   , ,          :             ,          .       ,            .        . 
            ,        -300  -400.
       :                  .             :     . 
-
      ,        ,      .  --        . 
      ? 
,          .
   .          .     ,       1%,    .       , 56%,   
      (I   ..)     
: Ralph Ellis
20
  . ,       .   :  ,   ,         20 . ,            ,         .
     ,       ;         .          .      ,      .      :             ,  . 
         375 . .     5  .   ,          ,     3,3    .   ,   30 . ,      110   , ,   360   ,  300    . 
    4%,    12   .    ,       4500 .. 
 ,         .   12-      .   33:12=2,75 -.    12    45002,75=12 375 .      ,  :     100  .  ,  12%        .   .
    ,     .   ,      ,    ,  :     ,   ,     .        :   .
     . 
,                  .     :     . ,        ,         .           -   ,         7%     .       ,  ,    .
    ,       .  ,      .            .      ,   :         ,     ,     .  ,     ,        , ,     . 
           .
    :             ,        . 
 ,       ,    .  ,      ,      .        ,         , , ,      . 
     ,      ,          . 
   -  ,   ,   ,     ,    :   ,     , ;      !
  ,    ,    ,      .       ,         .           ,    .
     ,        :             ,       . 
 ,            :        .
   ,     :   
21   , 2020,  5-6, www.hij.ru
     .  ,   ,    ,     ;       ,      .
 
    ,       ,      . ,  ,    -,  ,     .    :    ,        .    ,      . 
          ,   .  ,   , ,     6%.  ,           ,     .  ,      ,  ,         .   ,     ,   . 
     ,    .              . 
    ,    . 
     ,     ,   ,   .       ,   .     ,    1000 .            . ,   ,    ,           .
                ? 
,  ,    ,   ,      .      ,   ,        . 
  :   ,                  ,      ,  :    ,          .     , ,   ,    ,             . ,                ,    ,     .          ,   ,        . 
 ,    ,       , ,    :    .
  ,  ,     ,        ,      .     :     ,      ,     , ,      ,      . ,      ,        :   ,   .
 
      ,         .  ,       600 ,      , ,    .      , .
 ,       .  ,      . 
          . 
,     ,     :   .
     , ,  ,         .              ,   .
   ,    !
     
.. .  ,   .     . .: 
-, 2018.
. .      . .:   , 1958; Ancient Egyptian materials and industries by A. Lucas. London, 1948. Third edition, revised. 
22
   
         . ,          ,       ,     . ,        .
  
,  , .    ,   . ,           ,       ,      ,       ,      ,         . 
         ,      -,     .           :      ,   -      . 
,      ,   , , ,  ,            .      ,   
 -  .. 
  
23   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 - , , ,          ,          ,        .
,       ,    99%     ,             ,        .            .     ,   ,           ,  .      ,    ,        .
       70-   ,                 ,          . 
       .   ,               ,   .   ,   ..          -  .
  ,  ,   .  -           ,   .  ,     ,    .            ,     .                 ,      .          .
  
24   .                   ,   ,            .
   . ,    ,       ,   ,  ,   , ;        ,          .       ,  ,   , ,       ,  .
  
           ,   , ,          - ;           . ,     ,           ,         ,       . 
      ,         .     ,    ,       ,     . 
     ,     :    ,   , ,   ,        ,    ,   
 1
   ,       (Nature, 1995):      15       
  2
    ,      (Journal of Materials Chemistry B, 2014),      45    
      ,    ,    ,          .          ,        ,    ,                 . ,   ,        ,      ,    ,  , ,  ,      ,     . 
,  ,      ,     ,    ,    90-              ,            ,    .      ,   ,       ,   ,    ,        .
 1995            Nature  20 ,      ( 1).       ,    . 
       
0 
5 
0  45 
10 
15 
25   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 .  ,    ,          . 
, , .  ,      .   2014      -         (  , ,         ,  )  -  (Journal of Materials Chemistry B, 2014, 2).           4 ,       ,   ,       . 
   ,            ,  .     :   ,  ,        ,         ( 2). ,       . 
         ,    . 
       ,  ,    . ,           (-OOH),              .     ,   . 
   ,            :        ,    .      :       .   ,          ;      ,     .  ,     ,   ,    ,     ,    .
 ,      ,    ,          ;      . 
,          (ChemComm, 2018)   (     ,  ,   )    (, ,         , ). , ,                (-SH)  .      : -, ,       , -  ,         (,      ),  -   . 
   ( 3).     ,                ;      . ,   ,       .        :     ,   . 
    ,    :       .     . 
        :  ,  .    3,  ,    ,     ,      .  
 3
 ,        (ChemComm, 2018),     ,  ,   ,  
Ca 2+ 



 
26               ,       , ,    . 
    ?   ,          ? ,  .      2019     -          (Polymer Chemistry, 2019, 10).   - ,       ,      . 
 ,     ?  , ,      ,        ,     .      ,   .     , NaIO4:      1:2   ,         . ,     (12 ),    ,         !      ,    ,   10%-  .  30%,      , , ,   2,68 .     ,            ,  3553 .                 :         . 
   ?
   ..       :       .         .          ,       ,    .   ,      ,          ,         . 
 ,   2018                  (Nature Communications, 2018, 9).     , , -,         ,    ,  -,   ,   ,   ,     .        :    ,            .        ,     :          ,    . 
    20     ,         .            ,      :     20003000%     .    ?                    ,        .   -  :          ,      .        ,     .        ,      ,          ,    ,  . 
        . -,    ,      ,      ,  .  -,     . 
     :       ,   ,   10   ,   ,    .          ,       . 
 ,     , , ,        ,      ,     . ,  ,    .
               ;  ,  ,      .     
27   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   .   ,        ,       .          ,   ,   ,   . ,        ,    -                . 
  ,       , ,  ,   .   ,   ,       ,     - . , ,               (ACS Applied Materials & Interfaces, 9  2018 ).   :                 .
      :     ,              .       .    ,   ,         ,  ;       ,         .       :     ,        ,     .       ,     (      ),            . 
            . ,         , ,   ,      ,    ,   ,     .         ,     . 
   ,     ,       :        .  ,  ,              ,    ,     ,      -   .
 
,                        . 
      ,       ;     .         -          (Soft Matter, 2018),       .     ,        ,         :    ,     .            -,       ,  -,      .   :           ,    ;       .       ,       ,    .         2014           (Advanced Materials, 2014).     ,  .           .  ,    ,      .
  ,    ,     (),    ,   ,   ,  ,        ,  .  ,    ,      .
,  ,  ,   .      :    , ,      ,  2 .  ,   ,   :  ,      ,     .             .      ,   ,       . 
28
,   ,     . ,           :  ,   ;     .        , ,     ,   .           ,   ,   :          .                  ,       .       ,   ,   ,  ,    :         6,5  ( 4). 
      . 
     ,      :       ,      . 
    ,    ,        .      ,   ,      ,     (4). 
  , ,     . 
       ,      :    ,       ,     ,       .           (4). -,  ,     ,       . -,    ,          .       ,               .
 ,           .           ,           .         .     -    ,   ,             ,   .
  4
30  60  150 
  4
  4
Fe 3+ 


 
       (Soft Matter, 2018)       (),    ,      ().            ,   ,      () 
29   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   
     (,      ?),    .                   ,     .   ,          !   ,          ?  , ,     ,   .         ,  ,   ,    ,   - .    ,       ,   ,    ,          .
  .. , ..   ..          . ..    ,        .        ,     ,    :   1,96 ,  ,    .      160 / 2   ,  23     ,           50 /,              1030 .            (, 2019,  1)
: 
30
     
       .   ..  (   . 
.. )      .     :  ,          .  ,             .  -     ,      ,        .
               .       :          .              . 
         ,         ,   . 
    .   ,        ;            . (, 2019,  1)
   
 ,   ,      , -,      ,  . 
      ,      ,     .           ,    ,  .
       (     ).   ,      , ,         .              ,            . ,   - ,    ,     ,     ,    . 
  - ,      ,    .            .
     , ,    Al Ga As / GaAs
 
.. , .. , .. , ..   .. ,  -   .. .       22%,         6%,      0,5 ,       1000 / 2 ,     0,56 / 2 . (  , 2019,  23)
   ,  
         ,  ,    ,     ,  ,  .            ? 
, ,   .    , ,  ,    ,    ,   ,      ;  ,    , . :   -     ,          .            .
              ..   .. ,  
    .     ,           .       ,    .     ,  ,  .  ,      ,         
31   , 2020,  5-6, www.hij.ru
,       ,  ,   .  ,      ,     ,   .   ,  ,    ,    ,        . 
(, 2019,  6)
  
     .    ,        . 
   ?       .     ,    ,     ,     (.   , 2008, 10).        ,        . 
      ,     ,    (   ,   ),      ,    ,        
    ,  ,     ,   ,          ,        .     ,        ,       (     ).    ,     (,         )   ,  ,     ,   ,     .
           .. , .. , .. , ..   ..  (-  ). 
         ,    ,   ! 
,          ,     .            ,          . 
     ,     . 
(, 2019,  4) 
  . 
  
     ,  ,  .     ,        .       . , , ..    (   , ;   ; )     ,              .     ,             (, , , ),       11  70 /.  ,         ,  ,     60-  1,4    . 
(, 2020,  157, . 5)
  ? 
  ?
,        ,       ,    ,             ,    . ,     ,        .    ,           . :          ?
        70  ,     .    ,  ,   ,      ,      ,      .   ..   ..  (    )      ,   ,   ,       . ,    ,     ,     ,  .        ,      ,                ! (, 2020,  157, . 4)
  . 
32
 
             ,       ,       ,    ,         .     ,        
.. 
    
    ,  ,        .
 
 
      ,      ,  ,     -       .             .        (.   , 2020,  4),   .
33   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 ,      .   :)     ,    ,   ; )    ,   ;)     ,      ,    ?)      ,   ,       ?)    ?
        ,           , ?..,    ;         .     ,            ,    .   ,        ,      . 
                       . ,               ,                ,      .
   ?      ,   , ,  ,  . ,      ,               ,              .            ,   ,       ,    .           - ,   -      .          ,   34            ,     
34
     . 
. 
   ,   ? 
, ,     ,         - , ,     .    ,      ,     H2O.       ,   ,   ,  .     ,       ,           .    ,    -? ,    (-, !)     . 
 
              ,        ,   , ,  ,      .       :     ,    ,      ,      ,      ,   ,      .   (    )           .        :     ,     ,       ,     ,  ,     .    ,        ,          ,      .
                   ,   ,   .      ,      . , ,          !    ,     .     
         ,    . 
   ,        
35   , 2020,  5-6, www.hij.ru
,      ,    ,      . ,        . 
                 .
   .   ,     ,   ,   ,          , ,  . 
          ,    ? 
      ,          .  ,      (  ) ,      . ,  ,      .
      ,     ,      ,  .         ,       .       ,    , ,    . .      ,   .   ,       ( ,     !),       770C,           .      ,     1115C,      ,           .                    .
     . ,               .     ,   !        ,   ?   !      ,   . ,     .               ,  . , ,  ,           ,    .       .
        .  ,       ,     .   ,      :       ,       ,    ,   ,    ,   .          ? 
    ,     .
          ..        .             .  ,            ,   ,     ,  ,         . 
 
         .            ,  ,    , , , ?     ,         ,   ,            .      ,      ,    ,   ,      .
           ,    .  -     -,  -       ,     ,    . 
           ,   . ,          .         ,   ,     (  ), , ,  ,    . -         .       ,       .
36
    (, )    :    ,    , -  .      ,   ,  . 
     ,       . 
            , ,   . 
  ,        -,      ,   . ,       ,   .      ,   .     , , , , ,         ,   ,   ,        .
    ,    :    ,             ?          .      ,     ,     ,  ,   .        ,  ,    . 
  
             .     ,          .          ,    - ,     .     .    ,      ,           .            ,     ,       ,       -.  ,    ! ,            ,    . ,        ,   . 
,          .  ,   ,   .
         , ,  ,    .      ,       . 
  .       , ,   ,     ,  .  ,   ,   ,   , ,   . ,    ,          ,    .
    ,   ,         .      -  ,        - , ,    . ,             ,     .  ,     ,          .        ,      ,  .            ,           2  3  ,    ,     .
            ,       ,   ,    - .       ,        ,   :   1   2 , ,    ,   2  2 ,     4  2 .       ,       .   ,         ?    .         ,   ,       , , , ?       ? 
  ,       :      ,  -    -   -  ? ,     .  ,           ,   . .      , ,      ,        , ,    , .   : ,     ( )  .     , 
37   , 2020,  5-6, www.hij.ru
    .            .             ? ,   ? ,        ,  ,  ,     ?           ,   ?  ,        ,    ,  ?
 ,  ,        ,  ?  .               .    ,      ,    ,         ,   . 
                 .       .
     
      :        .   : ,    ,       .          .     ,       ,        .       ,     ,   ,    ,    .        ,       ,              ,    ,         -. ,    ,         .
    ,         ,     .     :           .        ,           . ,  ,  ,  , ,  ()    .        ,     . 
 ,    ,   ,    .    ,     ,   ,       .   :               ,  .
       ,             .      . ,         ,   ,         ,   .    ,  ,  ,               ?    ,                ?       ?        ,       ?       ? 
       :      ?    ,    - ,  ? 
    ?           . 
         .           ,        . 
  ,       ,  , , ,       . 
     .     :          ,       ,     ,     .       ,  ,  .   ,       ,    
  ,        ,    - ,   ,   -   .  ,             .           ,        ,           .       -  (.  ̻  google  youtube)    .   ,      .
38
39   , 2020,  5-6, www.hij.ru
     ,     .
.. ,       
 
               ,        .     ,       ,           .    ,   ,    ,    .       ,           . 
           ,    -;       -.             , ,      .       .. ,       ,      :      ,     .      .
   .. 

:  
  
               ,             ?
 
             .    ,   ,     ,     ,           ,    ,    .       , ,   ,       ,   .
     ,  , ,     .
 
40
   ,       ,  , ,     .    .. ,   1913        -  ,  ,         ,        ,    .
  , ,  ,          .              .       ,         ,   .          ;   ,           .      .      30      .     70   ,       (.   , 2016,  12):    ,        . 
 
      ,     ,   . 
-  ..  : 
        ()        .        . ..  ..  :    ,        , ,   ,     ,   
    ,   . 
  .. ,      2006     . 
.. , ,     ,            .      . 
 ,        .
 ,               ,          ,  
           ,   : EQ=m/0,055 M 0,74 ,  m   ; M   ,          ,     .     (),        (),  ,   (), ,     ,         
-10 -9 -8 -7 -6 -5
500  3
1000  3
1500  3
-4 -3 -2 -1 -0
-1,7 -0,7 
 

Astralopithecus afrikanuus
Homo habilis 
Homo erectus
Homo sapiens neandertaliensis
Homo sapiens sapiens
EQ
0
1
0
2
3
4
5
6
7
8
50 100 150 200 250
 
 






 ,   , 
   , 3
1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010
0
50
100
150
200
250
300
350
 
Astralopithecus afrikanuus
Homo habilis 
Homo erectus
Homo sapiens neandertaliensis
Homo sapiens sapiens
  

41   , 2020,  5-6, www.hij.ru
       .
    ,          (. ),  ,  ,      (. ).
  ..          :        -     ,         . 
-   ..   ,        .          . 
 
     .
    ,                ,   .
 ,        . 
   .   ,       .        ,    .   ,             . 
 ,    ,     .   ,             ,  . 
        . 
 
      ,               : -      .       ,         .        :    , , ,             . 
  XX   XXI          ,     .        :   XXI   :       .  ,                ʻ.  .    :    (      ,            . 
     .  ,        . 
 .. 
       ,        ,    .
.. 
42 )      . 
    ,       .
      ;        -:    ,        . 
,        ,    , , , .
        ()        .
.. 
        ,         .
 
 
        -.    ,    ,  ,    ,           .                         .    ,   ,      .       :     .
      : , ,    ,    .            . 
,      .             ,        .
        :       ,   ,   ,       .
  
         ,    , ,      :   . 
         ,     .    -   :        ,  16-    .             500 ,      ,  Deep Blue II  720  . 
    ?           (PLoS Biology 11  2015 ) ,   ,     ,  5,3.10 31 . 
  10 21  ,    .          
43   , 2020,  5-6, www.hij.ru
       10 22 .     -   :  ,     -         . 
      . ,      .  ,    ,    ,            1801 : 
 ,                     . 
             ,    .       ,   ,      , , , .. .    - XX   ..                 . 
  
         . ,    ,    ,     ,     ,        . 
       :         ,       ,         (. .  . 40). 
     ,        .          .         .   ,         ,  , . 
  .     , ,    ,         ,     .       ,         .       .       .  ,   .       .          ,  .         (  ),       ( ). 
     , ,       ,           . 
         ,      . , ,   570   ,     :     ,   1325  ,   22         3 . 
       ,          ,          .              .       :     ,     ;             .       . 
           . 
,   ,        .        :    ,         .    ,      .          . 
     .        . ,      Homo,  sapiens,   .       Homo,              .        ,        .
   -   ,   ,    44,        .      ,      . 
      ,     :    ,     ,   ,     .       ,  , :      ,    .
 
     ,  , ,       :            ,   .
        :   .       :       .        .   :      10 30 ,          800   .    ,         ,       .          , , , ,  ;  ,  ,          . 
       .                     ,   ,   .        ,   ?      .             ,        .          . 
   ,    ,     ,   ,    .   ,          , ,    ,       .   ,         .
 ,   ,   ,   .       .        ,      .       : ..   , 
.: , 2017. 
   ,   (!):             .
 
  ø ,        .
 -
45   , 2020,  5-6, www.hij.ru
,     ,   ,  ,      ?    ,       .     ,        .     ,           .  , ,   ,   . 
           .    ,   1012 .   .           ,    ,       .       .      ,       ,    .  ,   .       , ,      . 
      .     ,     . 
       ,             . 
           ,    . 
  ..   ..      ( , .:  , 1981),  50-  . ,   - ,    .        ,      .      ,       .    ,             (        ). 
 -    ,     .         ,     ,     ,    . 
 ,    ,     ,         .       . 
    ,        ,   .    :    .          ,     ;       ,     !
      ,              .   :     ..   ..  ,            .       ,     ,  . 
  .
   1969  .. ,  .. , ,    -.        ,     .        !      , ,      -  -,    . 
    :      .     ,         ,     ,       ,     ,      ,        .
.. 
 
 
46
     
   .. 
   ,  .
.. 
    ?    , -   ,        ,  -  ,      .         (18401868),     ,         . 
  2020   180     .
 
47   , 2020,  5-6, www.hij.ru
-
   XIX         .  ,  ,  ,  ,          ,    .    ,  ,    ,       . 
     ,       (17981831)     -,      .                   . ,     :   ,  -    .     ,   , ,    .       .
   XIX   . 
           .       ,   1862 ,   ,     ,      ,  .           .     ,     . 
      ,     .
    14  1840    ,    ( ,   ).     .   ;   3-     -  - ,    1861 . 
 1858            ,           .       ,   .           .
    1859        (18321870).    ,             (18241880),     ,   .       ,  .       ,       .      , , .. .      .. , .. , ..      .
 -           ,       ( )   .
   ..           .  1862           .. ,     .            ,      18621866 . 
    - -  ,   ,  ,  ,      ,  ,   ;               . -       ,       .
       ..         .
  
   ,   ,    ,            ,      .        .     ;      , -.       .
,  ,  :    ,   ,   ,  ,       .          . 
  ,        .          . 
        ,  ,  ,    ,   ,  ,    ,    .        ;      -  .  ,     ,     ,     .
48
 , ,  .         .    -       . 
 -       ,      .       . ,       .            .
 -          .      .       ,      .  ,        .              ,  ,    ,      .  ,     ,  . 
        ,          .   .      .    ,     ,     .
 ,   :     .   ,     ,            . 
, ,       . 
     .         .     ,        ,  ,   .    . 
 , ,   ,        ,   , ,  ,  ,       . 
       ,     ;       ,      ,     . ,  ,   ,      .     . ,   ,    ,   .  ,      ,                . 
   
              .   ,  ,      ,   ,     . 
   ,        ,   ,     . ,        ,  .             ,       ;       .    . 
,  , ,        ,   ,     .     . , ,     ,     .      . 
  ,      ,         .     .       .         ,     , , , , .  ,      ,   ,      . 
      .                . 
        .         ,    ,     .
        .  ,       .   ()      ,      ,     .      ,    ,     .
          .      ,     ;  ,       ,   49   , 2020,  5-6, www.hij.ru , ,  ,             ,     -        . 
     ,       ,   ,       ,  ,            .  ,  ,             ,                ,           . 
        . 
     ,       ,        ,       . 
                .   ,       .       ,   ,  ,       . 
            ,    .      ,      . 
        ,     .   : ?        :    ,   ?     ,      ? , ,      ,       . 
 ,   .. ,      :       .      .    ,      . 
       .  ,     
    (1881 .)         ,    .. ,  -  1861 
50
       .        ,     ,        .    ,      -          .       :               . 
         .    .           ,       . ,  ,           .        .  ,    ,      ,     :          .  ,      ,     ,    , , ,   .
      ,            .      ,   . 
      
     ..       .            ,                . 
   ,    1850- ,        1862 .      ,   .     ,      (         ) ..        .       .. .        3     1862     .
    ,  .. .     .            ,            .    ,    ,       :      ,      ;       . 
       .
  .. ,  ,  ,     .          -  . 
                . ,   ,               .  ,    ,       . 
      . 
         .    ,          . 
         ,   1864         . 
           ,        ,   .    ,       . , , , ,      ,  .    ,  ,         ,    ,         .      .
           ,           . 
          ,        . 
     , , ,   ,  ,  , ,     .  ,     :         ,          ,  ,    : , , ,       ,  ,   .    ,    ,       ,    , , ,          ? ,  , 
51   , 2020,  5-6, www.hij.ru
         ,             ,           .      : -, ,        ,  -,  ,       :   - ,    ,     ,      - Elephas meridionalis (   .  . .),        ,        ,   ,      .
  ,  ,   .         ,   ,   .      ,        ,       ,    ,            .
   , ,         .     :  ,  ,        . 
  ,     , , ,         ,            . 
               . ,  ,        .                   .              .   ? ,  ,      ,       ,        ,     .            ,      ,   .  ,        , -                  :   , ,  ? 
    ,  ,     ,     .       ,  ? 
    -  -?    -腔
       , ,    .. ,      , ,  . 
     ,       .       ,    .     ,        ,        . 
 ..    . ,    ,      .  ..  (18391896)  ..  (18461915),     ..  (18471921),  ..  (18501891),  ..  (18401901), ..  (18421883), ..  (18431920), ..  (18451916), ..  (18491936),  ..  (18471936),  ..  (18461903),  ..  (18421916),    ..  (18431923). 
,      .    ,       ,  .
     .         .       -:  ..  (18531919),  ..  (18531881),  ..  (18541946),  ..  (18521922),  ..  (18571946),  ..  (18561918),      .            (18661887),        III.
     ,             .      ..  (18571935)  ..  (18551935). 
,    .. ,  .. . ,            ,                      .          .
52
        腻
..           (18091882)  .       1859     ,    .     1860   -     (18051861)       ,     (18281896)        . 
  1861        ,    ,          (18171902). 
              .  1864       ,   ..  (18331902).    1864  ..         ,   . 
       ;      . ..          ,            ,      .
   (,     ) ..       .        ,  ,      ,   ,          .    .            ,        . 
 ..          ,   ,     .       :  ,         . 
      ,           ,    .    ,    ,     ,         ,   ,        ,                 .
      .   ,  ,   ,            ,   ,     .  ,            ,     .    :          . 
  ,       .     .     ,   ,   ,     . 
 ,  .. ,  ,  . , ,  .    ,         .   ,      ,  . 
 ,           : -             .           ,         ,      ,      . 
  1866  ..      .      .      ..     II,         ,     ,  .    ,     .    ,   ,     ,      ,    ..    1867 . 
 1868          ,    ,       (),      .   1868  ..  ,    .    27 ,            .    ,    ,      :   , ,         ,    .  ,  ,      .
53   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   
 COVID  19 (Corona- virus Disease  2019),     SARS-CoV-2,      . ,                .
   ,    (  )  .     (),         . 
       ,    -,   .        ,       . 
       ,           .     ,  ,     . 
        .       .     .   -    -  ACE2 (Angiotensin-Converting Enzyme 2). 
 SARS-CoV-2       ,       ,    .
   ,                  ,     .     63   49 .   -     , 
: 
54    ,   SARS-CoV-2   . 
    ACE2,     -.     TMPRSS2,    .    ,       , ,        ,    .                .    - .       ,   .      II ,   ( )      .    ,      .
        ,       ,         . 
      in vitro     ,       ACE2,        .  ,    .  ,         -   .      .          .
  ,      .      ACE2.    ,  .     ,      . 
      ,             .   ,    ,    ,        ACE2,   SARS-CoV-2    .        ACE2,       . (Cell, 22 , 2020)
  
       ,               . ,      ,        ,   ,      .         - .  -   ()        (,  ,  ).           . 
     ,       .       .       (      7090%),    ,       .    - .
    ѻ   . ..      . 
   ().   , , . 
  ,   ,     80%- .        ( ).
    NaCl  ,     .          .      .      106200  4075 .     ,    .  ,         .      ,      ,   .   ,      BMP-2  EPO,      . 
      .         .        . 
 ,   ,   46  .
       ,       ,        ,    . (PolymerTesting, 2020, 87) 
  
-       .       ,       -   (NO).     , 
55   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 ,   ,  NO  .  ,   , , .
    ,      NO     (). (      , 2019,  10.) 
   [Fe-NO2] ,   .      (  )  .            - ,  , , .      ,   :      .
        ()        [Fe(SR)2(NO)2] n+ X-,  n - 1-4, X -  , R -    .   ,            .         ,      in vitro.   , ,    ,      ,  ,   .   30 ,    ,    .          ,    -  ()       .
   :   NO, ,    [FeS]  ,       .      ,   ,       .          .    ,           ,    - . ,     .
         ,         . 
       - ,   . 
(Front. Pharmacol., 2019, 10) 
  ,      
      ,     , ,   ,   .    ,      ,   .            . ,       ,     .   ,         -   .     ,         .  ,  . 
   ,         ?
              .      Caenorhabditis elegans. 
      ,        302 ,      :      ,         .  ,      C. elegans    
KIN-29,         .          SIK. 
 ,  KIN-29         ,     .        ,     .
 ,      ,    C. elegans  KIN-29.     .       (  ),     .            ,    .           .
  ,        . ,           ,  . 
(PLOS Biology, 2020, 18) 
    
.. 
56
 
    
    ,     ,     ,            .  ,     .
,         ,   , ,  .        ,         ? ! 
 ,    .
 . 
 
     ,      .      ,     ,    .    ,   .     ,       (     ?),                ,    ,    : Geranium sylvaticum   , Ursus maritimus    ( ), Homo sapiens   .        ,    .
     ,       ,    ,   . (  , , ,     ,     .)      ,        .     -.
 
57   , 2020,  5-6, www.hij.ru
  
 ,   23 ,  ,        ,   Sci-Hub,       ,       . ,  ,     :    .    ,      ,       ,            ,    .        ,    ,     ,     Idiogramma elbakyanae. 
  ,         .  ,        31  2017 ,          -.   ,  ,       , 
       ?   ,  ,      ,     ,          ,    . 
,    ,      : , ,  . 
    .          ,       -,  Sci-Hub       ,        (    ).   ,     ,  ,      ,    ,  ,  , ;       -,    ,  , ,    (  ,  ) ;    ,     ,     
     :       ,             (      58 ,    ,  ,        ).    .    .    . ()     .    ""  .      ,         .
       ,           ,       ,        , ,   ,  ,  . ,       ,      ,    . 
  
          .  ,   , ,  , ,    -  ,   ,    .
   ,    ,        ,        . 
, ,  , , ,   ,   ,             ,         .
      ,     ,     .  ,   ,             4,5     22 .      , ,    .     1994           Arthurdactylus conandoylei,     ,           ,       . 
     Tianchisaurus nedegoapeferima  , ,   ,       .        -   .     ,        .      ,      ne-de-go-a-pe-fe-ri-ma    ,       ,   :  ,  ,  ,   (  , ),  ,  ,     .     ,       -    :      .
         , ,        .     ( ,  11  2020    79 )  , ,     ,           .       !  1982          : 30 . ,  . 
      ,  ,      88,7      (  ),     2 . 
  ,     20    400 . -   Agra   ,     : Agra cadabra, Agra phobia, Agra vation (aggravation - , )        ,     .   , Agra schwarzeneggeri,       .    ,       ,      : ,    . .  ,      ,      ,       .
       ,     -  Agathidium   , -       . 
     . 
,    2005    65  ,          ,   ,         (      ).
   XXI     , ,  ,   .     , , ,   , , , -        Baracktrema obamai.  ,  , ,             ,       .
59   , 2020,  5-6, www.hij.ru
          .          Tetragramma donaldtrumpi,      2016 ,    .  ,   ,     ,  ,       , ,  ,      .   Neopalpa donaldtrumpi   ,       ,   . 
     .     ,   45- ,  . 
     ,         .    ,    ,   1937   -        ,     ,  Anophthalmus hitleri.         -    ,     .

,      -    ,  ,   ,    ,    .   ,       ,    . , ,       ,      .     ,    .
       .    (16861755),   ,          ,      ,   .   ,       ,         .     ,    ,               .           ,  ,    ()    (),   .         .  ,    . 
  ,           .    ,  -       ,      . ,       (16381715)  ,        .   ,            (15141587),      ,  ,    ,   .         ( 15001552)     ,   ,          ; ,    .  ,           ,       . 
  ,       ,  ; ,  ,     .     ,       ,   ,    ,   ,        ,   ,      .     ,         ,   Cuculus ingratus ( ). 
          .                    .
        ;         L.,       ,   .     ,  ,  L.    .
      -      ,   .      1973    254   ,   .                  . ,           ,    ,    !      ,     .       :  ,   ,   Trifolium infamia-ponertii    .     ,    ,    .
   ,       ,             .     ,    ; ,  ,    ,   60  .      Isbergia,       (     ,     ).       Isbergia parvula  Isbergia planifrons.   ,    ,       ,            ,      !      ,     Warburgia.       ,      : Warburgia crassa, W. lata, W. oviformis, W. iniqua   , , ,  ().  ,  ,      . 
     
  2012     30-  : 70         .              ,   ,   . 
     ,      (   ,   ?).     :     ,        ,   ,         .    ,    , ,   .       ,     ,   .    ,     ,   ,     .   ,    ,    -,   ,    .         ,      ,     ,      .    ,  ,     .
    ,      .       ,                  :
 Ampulex bicolor (), - - ;
 Ampulex mon,      ;
 Ampulex dementor,          ,       ,       ;
 Ampulex plagiator,      .
   105   272,    90,       . ,          :      ,   .
        ,    ,               ,        ?         . ,   .       ,       ,    ,           .  ,   ,    .
   , tempora mutantur   .          ,   ,        ,  -             .  ,     ,  ,     ,   .  ,     ,    . 
     .   ,      ,      , ,  ,    ,   ,     .         ?
, ,        .   , Lusius malfoyi  ,       ,     ;         ,   .   ,      . 
  Harryplax severus (  , ,  ,         ,       ,      ).         Trimeresurus salazar     ,    ,    ,     .
61   , 2020,  5-6, www.hij.ru
      :  2010            ,    ,      ,        ,        . (                ,     ,  .)     ,    3000 .      . ,       ,  , , ,         ,   ,      ,     ,      ,    .  ,      ,                   .
  
      ,             ,      ,   ,     . ,  ,  5   , -   ,   ,    Zilantophis         . (     .) ,     Journal of Herpetology 2017   ,       .   ,    ,        .           .
  2015         -          .    ,   ,     ,   ,      ,  ,     ,  .              . 
       ,        ,           .     Lokiarchaeota    ,       ,    .     ,    ,      .   ,   ,            .   ,   Lokiarchaeota,    ,   ,  ,     ,   Asgard   ,   .
     ,      ,  , ,         .   , ,  ,       .        .
 ,     ,    ,     .    ,   ,     ,     . 
 , ,   , , ,   ,   , ,    .        ,      ,      Leucothoe tolkieni,   .
     . 
 , ,  (  )  -,   ,     ,    Sauron.  , Sauron fissicornis,    ,            ,      . 
,        1964 .          ,  .       Beorn leggi,      Beornidae.       ,      (      ,   ),   - water-bear   .         :         ,    ,     .
P.S.       ,    ,    .    ,     ,   .          ,     ,  ,   ,             .                .    .
62
  
   	
  ,  ,   .       . , ,        . , ,        .
 
     ,      .                          .     . 
   ,      ,     ,  , 
 
  
63   , 2020,  5-6, www.hij.ru
     . 
 ,            .   ,   ,       ,             .
        ,           .    ,         .  ,  ,       . ,  ,        ,   ,     .   ,     . 
,   ,           .         ,  ,     . 
       : 
, , ,    ,  ,  . 
     1,6%     (5,7   ),     600  ,   80%   . ,     ,          ,        .  ,        ,   ,       .     ,   ,  ,  ,    . 
        XXI . ,  2006            ( ,           ,    70   )  50 
  
64
        .       ,        .      , 20    24  .        ,     (      ).                . 
        ,          (1233  1264  ),     200  . ,                  .
          , ,      .   ,     ,   ,   ,    .         ,   2003 ,       ,       ,         .                     . 
   ,        ,  ,    .      ,    , ,         ;        ,        .   ,     ,         Sabllidae,  ispira,     ,      .         !        .           ,    ,     .   ,      ,  ,       . 
,       . 
   
 , ephalopoda,     ,     .   Nectocaris pteryx 
65   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   ,  500  .      ,       ,       .     ,        ,    .    ,         Nautilodea;   200        Coloidea,      . 
 ,     ,     . 
  ,    ,       .     ,   .       ,   ,          .     ,     :     ,        -,      ,     ,       ,  ,      .            .
,       , Octopoda.     :      .   ,  . 
,          .  , ,        :     ,     ,      !   .    ,        (     ,   ,         )      . 
 , ,  ,     Hapalochlaena     ,       .          ,         .     ,          .       ,  ,     . ,          :   ,    . 
   .  ,  ,   ,      ,  . 
      ,   ,            ,  :   .          ,     ,      . 
        ,       .     .           ,        (, , , , ). 
 ,        ,    ,     . 
         ,  ,     ,      .  ,      .    -,   ,       .       ,  ,     ;       . 
        .    (    )     .  , ,          (  ,       ,               ,           ).
, ,  ,        , Octopus cyanea,    ,   . ,    ,        ,         . 
 , -,        (big day octopus).              80 . ,       ,    ,         ,   ,          .    . 
  
     ,      ,   ,  . ,               .            , 
66    ,   ,         ,      .   - ,   .       ,     ,     !
 ,  -   ,        .     ,   ,      ,      .     ,  ,        . ,       ,          .          ,   , ,    .     :     ,      ,     .      ;   ,  ,     ,    .
      ;            (,  ),   .     ,  ,   .     Amphioctopus marginatus,              (   ).    ,       ,   ,       .         ,    .               .. :         .   - ,           ,  .
 , Octopus vulgaris,          .    ,   ,     .         ,      . ,    ,            .
 
   
67   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 
     ,        .        ,     ,      .   .    ,   -      ( ? ?)       .       ,        .
        .      .     ,             .    ,  ,  ,   ,    ,     ,   . ,  ,      . 
,   ,   ,      ,      . ,      .
,   , ,     ,     -,      .     ,     ,      .          ,   ;  ,             . 
       ,      ,     .    ,  - ,            ;  ,   . 
,     ,      .              ,          .     :        ,   ?
-,   ,   
    ,              ?     -   ?        ,     ,    . 
  -
     ,      .    , -,       ,  ,     .   ,  ,   ,         , .     ,    .      , -   .      ,   ,        ,        Pteroeides sp. 
  - ,     ,  ,       ,    ,  .    ,   ,              Onuphidae.
  ,   . 
    .                ,      .         -  !    Pterois volitans       ,    ,       .     ,    ,        ,   ,     .    ,  ,    ,              ,           ,     .
68
         .            . ,    V-, ,    .          .    ,      ,   .
     ,     ,   ,    , Euprymna berryi.       ,         ,     ,      ,  .      ,      .     -.          ,     .        .                 .
       .     :       ,   ,   .     -    -    ,     , :       .   ,       ,       .    ,            . 
 ,        . -      . 
,        .     ,  - (Sepiola birostrata),        ,   .   -     ,   ,    . 
  
    .            ,               30 ,    , , 18.
  ,   ,      .              ,           ;   
  
69   , 2020,  5-6, www.hij.ru
     .     Sepia latimanus,   50  (     Sepia apama).           .    ,        .       ,               .   ,         . 
- ( )      ,   ,          ,   (   ,    ).
         ,      ;      ,   ,    ,      .  :      -      , , ,        . 
,    ,  . 
      ;   ,          ,    .   ,          ,     . 
   ,                .        ,      .    ,       .               Sepia pharaonis,   .     ,     ,     -    ,   ,  ,    ,  -    ,      .            ;                  ,      .    , ,        ,           ,     . 
         ,   . ,        :   -    ,           , ,     .         :   ,   .  ,      ,                    ,   .
         :         ,    ,  . 
  , ,   ,     . 
  ,      ,    ,      ; ,        ,          . -           ,      . 
       ,      ,            - ,    -,    . 
 ,     ,    . ,    .     Sepia apama     ,   .    :         .        ,       .      - (     ,        )    ,   . 
       ,   ,     ,       . 
  ,  ,      .  ,       ! 
   ,   ,   ;     .       ,          .      . ,         ,        !  - ,  Homo sapiens   ,   ,         .
70
     .     1864          .            :  1905  1917 ,  ,   .      ,           . 
  
      . 
     5710   425  , ,   .    (      1926 ), - ,   ,   ,  .  1936     . 
 :  1910        300    .   19171918     .   1917       150   50 ,  1918   122 ,    511  114 . 
       ,    22  23  1941 ,     . 
  , , ,    .    , , .        .
     .
 ..   
   
 
71   , 2020,  5-6, www.hij.ru
            . 
 ,  ,       (),       . 
   ,    , .       ,  ,   ,   ,     ,  ,  ,       .        ,  ,  ,      ,     .    ,    .
 ,              .  , , ,   .             .      1944 . 
   ,                      .  ,      .  ,   ,   ,          ,        .    , ,    ,   .    ,        ,   .       .
  
         ,  ,  .       1941 .     ,       , ,  .    ..  (    19411943 .)     .      ,         .    ,   ,      .      , ,       . 
        .       ,   1918     ,   ,          1925    .   20-          ,     19411950 
     
72   ,  .          ,             .    , , . (,  30-    .)            ,      ,      ,    .      1927 ,         . 
                 750 ,       225.     .       ,     . ..  : ,  ,    :     .      .  ,         ,    .        15 ,         .          .  1942     ,       .
  .          ,  1941 ,       .         .  1941  1945     4  ,         .       ,    1943   25  .
 ,    ,   . ..     : ,                 ,   ,       .   1943-
73   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 .       ,  ,                  .
    .     ..  :  1941             .         ,          .        .   ,  , ,         . 
        .
  1942         -,   .     ,      ,    ,     .       ,     . 
         . -    ,             .   .    ,   ,  .     ,        (.. ).       ,            . 
  ,   ,  .   ,     ,     .
   
       1942 :    4  5         ,    .     ,       . 
 ,   ,    :      , , .      .     ,    :                ,    .    ,  ,   .       ,       ,   .        : , , .         .       ,          ,  30 ,      ,        - 20          .       ,        ,   .       .       ,   ,   ,       .    . 
      ,        ,    .       ,     .    ..    ,        
 ,    1944    
74         .       .       ..      ,        .
      ,     . , ,   ,   .         .     .   ,            ,        ,          .    ,       .  ..          .          ,     ,           . 
       . -   4,5 ,   5,5 ,  .      ,     -        .        ,      :      ,     ,        .       ,      ,    1946      ,   ,       :   3  1948 ,   25  1952 .    ,    .  1945      ,           .   1948            ,        .  1955 ,         .
 
,        ,      .   1941 ,           ,            .     ,  .    ,   .     ,      ,     .      ,     ,    
 ,   https://moscowzoo.ru/
75   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   .        .          .      ,        . 
     .   ,     . 
             .  ,         -    . 
     .        . 
        ,   ,       30% . , ,       .  1942  1945     ,       . 
        ,    .  200        .       ,     , ,    , .             . 
 1942    -    ,       .  1943                ;     .
   ,   ,     .     ,   1943    ,       .       1929      . 
   ,     ,   ,       .        . 
            3    .     20  -    .             250  .            3  .
 
,        ,     . 
..  :  1943    :  ,          .  19441945 .           - (     ).        .       ,    ,          . 
 ,   ,     .       1980-.
 1944              .    , , .      , ,   .  1945       . 	 1945      ,     .    1946        .        . 
   ,          ,  ,     .            ,   ,  .      ,    .        .     ,      .          .      ,    , 22  2020 .
        ,             .  1968  11    50    л.  2006               8-      ,    1941 .      400  ,     ,  ,   , ,  ,   ,     .
76
       .       .    ,       ?       .
 
  ,      .      ,    .      .     :  ,    ,    , ,    ? 
 ,    ,  ,  ,          .  
   .. 
              ,      .        .  , ,      3%  .       :       ,      .      ,        .          67%  . 
      ,    ,   -  .      ,         ,  , ,     .      .          ,      .    
 !
    
77   , 2020,  5-6, www.hij.ru
     ,      .        ,   89 ,      8%.
,      ,    ,    ? ,  .             ,      .    ,         ,   .  ,     .
     ,       .      60%  ,   ,       ,       . 
,    ,   , ,   .       . 
 , ,   ? 
   ,    ,   .     70%      35%   .  ,  -,  ,   , ,     .  -      4060%,    .     20         96%,        2387%. 
    .          . 
      . ,      ,      ,     . ,      Apis mellifera.    ,  ,   ,       .         ,      .      .        . 
           :    , ,   . 
        ,       29 ,     .      21   15 ,    : , , , ,  , , , ,   ( ), , , , , , ,   , ,  , , .     ,           .
,            ,       ,        .      ,    . 
             ,   .       : , ,  .       Andrena    ,   ,  A. mellifera. 
  , ,  ,    ,   . 
          ,           ,   ,     ,     .
 
  ,     ,     ( ).           .    ,          .     ,    .     ,        62% ,   .       13%       ,   .  ,    ,   ,      ,     .
  ,        .  ,        ,        , ,    .   ,  .           . 
   ()     Bombus terrestris,     . ,     ,  
78 ,    . 
-          . 
    ,       (   25 ),             .
     ? 
   ,       .     ,      30 . ,    ,  ,    .       .       . 
      .        20 ,    + 20 .      .       ,   ,    ,  
      ( )     .   ,       ,   ,       .
      ()     ()            (50 , 20100 ).          .           .
 ,    ,     .  ,      , .           ,     900 .       ,      .       450500 .       , ,        ,      ,      .        ,   ,    ,   - .     ,    -    . 
    20 ,         12         . 
    ,   ,       ,   .      ,          ,      . 
   ()          :  , , -,  -, ,   .      50, 100, 200  400      (     ,    )         . 
,        ,  .     ,        ,           .           . 
                    
Eijiro Miyako Wiss institute at Harvard University
79   , 2020,  5-6, www.hij.ru
,        ,      .
 
,    ,      .       ,      . ,       .     ,  ,     800    .            .      ,        .      ,    . 
     -.        ,       ,     ,   ,  .         .       1,4 .     ,       ,     .     .
          .     Plan Bee.    ,          ,    ,   ,      . 
   ()   ,      (. .).       ,     . 
    50   80    .    ,     .  ,    ,   ,        ,       -  (   !).  ,       ,     ,     , . 
              4    (. .). 
        ,   ,  .    GPS-    .    ,                .   ,         .         ,     .
      Walmart.         ,     ,  .  ,   ,  ,    ,   . 
         . 
,    , ,       .          ,   .      ,        ,    .      ,  ,  ,    ,     .           .        , ,   ,    -     .         .         .       ,    .        . 
      .   10      ,     .       ,     ,  .  , ,       , ,    ,      .         . 
        .    ,              . , ,   ,  -  . 
  ,        ,    ,       - .       ,             .       . 
80
  
    
   . 
, ,      .    .            ,      (, ,  ).  ,     ,      ,  mis kok    .   ,     ,    ,   . 
  XVII       .      (16481717)       ,     ,  .      Turnera diffusa,  .  Turnera  135 ,      ,  

81   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 .       . ,  T. opiifera    ,  T. ulmifolia     .       . 
 ,  ,             .     -  (   ,     ),    , ,   .              ,  ,      , ,    .      ,   ,       ,       .        ,   .          T. aphrodisiaca. 
           :      . ,      ,         .
          in vitro   . 
    ,   ,       .         .          Shigella boydii,         .
     . 
         ,     ,  . ,   ,   -    ,       . 
      .  ,     ,           ,         .
    . 
,     .       ,          Ҹ .            .   ,    
82  . 
    ,     ,      .  ,        . 
        .    ,  ,   ,      ,        .     ,    . ,     .    , ,   . 
     ,      , , .    .  ,     , , , ,       .
     . 
         .  T. diffusa  ,    , ,  ,     .           ,   L-,   ,    .  ,  , ,    .     ,      ,        .  . 
     .        ,        . 
 ,        NO,    .
 T. diffusa         . 
   108   22  73 ,      .     ,     ,     , ,    (, , L-,   ),  .       ,   ,        ,  . 
 ,  ,     .  ,       ,        .
     . 
  ,  ,    YGD,     ,     .  22   . 
,        20  , -     1718%  .  45      5        .      ,       .
     ,     .       .           .  ,      ,  ,   71%    .   ,   T. diffusa         .       ,  ,    ,     .    .
                  , ,  ,    . 
      . 
          5     ,   .         24   ,   .       .    ,      ,       .        ,      226   . 
  ,      .
       ,        18 , ,     .  ,      ,       . 
    ,     T. diffusa   .
       .   ,          .   , . 
. 
83   , 2020,  5-6, www.hij.ru
    
 2015             . 
       ,  , ()  . 
      ,    2019          ,      ,    ,    .     ,       2020 . 
,   ,      XX   ,     ,   3050   (. .)  .        ,     .     ,   ,            . 
 ,    ,               . 
     :    ,       ,  ,  ,     ,       . ,     ,      .     ,           ,  20,6 x 19,9 x 9,4   15,4 x 13,8 x 9,8 . 
        . 
        ,   ,       .       ,     ,        ,    .    ,       1 . 
: 
84
  ,      ,          ,     ,           . 
      ,    . 
       ,      .
            15 /.          .  ,  ,      -  . (Science, 2020, 367, 6485)
    
     4,5  ,        .  3,9          ,        21%.                  . 
          ,      50100  .
 ,  ,  ,       ,      .        ,       . 
 , ,       James Webb,     ,    ELT (  Extremely Large Telescope)     ,      2025 ,     .            .  ,     ,  (   )          ,     2   .   ,        . (The Astrophysical Journal Letters, 2020, 892, 1)
:     
        ? 
    ALMA,         MG J0414+0534,           11   . 
      ,    . 
 ,            ,          ,    .  ,       ,   ,           .   MG J0414+0534             . ,                  600 /. 
      ,      .    ,          .
        ,            ,        . (The Astrophysical Journal, 2020, 892, 2)
  
            ?  , .           .     .
  ,       .       ,  ,    .                ,      .
      .        ,   ,       ,  .        :   ,     ,        : ,   ,       .  ,            ,         ,     
85   , 2020,  5-6, www.hij.ru
.       ,   ,    ,   ,      . 
       ,      . ,      XMM-Newton     :      .   ,          ,       . 
(Science 2020, 367, 6485)
   
        ,           (   )        .   ,      , , . ,           ,   . 
  Physarum polycephalum        .       ,   ,   ,   .      ,     .   ,  ,      ,  .         ,                          .  -              . 
    -                .     37    . 
        350    . 
    ,   ,    . ,      ,     ,       .  ,           ,  ,     ,   ,       . (The Astrophysical Journal, 2020, 891, 2)
  . 
     .       (4) ,     ,    
86
 
 
(   , 1872 )
.     4.
 .    ,  ,               .       ,           .      .        .      .
 
 
87   , 2020,  5-6, www.hij.ru
,   ,       ;     ,   ;    ,     ,  . ,     ,      .      ,    ,            ,     !
,             ,        . ,   , ,     , ,             ,     ,   . <>   , ,          ,      -  .      .               ,  ,           .
       ,   ,     .         ,  , ,      ,       !   ,   ,   ,   ?         ,     ?      ,    ? -,        ,        ,        .
       ? , ,      ; ,     ,    ,       .   ,        ,   .  ,  ,    ,    ;        ,      .
     ,    ,  ,         ,     ,     , ,      .    ,   ,      ,  -    -        ,     .   ,   ,   ,      ,  ,      ,     ?                  ,      ,    ,      ,    ?
   ,      ,  ,          ,            .     ,                ,    ,     .      .    ,              .      ,   ,        . ,       ?
      ,    ,     .    ,       ?          . 
,      .  ;          ,          ,     ,      ?   - ,        ,   (  )      ? .       .       ,         .       ,      ,     .         ,          ?
88
  ,    ,    .   ,         .   ,   ,     ,  ,           ,   .     ,     ! ,  ,       .  ,      ,     ,     ;      ,           ,      ,         ?   ,       ,       .
,         . ,       ,           ,          ,           ,         .      ,   ,   ,    .        ,             ,      ?          ,   ,     . ,         ,         ,     .
  ,       ;      ,       .    ,       ;      ,  ,   ,  ,     ,   ,           .    ,    ,               ,  ,  ,      .   ,       ,  ,         .              .     ,         . 
,   ,         ?     ?         ,    ,        .     ,     , , ,   ,           .  ,        ,   ,    .        ,     .    ,            . 
         ,           .             ,         . 
     , , , , ,    .       ,  ,  ,  ,   ,        .       ,         .        ,       .
      ,    ( .  .). 
,    ,     ;     ,        ,      .  ,    .
,   ,        .  ,      .      ,      .     ,   ,        .     ,          .  ,          . 
89   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   ,   ,              ,    , , ,      .
         ,     .
    .  : 
 ,            ,   .              ?  ,  ,   ,  ,         .  , ,   . 
      ,  , ,       ,          ,       ,      .
 :             ,      ! ! 
   ,         ,         . 
    ,     ,   ?    !
     ,      ,   .   ,   ,     .     ,        ,       , ,       ,  ,     .         ,     .
      ,      ,       .     , ,         ,  ,     .           ,   ,   .     ,  ,      .  ,   ,       ,    , ,  ,  ,        !    ,       ,  ,    ,        ,     .
   ,   (         ,    ,        )  ,  , , . 
 ,          ,  ,   ,           .        .    ,          ,       .            . ,       ,     .    ,   ,         ,     . 
,          ,    -     -   ,         . ,   ,   .        ,   .
    .   ,        . 
  ,    ,     ,  ,        ,   ,       ,  ,        .   ,    ,       ,    ,  ,      ,     .
 , , . 
,   ,    ?      ,      ,     ?        ,   :          .        ,        ,    .  ,     ,        ,        ,      .   ,  ,            ,   . 
   ,             .
90
 ,         ,      .        , ,                 ,       . ,  ,  ,      ,       ,   ,     ,  .
            ,             ,    .        .            ,             ,         .           ,          . , ,       . ,    ,     ,   -      - .      ,      ,        .
   , , , ,    ,         ,   ,  ,       .     ,           ,        ,           ,   . ,           ,      .
      .    ,   ,  -           ,   .      ,        . 
   :       ,    ,   .   ,    ,     ,      .  ,        ,          .      ,        . ,          ,     ,       .     ,      ,   (  ,    ), ,      ,     .
,     ,   ,  ,                .   ,   :  ,      . ,               .   ,  ,            ,      ,            .        :        .    ,      .
,          ,   ?
      ,       .  :       ,            ,   ,     .         ,  .    ,     .      ,     ,  ,    . 
,      ,         .         :    ,          .
      ? ,   ,      .          .   ,     -     , ,      ,       -   .   
91   , 2020,  5-6, www.hij.ru
    ,      , ,     ,      ,   ,         ,     ,   ,     , ,       ,          ,      .        , ,    ,        ,       . (     ,  ,   ,     , ,        .  ,     ,    ,    .   ,          ,                . 
        ,    ,              .        ,     ,     .)
   ,      . 
         :       .        ,        ,         ,         .    ,            .      :      .            ,       .  :         ,         ,           ,        .
-   . , ,     .  ,        ,        ,      ,     .         .        .         , , ,        .    ,                  . ,      ,      .            ,    ,    .  ,       ,  ,   ,             .
    ,    ,          .          ,              . ,             .             ?        ,     . ,    ,        ,      .        ,     ,  ,         ,     . 
   ,     ,      .       ,           ,      .      ,    ,      ,  .        ,     .      ,        ,  .        ,    ?      ,        ,  ,  -     ?
 ,    ,     .     ,     - ,        .      ,             .  ,       -       ,    ,         
92     .           ,     .  ,              ,     .      .      , ,            ,            ,   . 
   .
   ,    ,         .      .   ,        ,      . ,  ,   .
       ,  ,                          .              ,          . 
        :     271   .           .  ,    ,  ,      ,      .    ,   ,         271- .    ,   ,        . 
 
 
 ?
         ,        Erewhon   ?       .
      . 
   Erewhon    nowhere (),   .            . ,      ,      .      .
  ,  Erewhon    nowhere ,  w  h  .  ,      .       ,  Erewhon     ,     ,  .  ,     Erewhon ,    ,        .      ,         ,    . 
  wh        ( ,   ,   ).             now_here (  )          ,       . 
  
93   , 2020,  5-6, www.hij.ru
 
 . 
    , 19391941
  : 
  
CORPUS, 2020
         ,       .          .             ,   1939 ,    ,      ,   ,   ,        .
          .          ,        , ,   ..    -,           .
 ,      . 
 :  ,   
  : 
 
  

 ; CORPUS, 2019
        ,         CRISPR   ,           .     ,   ,      ,    ,          .       ,      ,   
 
  ? 
, , , 
CORPUS, 2020
    
  : 
 
CORPUS, 2020
             .     ,     .     ,     ,       . 
      ,       ,        ,      . 
    
         
  : 
     
  
CORPUS, 2020
    . : , ,            .        .     .     ,     ,    .             ,       .  ,                  .

   https://www.corpus.ru
94
95   , 2020,  5-6, www.hij.ru
                       1
   ,      ,     .
  ,   . 
   ,  .
  , :
       .       .    - .
    :     ?     .   ,         ,       ,       ,         ,     .
   ,    - :
  ,  .  ,     . - ?
      .      
      ,     .
    ?
  .     .
     ,      .   ,          ,    . -    ,   
1	 .. . ,         ,   ,           .
 
  
  
 
  , -   ,     ,   , ,    ,    ,     .           .
   .
   ,   . 
  ,  -  .     . ,     ,   ,  ,       ,           . ,      .
  ,       .              . 
         ,    Β      .
  ,    ,            .
   Β,   .       
    , .    ,     .     , .    .
      ,       .  Β ,    .     ,        96 ,   .    ,   .           ?
 ,  - ,  ,        .  Β   ,       ,            :
   !     !
    :
 ? ?
Β ,   ,   :
   .  .  -  !
 ?
   
    ?
  .      .
   ,     - 2 ?
Β    :
   ,             .      ,       ,  ,         .    ,   ,   , ,     .
          .  .  . Β       ! ! !        ,    . ,     Β ,   ,   .
     ,    .
 ,    Β.
    ,   ?
  Β    .    .  . -,   .
      ,    Β.       ,    ,    .
 .       .    .
   ,    Β.
     :
  ,    .
 -,    .  
 .
  , . .
,    3 ,     ,       2	-         ,   .
3	      ,       .   .       .       Β.
    ,   .  ,    .
 . . .
          .  ,     
  
   .   ,    .
    .  .                . 
   .
-    .  .    ,          .       , ,  ,    .     .   .  . 
            , ,   .
 -     .  ,  ,       , ,  ,  . .     .   -  ?      ?
     ,   .
   ,    ,       . 
 ,    . 
 ,          :
     !           ,       .        .  ,      ,       .   .      .  . 
 .        .
    ,       :  , ,     .
   ,  ,   .       .
 .
  .      ,           . 
       .    .   .   ,   -   ,           ,           .   
97   , 2020,  5-6, www.hij.ru
   .   ,   .      . ,   .   . ?
 .
 ߅   .    ,      ,       .
   ,    .
 ,    ,       .
, !     ,          .         ,         ,   ,      .
        ,       ,   ,    ,    .     , , , ,    ,  ,  ,      ,    ,      ,                . , , .
 - .  . 
   ,  .    - .            ,   ,   . 
 ,     .  
 .
   .     .
  ?
  .   .     
    .      .  ,      ,    :   .  .      .    . -     .
    ,     ,   ,   .
  - ?    .
  ?   .   .
   ,      ,     . 
       . 
    ,    . ,  ,    .           .      ,     .    ,    ,   . 
    -     , ,      .   ,  ,  ,      , ,  .
   .
 .            .       .     -     ,      :      
  .
 ,    .  . 
   .     .       .    ,    . ,         .          .   .
 .      .
 , .
-   .     ,   .
  ?
   :
   ?   .      ,  ,      .    . 
  ,   .       .       .
    ,  ,           -.
 !   .  , , !   , !    , !
       . 
     ,       .          .       .         .
 ,   ,   .
  ?
  .  ,  ,   .
   !
   ,    .
 !  -       .  , , !    ,    ,       :
  ?
 ,   .
- :
98
 ? ?
 ,    .           . !     .           ,   .    ,    :
   ?
  .
 :
   ,     .   .
-     . 
   .
  ,   .
  ?   .
-        :
  !
   .     !      . 
, , , !    .      ,       
 ,   .    .
    .
-  :
   !
       .
  .     
 .    - .     .
        .   ,     ,    ,  ,   . - .   4 ,    .  ,  ,     .        ,      ,     ,  . 
   -  .    ,  , ,  .  ,     .   ,    .
-    ,     :
 ! ----!
   . -         .   :
4    XV ,    . San-graal (or san-greal)  Holy Grail ( ), sang real  royal blood,  .  ,   ,      ;        .      . ,     ,              ; ,    ,    ,     . 
       /   .         . 
  .
  ,   -.
 ,      ,     ,      .       . . 
 .   .
 .         .  ,    - .   , .
 ?     .
 ,       ,  
  .   -   ,                  .
  ,  .     -  ,  ,   .      ,      .
  , 
   ,   .   , .
      .  .    ,  . 
 ,   .   .
 ?!     . 
    ?!      ,    ?!   ,      ?!     ?!    ?!
 ,          ,    , ,  .               
  ?!    ?!
 ,     .   .
 ,   .     ,    .
  .    ,      ,   
   .
  ,        .
   !     ,          .
    .    . 
   .   - . 
  ,  ,  .         .    . !  ,  .
 !   .
  .   ?  ?
,  .  ,    ,         :
 ! ! !
      ,   ,     ,  
99   , 2020,  5-6, www.hij.ru
, ,  -- --.       ,       ,    ,  .
 -,     .   .
     -   .
  ?   .
 :
 -  .
           .
     ?   . 
    
 :
  .    .  - .        ,    .   ,     ,   ,     . 
   ?
    .       .        .
 ,     .      ,     ? 
-  ,  ?
  ,   ,  .
 .        .  ,  .       , .
 .           ,    , ,  ,      ,    , !             ,   .    , , ,    . 
  .
  ?   ,             .
 :
     .   . 
 -.   ,  .     .   .      ,  ,  ,     .
    ,       :
     ,
    ,
    .
     .
    :
 ,  ?
   5 ,   .      .   :   ?
 , .     .      ,       ,     .  , .
   ,    ,    ,     ,      .     ,      ,  .      ,  . ,           .       .
 ,      . 
    ,     ,   .  ,   , .
    .
  , .    -.
  :
   .     - ,       .
   ,   .
       .
  :
   , .  ,   .          .       .    ,      ,  .
 ?    .
  :
        ,     .
    ?
  .
  ?
  .
  ?
  .
 ȅ    .   ?
  .
 ,    :
 .  .       - , :     !    .
 :
 .
   :
 .
  :
  .
    .    . 
      .
     ,      ,   ,    .  
5 #  (. carol)    ;        XIIXVI .
100
,        .      .  ,     .  ,  ,      . ,  ,       , ,    .  ,  ,    . 
           , ,         .      .
  ,            .
     ,   .
       .       .  ,    .  ,   ,       ,    .    ,   ,      .            ,  ,  .    .    ,  ,      ,  .    ,     ,  .     ,       ,     ,    ,     .
  .  ,       ,      .
     ?   .
     ,  ,      .
   ,    .
  ?
  .
 , ,    ,     .
   .   .
   ,    
. ,     . 
   .
   ,   .
   .    . 
       .  
     .      .   ,   ?
 ,   .  .
       . 
  . 
       .
      ,   .          .       ,    .   .     .
   .
 ȅ  ?
    , ,  ,       .
  .
 ,   .  .
       . 
     ,     ,    ,  ,  , ,   ,   ,       .
  ,  ,    ,   . 
   .      . 
      ,   Β             ,    , ,  , ,  . 
  -   :
    ?      Β?
     ,   ,       .
   ,      ,   .    .
 ,   .    .
 -,       .    .       .   .     .         .
    ,     .
 ,  ,  . ,  ,  .  ,  .
 ,   .        .
   .   .    , ,    ,    -  .  ,  .       .
   ?
  .        -  .     .     ,     ,  Β    ,     ,  .
 ,    .   .
 !
 ,          !
!
           ,    .
       1800          540   .  www.hij.ru
:
   www.hij.ru
   /
  ,           .
              . 
  ,   ,        ,   . /
102
, 
  b
  b,    ,     ,        4,24 ,      .       2016  ,    :    1,3 ,      ,    .         b,      ,  (.   , 2017,  6)    .
       ESPRESSO ( NewsWise, 28  2020 ).      ,  ,      ,   2019      .     2017            . 
  ,    b   1,17   ,      11,2 . 
     ,        ,            ,      . 
        .       RISTRETTO            .    ,        :        ,    ,   ,         .            ,           (.   , 2017, 12).
      ,       b:  ,          .   ,            .
                 ,       (28  2020 , https://www.iter.org/newsline/-/3449)
             ,            7090  (  , 2020, 60, 3, 365374)
            ,        -14,   ,  ,        (Nature, 2020; doi: 10.1038/d41586-02001499-y)
            ;    ,    ,        , ,  (, 2020, 3, .274286)
 Shewanella oneidensis      ,           (Nature Chemistry, 2020; doi: 10.1038/s41557-020-0460-1)
 
   
103   , 2020,  5-6, www.hij.ru
, 
 
        .       ,   ,      ,   . ,            18   25  . 
                .   ?    23          (One Earth, 22  2020 ). 
             -  . ,       :         . 
     ,     ,     . -  ,           .  - . ,  ,     ,    ,      :    -        . 
   ,      ,   ;  ,  -     ,     .       .
, ,        , - ,    ,    .  ,       ,    ,   7  . 
  ,   ,            ,     1981               , 12 ,  .        .
 
   ,  ,  ,     ,                (Science, 2020, 368, 6491, 6496544; doi: 10.1126/science.aaz6802)
  ,       Pseudomonas putida BS3701,      MicroBak      ,           (Frontiers in Microbiology, 2020, doi: 10.3389/fmicb.2020.01217)
  ,            Palmaria palmata       ( , 2020, 46, 2, 135141)
          ,    ,            (Molecular Biology and Evolution, 2020; doi: 10.1093/molbev/msaa119)
        ,   ,   ;           ( , 2020, 46, 3, 8389)
  
104
  , ,       ,      .     ,    ,     .       ,  ,   .
       ,     .   ?     .     ,   .       ,  ,   .
  ,      .     ,           .   , ,  . 
  .            -   .  ,     .     , , .   ,       ,   ,  ,     ,   ,    .
  .     ,    .
      .    - ,       .       .  ,   ,  .   ,   ,  , - ,  .             ?      
  

 
  
 ,   .        .
     ,      .   ,  ,    .     .   ,   ,   .     .     ,   -     . ,     ,   ,       .   .
   -   ,         .    -   ,       ,      . 
     .
           ,     .    ,     ,   ,  ,   ,    . ,     ,   .      ,      ,  .   ,      ,     .      ,       .   ,   ,   , .      ,      ,  ,       .       ,       ,   .     ,    .
       ,  ,     .      . ,   ,           ,       .  ,           ,     . 
  ,  ,   . 
      - ,   .      ,    .    . 
    .   ,      .
  , 2020,  5-6, www.hij.ru