11
  
/ 2020
:  23
:  41
   62
,  62
 :
  
.. 

.. , . 
   
.. ,
.. , 
.. , 
.. , 
.. , 
.. ,
.. , 
.. 
      
     James Dawe. 
   ,  ,  ,    . 
          
   
   
 Ļ
  
119991, ,  ., 29, . 8
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46
e-mail: redaktor@hij.ru
http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087 
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
   17.12.2020
   .
123001, , 1-  -, . 1
        
 ,  72231  72232  
     , 
  88763  88764 (  , 
. (495) 443-61-60)
  ,  2021  2017.
  (495) 127-91-47
-  (495) 789-86-36
  
.. 

    
19  2003 , .   77-8479
11 /2020
ISSN 1727-5903

 
    Ļ . 2
  : 
 ? .  . 2
  
:   . .  . 6

  :  ? ..  13
    ?
  . ..  18
 
    . .. .26

   . 
.. , ..  .28

 . ..  36 

 . .  .44
  
  . .  .47

   . ..  ..48
 
  . .  .50

 ȅ .  58

. .  64
 ,   
,    
     
   .
 
  
 - 
2
 
   
          , 
2020 .
    ,      
  -     :  ?          -     . 
                    . 
    ,     . , ,          . 
   .
 
  , 22  2070 ,             -      . ,   ,       ,      ,   .       .
3   , 2020,  11, www.hij.ru
  :   ?
      . 
  20192021       ,     .            ,      ,     -2020.   ,  2026       :      ,     (Macaca fuscata)       (Mus musculus),       (  ),       .            (   ).      :    2040 ,        .         ,     ,        20302039 ,                 2034 .              ,  ,    .             
  
4  - .         ,   .
     -           ,      ,     .             , ,   ,    ( )  ,  <>        ,          (     ,    ).       XX   XXI       ()  ,                  (1).
       ,     .   ,        ,             ,         , ,  . 
         ,      . ,          .    -         ,  ,  ,     ,          (2).   ,     .    ,                ,    !   :      . ,  . ,  !         ,      .   :                 ,    .   -  ,         . (,       ,     .)
       Ratus Dominus,      .     ,     ,      2041  (       ,           ).    Ratus         ;      ,    ,     ,    .      Ratus Dominus  - ,   ,            ,    ,    .
         ,     (3)         ,       4 000 000 .  ,      ,  ,          ,   ,   ,     .         ,   ,               ,     .          ,    ,  ,       ,    .          ,  ,     ,  ,      ,       :      ,               (4). 
             ,          . 
5   , 2020,  11, www.hij.ru
        ,   (    ,      )         -.        ,          ( 2041   ). ,           ,   :        (  ).
   ,       .
      .      :        (5) (, , ),           (          ),  ,           .   .      ,   .   ,    -     ,            .
                ,    ,   .  ,  XXI    ,     ,       ,  .                  ,  . 
 
1. ,    Are We Smart Enough to Know How Smart Animals Are?, Frans de Waal, 2016.
2.  Singe toi-m&#234;me : le racisme dans le nouveau monde animalien, Juliette Rebeihi, 2045, Le Figaro & Monde.
3.    2068 . Rats, Mice and Science Experiences: Should We Pay for The Past?, Daniel Shadowsky, N.C.
4. .          .  , 2069. 
5.        Ces mots trop humains : sommes-nous pr&#234;ts a bouleverser la langue?, Christine Verdette, 2050.
             ? 
      ,       ,      . 
   39      . 
    , ,        :   ,        . 
        .        ,            .     .    ,    ,    ,             ,      .
      www.hij.ru. 
  425     .

  ,     ,     ,   ,    .      .
6
:   
 
.      ,   :  1860 ,        ,           .        aesius,     -.       ,    .  XX  ,     ,        ,     ,        . 
     -133,               , 
7   , 2020,  11, www.hij.ru
    .      .    ,           ,   .
       ?         .    ,  2009 ,           (.   , 2019, 7).      .  ,               14%,           28%.        ,              .    !   2020            70        200      .  2021       -       . 
      - ,         ,  .   ,     -        .  ,          ,     .    2015       :      ,            .       .
     :  ,   ,      ,   . 
            5   20% (   ),      ,         15%.     ,     ,      . 
,          . ,  ,        ,   
 
-     aesium, ,    caelestis,    (    caesi-,   ).  ,    aesar   .   10%  240  ,           1000 .          .   ,             ,       .
        ?        ,         50  ,      . 
        ,     .       ,   ,    
     ,       
: Theodore W. Gray
8 ,     ,   .     . 
  ,    ,  ;   -      .      :    . ,           , -         .  ,       :           2,2 / 3 .       ,   ,     ,       ,   .
        1999 .      .   1997-      -     .       ,               205  .  1999     ,        
              .   ,   
: Microquanta
      ,   Sinomine Special Fluids          
9   , 2020,  11, www.hij.ru
     ,    .
  :        ,   ,      ;     .  ? 
    ?    :   ,  ,        .  ,      ,         .        ,   ,   ,   . 
,    :       ,   .           .        ,    :        ,      .   -  .
     ,  ,   ,           4 .  3 ,   Cabot Specialty Fluids.     ,     ,  ,         . 
       10%  .          . 
,   ,     ,      ,  ,     . 
           :      ,  , . 
           (    ),   ,     .    ,                        .
          ?       . -,           .      .         ; -           . 
 -,             .   ,   ,     ,     ,          .  ,     ?    .
    ,        -        .             ,    ,         . 
  70-       . ..            :        .      ,            ,     .      .  ,      ,    .
      ? 
    .     ,   . 
     ,          .            .       -1818  -1867   1987  1988 ,        . 
      ,    90-    .
      ,             ,    ,     .            .        ,      , , .     ?   ,       .     ,            ,       . ,                 .
       .     ,    , ,         .          .      ,  .     ,  ,   
10.       ,    ,     ,    .      .              ,      .             ,       .  .
     ? 
,              ,   .         ,   ,  . 
        ?    ,    , -137   : , -, ,  -,   30   ,      . ,      2011     20   .   ;      936 ,         . 
 ,            . ,      :  ,     ,    ,          . 
         . ,          -  ,    ,        . 
,    .   ,          ,     . 
               ,      ,         
: Scientific Reports, 30  2013  
      -     -   .    ,      , ,           ,   .      
O
Cs
5 
Si
Mn Fe
Zn Cl
11   , 2020,  11, www.hij.ru
     ,     .            .  :           ; ,  ,  .
   ,  ?    ,       ,     .  ,                ,      ,       .             .       ,       ,       ,     .       ,             ,        .
      .        ,         ;      . ,         , :        !            ,      ,    ,   .   ,     ,               .     ,      ,      .       ,  ,   ,    ,       . 
,          . ,       .         .  ,        . 
      -  ,  ,  ,       .  ,      .
       .  ,             .  ,      ,             .                        . 
 ,         ,     .
       ,            .        . ,   1988           2%.    ,     ,     ,    . 
            . 
             :           . 
     ,  ? ,  75         63     ,               .          ,    .        2011    1     (      ).  ,                ,    .       .
     ,    ,        ,     .   ,         ,        .     ?   .      ,     ,   ,      (, ), ,             :      .
    2018        ,    ,     . 
 , ,            3%,    ,    .    
12    :     ,    .     .
,          ,      2020    :   ,         .  ,     , ,          :       ,          .
           ? -137         -.        ,         -  .    -                .                  . 
  ,                     .                 .    , ,  ,     .     .
    1985     .       ,      . ,       ,   ,  .     .         :   ,     .        .        ,  . 
     ,     .
-       , -   , -     .   , ,    .       ,       -,   .   ,  -        .   ,     :         .       ,      .
       ,           .        ,      .   ,  1989 ,  .     ,    .  ,      70-  , ,    ,      (     ).       . 
   1997     . 
        ,      ,     .  ,     ,     . 
    ,     .
   ?   (.   , 2020, 9),        , , ,  .     .    ,      ,  - ,      ,     ,      . , ,    .          XX ,   , ,  .        .
  ,           ,       .   ,          ,   .   ,          .  ,         , 6   ,      ,       ,      ,   .                        ,       ,     .   :     ,    ,    ,    . ,      ,    . 
13   , 2020,  11, www.hij.ru
      ?  :      ?     ?   .
 
 ,            ,   .     .    ?    1893   ,   ,   . ,  ,      ,    . 
           ,      -   ,     ,      .             .
  ,      ,       .     ,    70-   80- . ,               ,         . 
      ,     . 
 :       ;      ,       ;     , ,        ,       . 
           .
      .         .    1949 ,    ,         36   30  ,          1800 .  1974           ,     ,    .     ,           , ,      .  ,     .
 -  
.. 

  :  ?
         
14
      .  50-     ,  . 
       :  ,      .         .   ,     ,      - :     ,      ,    ,   .
     ,    .    ,    ,         .      40 ,     ,                .      .
       ,       ; ,   ,      ,    :       .      ,      ,    .   ,          . , ,   ,  ,    ,    ,         .          .
     
                
  
         .           .         1925   ,      1931 .         . -       ,     ,    ,   ,     .    :     ,           ;     : ,    ,     .          :       7,37,4,     7,157,0.
   . ,      . 
        6,57,5,       .  -,           .      ,    ,     . ,     ,    6,5,    ,   .     ,             (.   , 1969, 2, 1970, 6).
,        .  ,  ,     :  ,   .     ,    ,  ,      .                :       .    ,            ,        ,    ,    2000-      . 
          :        7,5,      8.    ? 
       . 
    , ,    . 15   , 2020,  11, www.hij.ru       .     .    ?   ,   70-        .  ,           ,      .          . ,          ,  :         . 
,                     ,  . ,     =  ,          ,    .    ,   ,     ,  ,     . ,       ,         .
,       ,   ,         . 
    ,      :       .  ,              .       ,      .   ,           . 
        ,        ,   ,    ,       . 
-
     ,       ,            .   :    ,    ,              (,     -).   ,              :           .      ,    .      ,  :  
    (  )   ,  ,       .      ..   1969       ;    ,     ,     ,          ,    .
,   . ,     ,      (       ),          530       ;  ,      . 
        ,     . 
-,      ,      .  -,       ,        . 
             ; ,  ,        ,      .        :    ,      .      ,     ,  ,      :      ,              , , ,    .    ,   ,  
16
,     ,    ,    . 
   ?
,        ;    -  ,      .    .               2016        ,          (ACS Appl. Mater. Interface, 26  2016 ).          ,        .   . 
-,       ,             . 
,    ,         .  -,   ,      :     ,   ,       .  ,     ,      .      ,         .    -     - N+/K+ ,             .
             ,     (FEBS Letters, 21  2017 ).        HeLa          :   .      ,  .  ,  ,         10,9 . ,   ,    ,     6,7 .       ,        ,    -  .  ,    :      ,       ,    .
    ,   ,   -   .  ,                 6,94    7,66    . ,    , ,  ,           6,51,         .  ,    ,  :       7,5 (      8) , ,    . 
,     : ,      ,   .       ,          .     ,   ;           .              ,      ,             .         ,        ,         . 
         ,           ()     ()   ,    (), ACS Appl. Mater. Interface, 2016 
17   , 2020,  11, www.hij.ru
      
 ,        ,     ,                .    ,    ,    .     ?        ,        .       .      (Pharmacology Biochemtstry & Behavior., Vol. 21, Suppl. 1, pp. 15, 1984),              (Pharmacology, Biochemistry & Behavior. Vol. 21. Suppl. 1, pp. 1113, 1984). ,      : ,        ,        .
    ,      ,      ,      ,     . 
,          . 
         .     :       ;   ,               . 
     ,      ,      .      ,      .
     ,     . ,   ,   1981  1984 ,  50 ,        .        . 13      ,    (,           ),  12    .  25    ,         ,   ,     .          .
   ,          . ,          .       ,  ,   ;         ,       .           ,    ,     ,      . 
, ,    .   ,  , ,               . 
          ,      .           .       ,  ,         ,        ,  . 
                ,   !     , .     ,      ,    135 ,         6 ,     .
 ,   ,  1984         .                .     .       ,              .      ,    ,    .    36      -   . 
   ,   87    ,         ,    1986-  93-  . 
 1998      ,   70 .     .  1996  ,   ,     - , ,  1999  2003-                :          (      ). 
  ,    -     ,        . 
  2006      .     ,    ,    ,      .
,      -      ;      , ,    . ,               ,        .  ,         -   .     ,    .       ,              .
18
 -  .. 
    ? 
  
19   , 2020,  11, www.hij.ru
   ()   -  (      )  .      ,                    .        .
         ,   1923   .     ,     .  ,  ,        ,    ,      .     . ..        ,           1,3% .    .
  1980 ,    .  .. . 
    , , . 
  -     ,   .    ,     ,    :           .             (        1520 ).  ,     ,   ,   -     . 
,   ,    ,   :     ,  ,  . 
   ,   ,       .      , , ,        ,      .     . 
  , -       .     ,    ,     .
 .  , .  . , .               .          ,  ,  .    ,   .           .             50 .    -:       ,      .    .    ,   .  ,   ,     
World History Archive / TopFoto
            20        1902 
20  .             .  .  ,     .   ,        .  :    .  ,     .     . 
   . ,    ,    .    .          .
 ,           , .  ,       ,  .        ,     .
 1947 ,    . 
 .. .      .  ,   - ,      ,    .  .         .   .    , -   ,     .       ,       ().         ,    ,  ,    . 
     ,      .   ,       814 .   ,   ,     .    .   :    ,        (40 ).     ,      ,     ( ).     ,    .    ,        ,         .  ,  ,  .     
 6  1753    ,    ,     ,   ,          
: Mary Evans Picture Library
21   , 2020,  11, www.hij.ru
  ,    .         .         .
 1952 ,     .  .. . 
    .   (,   )  .     ,     .      .    ,       ,   ,     .         ,      25 .   ,      ,  , ,    1 /,      2   .   ,     , ,  ,    .       ,   ,     .           .            .       ,   .     ,      .     ,   (,    ),    .   ,  ,   ,      .    ,   ,  ,   .      2530      .       .
18  1981 , .  .. .    .         : ,  ,      .       , ,    .      .  ,   ,  ,        ,   ,  ,  .           1520 ,       ,   ,       .      (   )    ,               ,  .        .        ,    .     - . ,   ,    ,    :  ,  .   ,      .      ,    .  ,    ,   ,   ,  -    . 
      5060      (         ).       .
  1981 ,   - .  .. .        .     ,   .                    56 ,     .    ,   - ,   .     ,   ,   ,       ,   .       -6  ,    .          ,       . 
   ,    .   ,     (,   ).     ,   .          - ,   ,       .      , ,   .        57 ,        .      ,      .
      ,      .           ,            . ,         .
,                         .
                    ,   ,           ,          . 
        ,       .    . 
22
       ,     (),        ,   ,     ,    .    ,  ,    ,        .
 ,        ,         .    () 3 ,   0,5 ,       50   ,   ,   , 300 . 
          500 . 
           1215  ,        ,        . ,    ,   ,        .      ,    0,1 .      ,   .   ,   ,     ,           50 .
     ,   ,     ,       ,       .        ,   ,    1500 ,  0,05 A/.
      : ,          ,    .       ,            . 
  ,                 0,1 / 2 .
    (  )           ,    .    10    0,01 .        ,         .     ,       100   ,               10 5 ,          ,   . 
     .
       ,  ,            . 
        ,      ,        ?  13% ,      ,       .       ,    ,         .       ,     .
 ,                  .       ,  ,  .       , ,           .
  ,     10         .           . 
                    ,    ,    ,    .   ,   610 6        0,01 ,     10 8 / 2 .        3000 /    10 . 
    ,     0,1 ,        ,       .        ,            .       ,        ,     . 
,         ,       .                .
23   , 2020,  11, www.hij.ru
   
    ,     ,  ,          . ,      ,        ,        .               ().
          ,     . 
,   ,   ,    ,  ,      ,    .                .             :      .         . 
                ,         ,    
:  
Flickr.com/ Beth and Anth
24   . 
        ,        ;   ,     :       -  .       ,     .    :          . 
,    ,      .    , , ,             ,      . 
(Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 125 (9), 2020)
 
,  ,      . ,     ,      .              .      ,    ,   ,     ,          414 . 
            .              ,     ,  ,  ,     .      :          .      ,       !
        . -,     ,     . ,        ,                .          . -,        .         .  ,   ,               . 
(Science 369, 1338, 2020)
:   
          , ,  ,   ,      . ,     .        , , ,    ,          . 
   ,           .       ,  ,    . 
         ,          .                 ;        .                  .
     . 
 - ,             ,  .    ,    ,    -. 
     ,      .          ,   ,    .           -.             . 
 ,            . 
    ,    
25   , 2020,  11, www.hij.ru    ,        .          . (Nature Communications, 11(4986), 2020)
 
       .   ,             ,        . 
 ,              ;       ,    . 
  ,    ,    ,      .  ,    ,       . 
   ,     .         ,   ,        ;      ,      . 
   ,    ,      ,  ,      .              .                  ,          ,    ,    . 
 ,       ,      ,      .  ,              ,    .  ,         ,  , ,  , ,   .  ,     ,    ,           . (Nature Communications, 11(5132), 2020)
,   
             ?       -        .      1998  2018         :               ,   . 
 ,           ,        .      ,   .                         .        0,636    0,726  .     ,    ,       . 
 ,           .     ,     ,       .   , ,           . (Environmental Earth Science 2020, 79, 271)
  . 
26
 : , ,   ,      ,     .      ,    . ,      , , .   -         ,      ,       .        ,     .    ,    ,    
     ,      .     ,      ,        .         , , ,     .
        .     ,         ,     .      .        .       ,        .   ,      .
      . ,      ,    . ?  ,  .    . ,  ,   - ,  .       ,    : , .  ,   ,      . 
  ,          . 
 ,        . 
 
27   , 2020,  11, www.hij.ru
       :   ,      .   ,     ,           . ,   . 
,   ,  . ? ,   .               .    ,    ,   . 
        .      ,      .      ,         .       ,    .         ?..         .        ,   ,      ,    . 
   .
      : ,    ,         .  ,        ,  .   :     ,   . 
,   ,            .    . ,  ,     ,       ,        .      ,                   . 
        ,     .      .     .  , ,    ,   .  ,     -. 
      ,              .       .              ,    ,           .  ,    .   .    ,    . 
..
  
28

  
   
.. , 
.. 
19  2020   130        (18901938),  -  ,    . 
29   , 2020,  11, www.hij.ru
     ,    - .                 . 
    ,  .
      . 
  ,  (18841949),    ,     
.          (18801918).  1918         .
      .         .    ,         (      1897 ),       .                 .
     , , , .       ø,     ,       ,         ,   ,      .        1914 .
        - .     ,     ,      .        . ,    ,      (18871961),        ,       .
 1919             1919 .     1919     ,  ,   ,     ø.  ø             (18621943).         (18501924).  1920        .      . 
 1921  .    ,     .           .   1923    ,      .  1925                 ,      .  1931  
       ,     1917   .  : .. , .. , .. , .. . ,      ,          ..    20-   30- . , 1935 .
 museum.idbrus.ru
30
TASS
31   , 2020,  11, www.hij.ru
        . .. .  1934    ,           ()     . 
 1934              .         , ,  , , .        ,          .             .  192030-           .          ,   1935 . 
  , .           ,        (18751942)      (18941952),       ,    ,    .
    (18981938)  ,  ,  ,         ,    ,   . 
    .      ,  , , , .
3  1937  .     .  ,    , : 
 - ! 11  1938       .    (. 1924)   (. 1934) ,    ,      .            ,    100 .
  .   .  , -,               (18861938).       ,        . 
   .     .      ,         .            1963      (19001984)     .. .  1956      ()  .    ,  -.
    .          .     ,         .       :     .            .     VII    ,     ,           (18221895)  XIX . 
      ,  ,     ,  .  ,      .     (. 480 .  ..)   ,          .        ,      ,         ,      . 
           ,          .              ,     ,     . 
    ,    (18041881)    (18101882).    ,             .   (18151865)    (18211902)      ,    ,         ;         .      ,          ,    .          .
      ,                . 
        .     
           ,    ,    ..  (   ). 
 ,       . 
, , 1929 .
32 ,            . ,                .
       .        (19011972),   (18871961),   (19051975),    (18841963)    . 
  .. :    ,     , ,     ,      , ,        ,    :       ?   ,     ? 
          (. 1930): 
     .     ,        .       .      ,           .  ,         ,      .   . 
 , ,   ?
       ,       ,    .  
       18501870- .         ,            .       .      ,     . 
  .   ,      .
  XIX     (18541932)    (,        ),    ,  ,     ,      . 
     (17431794)    (17491827)      ,   ,              . 
      .                  .    ,       ,    .          ?
 .    ,      (,  ),     .     , , ,   .      ,   .    .
         ,          ,        .     ,    ,   ! 
     ,    ,     (18991986)    1940- .
 ,  . ,   ,      .      ,  . 
   ,      ,  ,      ? 
,  ,           (,  ),     ,       .   ,        :    .        .
 ,    .       ,       ,     .         (        ),         .        .
         ,   ?        .            .       ,      . 
  ,       .           ,   .  ,         ,        .
         ,    . 
33   , 2020,  11, www.hij.ru
  ,     .     ,   .    ,      .
       (19212002),        .. ,          ,          . 
 .. ,  ,   , :
 -    (      ),
-   ( ), 
-   (  ),
-   .			  
       ,   ? , ,  .      .
   :           ?   :    . ,       ,            ,    . 
..     ,              . 
  ,    ,   .      .       ,         . 
 ,            .        . 
              :                     ,         . 
    ,     
     ,         (1927 .),        ,       . 
      ..  ( )museum.idbrus.ru
34:             .    :       ,      . ,         ,       
 .        ,        ,      .
  1940-      .                (19172003). 
   1970-        ,      (. 1927)  1969 .    ,        .         .. .   (,  )      .    ,    ,       , ,          .       ,       .           .
              ,         .       ,      .
  . ,         ,      .    .      .
    ,        .      :    (   )  .       ,   .            .        .            .
             .    ,    .. ,   ,   ,     .         .           ,       ?      ,         .
.  ,               .    ,   . ,      .  , ,      ?              ? 
 ,        .          ,    ;     (, )     ,           . 
    ,     .             ,                    .
  ..  ,        .      ,    -  . 
         ?   ,          ,      .     . ,            .        . ,        .
    ,             .          ,          . 
          ,    ,    .                  ,   . 
35   , 2020,  11, www.hij.ru
                  -,     
  ,       .  ,           ; ,   ,    .       :    .
      ,         ,    .. .           . 
,      .    ,    . 
       . ,     ,    ,         ,   ,   ,     ,            (    )   .     (18911951) ,           ,     410 -17 .    ,    ,    ,       10 16 !
                   ,             5G   .      ,   ,   ,     . 
     ..              .       ,       ,        ,        .   ,      ,     .
    ..    .      .        ,      . 
           -           ,    .              .      ,   ,     . , ,          ,          .  ,      -,       ,     ,    ,      .          -  .
     ,     -    ,   -.       :       ,     ,       .  ,    II   :            .      ,         ,              . 
      www.hij.ru. 
  600     

36

 
   .. 
        ,   ,    . ,     .
37   , 2020,  11, www.hij.ru
    . ,         80      20       .      .   ,  ,  ,         ,   ,  ,    .                .
 ,   ,      .  1998  2014         65 ,   22  31  .      36 283    25 857 . ,         .  ,  1019 ,   1,14  ,     20   ,  1,23     19    1,35    ,     .      ,      . 
,    ,    ,       , .       ,      .     ,         ,   ,     .    ,       , -:  ,       ,      .         ,              .
  ,   .       ,        .       ,        .     2006     18 098   65 .    ,    ,   ,    ,     ,    2014    .    ,  ,       ;     ,     (  ,   ,      ,   ).   1019  09       ,       .                   ,        ,      . 
  ,             ,       .        .           ,               . 
       ,  ,    20      ,  1,85      .
   .  1970  2014     1393     . ,       ,    , ,    ,  
 


 
 1.   
38      , -   .      ,           ,        .
         ,    ,  : -,  ,      , . 
           ().    ,       .        ,    ,      ,    COVID-19.        24% . 
        :       ,     ,   
    
/   - ,    /
 0   1   2  
 , ,  ,     
  ,    ,    
 , ,  , , , 
    , , 
 , , ,  
, , , , ,       
, ,  ,    ,   
    ,  
   ,  ,    
   ,  ,      ,    
  /
     / 
       /      
       /      ,     
/
  ,   
    ,   -   ,    
   ,  ,    ,      
  
,          
 ,      -      ,    
 ,       ,     
          :   ,   ,  , 
  :    ,  , . 
  ,  
39   , 2020,  11, www.hij.ru
    18%.  ,          . 
           ,        .     ()  624   65 ,          2016 .        (Oral Health Assessment Tool, ),    ,        ,   . 
   ,        ,   ,     -        . 
     ,   ,    (. ).
        (,    ). 
     ,     0 ()  16 ( ).      .   0     .    -   ,    ,       .     ,    .       .         18%    5,2%  6,3%     .  ,    ,      . 
 2.    ,     
  
 
  
 
 
 

   
     ,  ,   2005      ().   1406    60  79 .  , ,  ,   ,    :     ,      .      12 ,    ,   .  ,       ,        ,    ,   ?     : , , , ,    ,    - ,     ,      , ,   .                .
,  ,          ,    ,   ,   .     ,    .     .    ,               ,   .
   , ,   ,    .     
40 ,   ,   ,   ,         ,   .    -,     .   ,         .   , ,         .     ,     ,     . 
     .      . 
  ,          ,   .           ,     ,    .   ,  ,      ,    ,         .      ,   - .    ()          ( ) . 
   5958   50 ,    .           , ,         ,   ,        .         ,        ,  28,0  27,2 . ,      .
   ,       ,     ,   .       .       ,        ,        .  ,      ,            .    ,   ,       .
    ,      .    ,    .
        ,             (. 1).   ,      20  50% .    ,  , ,     ,   ,   ,  ,    .       ,       ,   . ,     ,     ,      .
,     ,    .   , , ,    . 
     . 
    (. 2). 
 ,        .       -1, -6     .     ,  ,            . 
     .    ,     .          ,     .    ,  ,       . ,        Porphyromonas gingivalis  Actinobacillus actinomycetemcomitans. 
       . P. gingivalis , A. actinomycetemcomitans  Fusobacterium nucleatum    ,        Treponema denticola ,    ,    . 
       ,     .
  ,      ,     - ,      ,   . 
   - .    P. gingivalis  Streptococcus sanguis      . P. gingivalis      . 
 ,  ,     (  ),    . 
    ,    ,  ,    .
    ,           . 
   ,  -   . ,       .
41   , 2020,  11, www.hij.ru
 
        .       . 
    .           .      1864     ,  ,      .         ,       .      70-   .             ,       (, , ).         .
    - .   ,   -    ,   .    ,           ,     (NAD + ),     ,      .   :  
42,    ,          .
          ()  ,        .        .           .      () -.        .             :     ,     ,   .     .      212    ,    .
 ,         .     . ,    (,    1)  ,    (, NAD + ).
  ,         . 
     .     .      .        ,   ,     : , ,  , , , ,  . (Geroscience, 2020, 42, 2, 727748)
   ?
        .        .      ,    .     ,     .      :    .     ,    . 
      .
   -.    ,   ,      .    ,   , , , .       ,        ,       ,  , ,      .
          (, , )       ,    CREB,     . ,          .    ,   --.      .      ,   ,     .      ,     ,     .
     TRAP (Translating Ribosome Affinity Purification),         . ,      ,    ,   CREB.  ,     CREB   ,   .  , ,     CREB     ,    .
      ,     ,   . 
(Nature Communications, 2020, doi.org/10.1038/s41467-020-18985-6)
   
   ,     .    ,   . 
, , ,    ,       .     ,  ,    . 
     : , , . ,        .
43   , 2020,  11, www.hij.ru
         ()        ,      .    991   40  60  ( ).      :  1995  1996 .,  2004  2006 .,  2013  2014 . 
      .     ,     30     , , , . 
   ,     30     ,   ,  ,   , ,  .     : 1     ( ) /   ( ), 5   . 
      .     15     .    15     .     , , ,   ,       .  ,     .       ,     .
    .         ,     . 
        . (Psychological Science, 2020., 095679762095388 DOI:10.1177/0956797620953883)
   
  ,    ,     ,   .    .          . 
      .         ()    .           ,     .   ,     .
         ()              MCO1 (Multi-Characteristic psin).  ,       ,   ,     .      ,        ,  ,   ,    .     ,    . 
      ,      .      ,      .             MCO1.     .     .
  MCO1    ,           .   ,  ,   .              .     .         .
      :     .        ,  ,  ,         .        ,          .      ,       .         .
,          .  ,          ,    ,       .       ! (Gene Therapy, 2020, doi.org/10.1038/s41434-020-00200-2)
     .. 
44
     ,           . 
       ,    .
,   :  Galleria mellonella   Achroia grisella.     ,    .       ,      .
 G. mellonella   ,           .        :   ,  ,    ,  ,  ,  , ,   2530 ,   .     ,  ,         .        ,      , ,   -    ,         ,     . 
        : , ,     . 
    ,        XVII ,    ,     .   ,     ..  (18451916)       .
 

45   , 2020,  11, www.hij.ru
    ,     ,  .    , ,   cera  . 
   1950-       . ,       Blastomyces cerolytica,    .             ,    . 
               . 
      ,  ,   , .
  ,          ,     .            ,        .   ,    G. mellonella  ,      .   :        . ..  ,        ,        .       .
        (18701946).    ,      ,     .  ,   ,        ,    .         .            .      -       ,      .
 ,        ,  .         ,      .     ,      ,    .   ,       . 
       ,     
      
         
  Galleria mellonella   
46,       ,    . ,   .    ,   -  ,  , ,  ,     .    ,     . , ,   ,       ,     ,   .
            (19051981),       .          ,         .
       ?    .    ,        .  ,       ,       .    , ,   , , , , ,   , .       ,  ,   , ,   ,   ,  .  ,     ,   .   ,     ,    .
    ,    :       40  70%,   ,      .      ,  :         ,    ,  ,   ,    .    ,   ,       . 
    ,    .      ,   ,     ,    , , .   ,   ,      ,             .
 1989                      .       ,        . 
  ,     - .       ,  ,   ,  .      ,      ,     .     40%-    20      .   ,    .
    ,           ,    ,   . 
  ,        .      ,       .   ,          ,   ,    .
    ,           ,     .    ,     ,     , ,    .      ,          . 
  G. mellonella       .     ,      ,        ,         .  ,       37,      ,          . 
                  .           ,       .   , ,  , .
     ,     ,      .     ,    ,   .            .    12   92  ,     .
 ,   ,     ,      ,         .       ,      .        ,    .  ,       .
. 
47   , 2020,  11, www.hij.ru
  .
  
     ,    .           ,          .    ,       90- .
  
    ,     .    -     ( ).                 ,   . -   ,      . 
,     .   ,    , , -           .        ,    .    ,        .  :     ,        ?
     ,         .   .               ,     . ,      ,            .      .         ,      , ,    ,     ,        .
  
  .            ,   10%-  .       :       ,      . ,     ,    ( !) .   , ,     . 
   ,          ,           .     ,       ,   ;       !   ,        - ,     .
   ,  :   ,         .  -  :      ;  ,            .  ,              .           ,           .
  
 ,          ,       .    :   ?    ,      :      ,      ,  , ,   . 
 ,       ,    .      .        ,  ,     ,     ,     .  , ,             .    .
    :                 ,    .
   ..  
 
48
  XX        ,      ,              .       .       .. :            (     ).   , -, .   

  ,  .. 
   
  1866  .     ,     , , ,  ,        ,      (         ),    .
TASS
49   , 2020,  11, www.hij.ru
          . , , ,     .  ,     ,      .      ,    ,  ,      ,     .     ,  ,     ,      .          ,       ,   ,   ,   .   ,          . 
         .. ,   ,   ,    :  ,     
 .      ,   ,   ,     ,  ,  .    -90  -      ,          . 
   ,            .      ,  ,         ! 
      ,   ,  , ,     , ,   . 
       .    .    ..  ,           ,        .   ,   .          .    ,      ,          . 
  ?      .. :            .         - ,   ,          .     ,     ,       .   ,             . 
    .   -      . 
,                  ,       . 
          ( . environment   ).         ,         .      80-         (  .. ).  ,                 . 
    :        ,     .   -      ,        . 
      : 
          .              ,      .               .. ,                  . 
    ,     . ,        .             .      .                    :    ,   ,    !. 
50
 
      .       ,        - ,      ,        ,    ,  .              .     XVI         ,           .   ,        .
  
   . 
 
   ,         ,    .     .  1581            (    ).  , ,      :      , , , ,   .
           ,               .        ,      , ,   , 
51   , 2020,  11, www.hij.ru
  .,    ,             ,     .
            ϸ  ( ,   ).     ,      ;        ,    ,     ,    (  :   . Diarium Nauticum. 1936, .;         .       .      ).  1594               ,  ,     (.  . )            ,        (  )          .         ,   .
     
        1594 ,    .         ,      .       ,     (  76 ..),      ,   .             . 
       ,   -. 
4  1594   ,        (      .  . )   ,    .       5  6    .                     (     ;  , Nova Zembla,      ).
  , 1594 .       .            , 1598 ., 
  , 1594 .     .            , 1598 ., 
52
    ,            ,    ,  .        .         -         .        Capo Baxo (  ), Lomsbay (    ),    ,      ,  ,     .
13         ,       ,     .         ,    . 18        77  15   . 
     . 31        ,   ,           .      (Oranje eilanden,      )     .         ,      .
  ,        (  ,      ,      ). 10           .     ,     , , ,  ,  . 
       ,   ,     ,              .
          ,      .     ,   ;      ,     .     .        -    (         ).     ,   ,     (Meelhaven);      ׸.
         (      ),              . 
24         .
                 .    ,     ,       ,   .       ,      ,               ,                       .                   .               . 
    ,     .
           15961597 .     ,        
                 
53   , 2020,  11, www.hij.ru
17  1595       .       6945 ..       . 
       ,   ,    ;  , <>    , []     -    .        ,  .
                     .       Beelthoeck (       ),      (  ).        ,    (  )   . 
         .     ,   ,   ,   .
     ,  -         ,           . 
  ,    -   ,    . ,                    .
 ,   
  ,    ,     .
        . 9  1594        .       ,         .   ,  . 
     ,           .           .
               .     (!),         .     ,       .       ,    ,     :  ,     ,   , ; ,   ,  ,           . <>          ,      .       ,    ,     ,  .          .  ,   ,    . 
  :    .      .      ,     .     ;            .      :   ,    ,    ,       ,   .   ,   ,   ,          ,      .            ,      .        ,    .
  1597          ,    .  :  ..  . ., 1956
         (     )    
54
            ,      .     ,      15961597  (  . ),    .  ,     ,    ,    ,      .
                    1595     (      ).      . 6            ,    ( .  . ),     .        ,  ,          . ,     ,  :     ?.  ,    ,  ,     ,     : ,  !      .
        .     , 
      ,      20,   ,            . 
 ,    ,   ,  ,        ,  ,   ,  ,  , .
     ,     :             ,   .  ,    :  ,   .
       .      ,       ,   ,     .   :  ,     ,  ,  ,    ,   .     ,     .   ,   ,      ,      ,       ,      .         ,   ,        .   
55   , 2020,  11, www.hij.ru
           ;         ,   ,    ,   .           .     .
   1594                    ,     ,     .      : 
     ,   ,    ,   ,    ;       ,      ;     ,    ;      .          ,      ,     ,    ,  ,  , .     , ,  ,      ,     ,    .         ,     ,    ,     ,   .        ,           . 
     200 .
    . 22  1595 ,  ,     SSW,        ;         ,  ,          .   ,  ,   15 ,    ,            ,    . ,                  .
   
 ,      . 
  1596         .         ,  ,          ,         .         ,    ,   ,  .
    , 7       ,    .  ,   ,   ,       11   -      ,     . <.> 
    ,   , <.>         ,       . <.>       ,           .  ,       ,     ,     .          . 
19     .        .       ,      ;          .         .   ,       .
    , 1    .        ,   . 
 17                 1594   .
     .         . 19      , Kaap Begeerte,         .       ,         . 26      ,    ,     .
11         . ,      ,     .      ,     (Behouden Huys). 
   ,         .        ,    ,             :        .         ,   ,    .    ,    ;     .     .
           ?        .      23   .    , ,           .
      ,          
56 ,   . 4         .         ,    ,     . 
      ,  18         ,           ,      .       . 
          ,   .        ,          .          ,       1  1597         .  11     ,           ,    3-4 ,     .           .      .
        ,         . -       . 31     ,     ,   ,       ,      ,   .          , ,   . 
     ; , ,     ,       .
    . 
      , , , ,    ,     ,     ,         .     ,      .    ,        .      150    ,          .    ,        .      ,   , ,   ,   ,       .  ,            ,      .       ,   .
            .       :            ,          ,    ,   ,     .     ,  .       -      ,   , , ,         
  400   ,  ,     
 .. 
57   , 2020,  11, www.hij.ru
 .      ,      .      .
  ,  ,     ,        ,     ,      
.   1597      ,   . 14    ,     .      13   , 1   , 2   , 6  , 2  ,  ,    .
        . 20 ,   ,       .   , ,         .      .           ,   ,           ,    ,    ,   .  ,       :     ,        . 11          ;    .         ,   .
26       , ,  ,      -,         1594     . 
        .         . ,        . 
,       ,      .
 2      ,      . 4          8          ;    ,    -      . 18       ,        ,     ,        1596    .
                ;         .       ,          ,   .
1  1597      .        12           .    ,   ,              .    ,         ,   ,       , ,   , .            ,        .
:     
 ,   ,               ,    .   ,       ,      .            ,   .
              ,       ,  ,    .                 .  ,         ,    ,   ,  ,  ,   ,     .        .
       ,  ,  ,     ,          ,      ,  .
       .                (!) ,     ,    ,   ,  ,    ,      . ,    , ,      ,   ,    1990-          -         ,     XVI .
         ,          ,      ,     (  ),    .
58
59   , 2020,  11, www.hij.ru
   , , ,    , ,   .    -.  ,   :   !
      ,  .  .   . 
 ,  -    .
 !
   ,  .    ,     .  .          .      ,  ,       .  .
  -,         .   , ,     ,    .
  .         .   ,   .   .      .
 , ,   ?
 ,   .
    .
 ,  .  -  . 
, , ,  ,     ,      . 
    .    .     :   , ,   .
 .  ,   .      .
 , !    .
 , ,  .   

  
   .  .    ,  ,    .       :  - ,   .
  . ,   .
    ,  ,  .   :
 -,  !
     .   .  ,   ,   .  ,   ,      .
 -
 .      .  ,       .       .  ,     .   ,      ,   .
 -   ,   .      ,  . , , .
  , , , .    . ,   .
    , ,  .    ,         . 
    .            .
   .
 .         :
  ,   
 ,   .   ,   .  .   : , , .  ? 
   , . .
   .  ,         .      . .      ,      .         ,  , 
    .      .
   .   .    ,   .     .      . 
   , .     , , :
 ,  -    .
  ,   .    ,   
        .       ,  .        . 
  ,  ,   .
60
      , , ,  ,         .        , .
         ,   . ,     ,    ,   .  ,        .       -,    .     ,     ,   .    ,       .
     ,      .      .   . 
    ,      ,    .     .     ,  .    . 
     :  ?  .   .
   ,    ,   .  . , .       :
 , ,   ?    .    . ,  ,  .     .    .
      ,   ,   , ,      , .     ,   . ,   .      , .     ,    ,     .      ,  ,  . 
,        . , .    -,    .  ,    ,         ,  .   : -    ,          : ,   .   .    ,    -.       .    .     .    ,   .      ,    
   :
 ,    .    ,   .
  ,    ,        .
 , .    ,      ,    .     ,    ,   ,     .    ,      .      . 
   ,      .  ,       .     ,    .     ,     .  , ,  .
  , ?
   ,   ,          . 
 ,            :   ,     .  .    .  , ,  .          , ,    .    ,   .  !   , . 
   .    ,  ,   ,  .      .    ,      .
 -,        .  ,       ,     ,    ,         ,     ,   ,    ,      .     ,       .     
 .   ,         ,  ,   ,    ,   .   ,    .     ,   .     ,            .      .      ,   .     ,     .
   .  .         .       ,   ,   ,   .  ,   ,   ,  -,      .   -,     , ,  .     .
  .      .    .          .
    .
 .
 ,  ,    .      .      .
     ,   ,   .
  ,     .     ,   . 
  .    .   . ,   , 
61   , 2020,  11, www.hij.ru
 .        ,   ,  ,  .     .    ,    .   . 
 ,       .    ,     .     .
   ,  ?    .      
 .
   ,     ,     .  ,          ,       .        .   , ,  .
      ,    .    .      ,   .    :
   .       .
 :
  - 
     .      ,      ,   ,   ,     ,      ,   .    , ,  ,     .  .
       .
   ,  ,   ,      ,     ,                  ,    .      ,  
 ,    ,    ,     .          
   .     .    .
,    ,  ,   ,  . ,   ,   ,  :
 ,  , !     .
   .
  ?
 ,  !  .
    .  ,     .       .   .    :      ,   ,     . 
     ,     ,      .    ,     .
    . ,   - . ,   .   ,     ,   . :
    ?
   .   .    ,    ,      .    :
   ,  .     .  ,  .  ,    ,   ,   .
  :
       ?
  .      
   ,  .
 -?    , .   ?
   :
    ,   .       .    !.. 
 ?       .
 ,  -   
,     .  .       :
    .     . 
 ,      ,    .   , !
62
, 
  . 
!
 , ,    ,      .   .          :                 .    ,       ,    :         ,     .  ,               ,      .               ,   ,           ,  .    ,  -    .       ,    . 
            . ,        (Nature Machine Intelligence, 23  2020 )         (). 
,     ,       ,    ,      .             .     ? ,            ,    ?       :      ,      -.
   ,          :    ,        -. 
  ,           :   ,    ,       !
. 
                  ;           ( .   , 2020, 54, 6, 520528)
    1350  1700 ,       ,        (Nature Geoscience, 2020; doi: 10.1038/s41561-02000656-2)
         ,           (  , 2020, 6, 2632)
   ,     ,      ,    ;       ,        ,    (  , 2020, 6, 613619)
         ,   (cybersickness),   ,           (International Journal Of HumanComputer Interaction, 2020, 36, 19, 17831803; doi: 10.1080/10447318.2020.1828535)
  Iolanta Koscielecka
63   , 2020,  11, www.hij.ru
, 
   
           ,  - deepfake. 
      , ,     ,   .      ,     ,   ,   ,   .       ,         ,   . 
                       (Telematics and Informatics, 1  2020 ). ,     :      2020      50  .       ,              .           . ,      ,       .     .        ,        ,     :           ,   . ,         . , 80%  ,       ,   90%            ,   .
 ,         ,    ,    .              :       .        ,      , ,        ,      ,      .            ?
. 
 
 ,   ,         (Nature, 2020; doi:10.1038/s41586020-3010-5)
         ,     ,  -     ;         ( , 2020, 46, 6, 6069)
                      (Frontiers of Physics, 2020; doi:10.3389/fphy.2020.525731) 
             ;      (Joule, 2020; doi: 10.1016/j.joule.2020.10.007)
         ,        ;         (Science, 2020: 370, 6522, eabb9772; doi: 10.1126/science.abb9772)
             ,        (Scientific Reports, 2020, 10, 18775; doi: 10.1038/s41598-02075692-4)
 . 
64
 

  
  
     ѻ  һ    . 
 ,       .        .    ,    .
  :    . 
 , ,       .    .
     .      ,      .  ,   ,  :
   ? 
   ,     ,    .     , ! , ,   ,  ?      .
    !    !     ,   ,     
 ,  ,       . 
    ,    .      .  ,     ,        
    ?  ,        !
       . 
           .      ,       ,     ,   .     - .      .         :       ,     . 
       ,    . 
   ,    !       ,       .     . . 
 .    . 
   .   . ,      ,           ,   .            . 
     ,        ,    ! 
  , 2020,  11, www.hij.ru
 -   ,   .     ,   .  ,     ,     ,    ,   . 
 , .  .    .  ,   . 
    ,   .   ,   :     ?      ?  .      .    .       ?     . 
   ,    .   .  - . 
   .       
 . 
  - ?   . 
 . 
    .     . 
   ,    -,  .      ? 
,     , : ,      .  ,     .     ,    .     
   ,         .   ,     . 
 -  ?  ,   .   . 
 .      : 
    ,        .   ,   ,   ?    ,      . 
    ,   .   , ,   .   ,   ,   
    ? 
,    ,    ,      . 
 !      ?   .     ?   !   ! 
 ?   . 
 -!  ! 
,    . 
:      . 
:      ,     ?          !      ,       ,   ,       . 
 !     
    .    ,    . 
     .  . 
  ʻ
  .. 
  ʻ   
      
   ʻ  5  2021    
    ,           ,   