2
  
2 2021
:  11
 25
:  33
 45
   62
,  62
  
 - 
 :
 
.. 

. , . , . , 
. , . , 
. , . 
   
.. , 
.. , 
.. , 
.. , 
.. , 
.. , 
.. , 
.. 
  
.. 
    
  
    
 Rob Consalves Die Flut comt.
 ,  
,   
.      
  
   
   
 Ļ
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46
e-mail: redaktor@hij.ru
http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087 
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
   16.03.2021
   .
123001, , 1-  -, . 1
        
 ,  72231  72232
   
,  88763 
     
(.  (495) 443-61-60) 
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 . 
-

    
19  2003 , .   77-8479
2 /2021
ISSN 1727-5903

   
  . ..  2
 
:   . .  .. 14
  
  ? ..  20

 : 
  . ..  .26
   
  . ..  .36

    . .  .42
 
 . ..  .46

ͨ. .  52
 
  . .. ..59

   . .  64
 ,   ; 
  , 
   , 
     .

  
.. 
   
        ,    Nature Astronomy 14  2020   ,     ,            327       .    ,       ,        ?        10 .       ,     ,  .
3   , 2021,  2, www.hij.ru
  
    ,         .              .                  .  ,         , :      , , .     .    ,     . ,     ,    ,  - ,     ,   - ?   ,          ?  ,       .
            ,         ,        ,    ,             .  ,  ,        .
      SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence)  (!)   .        1967 ,     ,   ,  ,    .       LGM-1 (little green men    ).  ,      .
     ,     .    ,    2015     ,            (SETI,  )   100      .       ,         BLC1 (Breakthrough Listen Candidate 1).     982    ,                   .     The Guardian 18  2020 .          . 
    
            .    :   ,      ,        ( )  ,        2011  (  Biochemistry, 2011, 22 ).            ,            .          evolved self-preserving complexity,        -  . 
 -     ,     ,      ,    ,     .  ,     !   ,    ,           20%   2.      ,     ,    .     (3),         :  (4),   (N2O).
     .        .        .  ,          ,               .        .           ,    ()       (),        . 
      ,     ,      ,   ,  .        (MIT)    ,   , ,               . ,   (PH3),       ,        . ,      ,       . 
,     , ,           
    .       -. : Mariner 10 ( 1974 ). NASA / JPL-Caltech
4
-  (3).   ,         ,       .       -.      ,          .   PH3           ,     . 
        -         1,123  (266,94 ).   ,     -    2 (    ),             .
       . ,   2017 ,               (JCMT).
              ALMA,       .        ,           .         7 (ALMA)   20 (JCMT) b (  ).
     ,           ,   -,     --2  1978 .  3  2S    34       ,          .
   ,         -2  1985         ,     .   ,   P4O6.
   ?
, ,    .  ? 
    .      90   ,  JCMT (James Clerk Maxwell Telescope)     (  15 ),     ,     .      4092 
Alamy Stock Photo
5   , 2021,  2, www.hij.ru
 (462 0 )      (327 0 ).   ,      .
,         5055   ,     +20 0 ,     1 ,     2    (3,5%)      SO2, Ar, H2O, O, He  .        200  ,   (,  ,    ),                   100 /.     ,  ,          ,   .    - , , ,  - ,      - .      , 1 ppt (   ),        ,    ,  .
 (        MIT) ,            .    ,     ; ,    ;   .             . ,     ,      200   ,   ,     .
,            ,      .              Nature Astronomy ,    Breakthrough Initiatives   100            .    Breakthrough Prize,     .      .  :       ? .      ,       . 
      ,     ,         . 
    :       ,      .          ,     .     . 
     ,  , ,    , ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array)           66 ,        5 
Alamy Stock Photo
6   ,     (7580%)  .           ,    :     2 .            .
 ,         ,   :            120 0 ,   3  ,   1000  (   ).       ,   ,    ,    .   1,5         60 0   9,3    ,     (Science, 10  2008, . 275278).   , Deinococcus radiodurans,  , , ,   -  15   ,  ,    .              ,        (    ) (Microbiome, 2020, 8:150).
 ,  4     ,          ,    ,      .        ,      ,      .
   ?
   ,    ,  .       ,    ,   .  ,    , :   ,        ,   (3)    (NH3). ,  ,   ,    ,    ,  .  ,            .  ,      ,      4+ ,    NH4+ ,   .                .
  ,          ,    -,    MIT,      .  ,    ,     .  ,     .
              ALMA    Astronomy & Astrophysics ,   .   , ,     (   
  . 
      14    
  
65120 
065 t,  	100		  0		  100		200		 300		 400
0,1
1
10
90
, 
 
 
   120300      
: 173  
: 77  
 : 108  
 : 43  
 : 28  
: 467  
7   , 2021,  2, www.hij.ru
),      ,     ,   PH3   7  14 ppb.  JCMT   20 ppb    ,  .
    ,  2012     SO2
           -.   .   . -     2020    Astronomy & Astrophysics     2015 ,      958  -1 (0,0105 ).             ,   5 ppb.
       2021      Astronomy & Astrophysics. 
  PH3,  SO2     266,94 ,  ,      .          ,   SO2,  ,    . 
      ,        SO2,    80 ,  PH3      .     ,    SO2,  267,54    ALMA   -  .    JCMT,       SO2            .
    ,       ,     .  ,       ,       .     ALMA,   ,      PH3  , ,        1 ppb,       5 ppb.  ,  .     ,    -  (8  2021 ). 
SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy)      . 
      1214            
Alamy Stock Photo
8
 !
,         .   (MIT)              2020,     .    -     :    NASA        SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy)     NASA,  2,5- .
  BepiColombo     ,   ,       .     ,   -   . ,   2021       . 
         .    ,        . 
            ,      .         ,  . 
        2015 ,           ,      (Nature, 2020, 586, 182183).
      ,    .      2025 ,          .    15  2020        HeliRussia-2020.  ,          -Ļ ( 2025 ),     .        ,                20212030 .
   ,           (     ),  -         :           "-"   .      .        .
-      .    ()        .                .        ,        ,      ,      -. 
        ,    .    ,  -Ļ     2025 .  NASA   20262031 .
          ( 500  )   20212030.       .  DAVINCI+   ,      .              .       ,        (225  )     ,     .         .
 , VERITAS,        .           ,  ,    .       ,    ,        .     ,     NASA   Ǹ,         ,    :   ,         .
    . ,    Rocket Lab        2023 .       ,   ,   ,      . , ,  NASA   ,     ,          .
  
           .        , ,  ,    ,   ,        .
    2020             ,   .       , ,          ,  : 
 1001    ,           ,  1000  .           .        .        9   , 2021,  2, www.hij.ru  ,   . 
        , ,     ,      .        ,   ,      .
        ; 18    . 
,     ,        , ,       ,  ,  ,  - . 
    .       ,              2031 .               .  ,   ,       ,   .   ! 
   !                ,      .     ,           .

   ,  ?
   -   6-7   ,      ,           -      ?      ,  -      :      ,  -      ?  .  ,         ?      .        -,    ?
     .         ,    International Journal of Astrobiology   ,     -,       .  ,   ,    ,     ,             .      ,  -        .     -         .        .
 ,  -    (- ,       )      ,           .       2  5.       -   .
  , ,             ,        , , .  ,     -    ,  7%   .        ,       2031 ,    !   264  ,      18 .      ,    20%       1000.  ,         ,       
NASA/JPL-Caltech 
10       . 
            . 
:      3,5-4   . 
          ,  .           ,        ,   .       ,        ,           .   ,          ,    . 
, , ,   2,5             ,    ,   -,             ,       ,     . 
  ,       ,            .                 .         .
         (  ),        ,     (, , ,   ,  ,   ).    ,      . 
  ,    . 
                .   (  !)      ,   ,     ,      .  ,          .            ,            . 
          ,   . 
          ,     .       , ,    ,    . 
       ?  .         ,         :  ,  ,  ,  . 
  ,     ,          . 
        ,      (  ),      .   ,      ,  ,      . 
  ,      . 
,         -. 
    ,           .     ,        ,      .      ,             .      : , ,   .       (  ,   
) -  .   ,  -    2     ,       200 ,        ,  100 . 
   ,      .         41        300       .  ,               99,999%.   ,     (, ),         . ,       .        ,      ,  . 
,  Bacillus subtilis 168    20 0       ,            10 .         .
 ,         ,    ,    .             . 
 ,      ,     , ,       ,     . 
,             . 
 , ,       ,      (     ),  ,  ,      .     ,       . 
.. 
11   , 2021,  2, www.hij.ru
  
       ,      (   2020, 12).     ,     -       .       .             .       -,      .
        -.  ,    -   . ,                 -           ().     ,       .       ,    ,       ,  .
,           ,     .        ,        .       :        . 12     , ,  ,     ,    .         19,3 ,         .       ,     . 
               .       ,               . (The Astrophysical Journal 2020, 10 )
   
   -         ,     .     ,      . ,      ,      ,   ,    .
      ,                (   2020, 11). ,       -, , XceptionNet.                . , ,     .
    .           -       (WACV 2021),   59  2021 .              .      ,    . 
       ,      .             . 
      ,      99%    ,      86%.      1015%.
   ,   ,       . 
  , ,    ,        .        ,      ,     . ( NewsWise, 8  2021 ) 
 
         ,    e          .        ,     ,   .        ,     ,       .       ,   . 
 ,          ,        .              ,     exp(i) = 1,  i   .         ,          .         . 
      ;            ()     ,      . 
             .                  ,
         ,     ,      .         , e,          . 
          
13   , 2021,  2, www.hij.ru
     .
             .            RamanujanMachine.com. 
        .        .  ,                . (Nature, 590, 67, 4  2021 ) 
  
    ,            . ,     .       .. ,    SNAD.space,           .
                     Zwicky Transient Facility.             .     ,             .    2,25    ,    277   .   23   , 66   ,    (188)     .    , ,              .
        ,     ,       ,  ,   .             ,          . 
       Zwicky   .     ,       .  ,  2022    LSST (Large Synoptic Survey Telescope    )    ,             .     ,       ,      . (MonthlyNoticesoftheRoyalAstronomicalSociety, 6  2021 )
 
  ,       ,     .         ,    .     ,        ,   . 
        ,         .           .
          -              .          ,       .         ,                . 
             .          ,       . 
             GitHub    .   ,      Proc. of the IEEE,    .           . ( arxiv:2004.11184)
   
14
. 
:   
          140 . ,     ,       , -   ,         ;       .        . - 
 
15   , 2021,  2, www.hij.ru
   ?       ,     .    ,      ,   ,    (   .    , 2013, 1),       ,   ,  .           ( ).   ,  :      (       )  .  ,  1879   ,     ,      .         .  ,     ,         ,    -        ,      ,        . 
       1971 .          .  
16
1886-   ,     ,   . -      .    , ,      ( ),   1793  ,        
  ?            (           1987 ).   ,        ,    1982        .                ,   ,     .        Schering AG (    BayerHealthCare)            ,         - . 
          .  1988-       ,          ,    .       ,      ,  ,    ,    .     ,    ,            .  ,  2017         ,     ,    :       .
           .  ,      :     ,        -,  ,      , . ,           -   .


   ,                    (ActaRadiol, 2009; 50(8):93340)
17   , 2021,  2, www.hij.ru
      ? 
  ,   .  -157          ;   254 000 ,      - , -10,  3837  (        ,            ,    ). 
,              ,    .  ,    -157   ,                . 
   :     ,        . 
                 :     .
 ,    ,    ,      .     ,     ,              ,      .        ,     ,     ;        -.
       ,      ,   ,      . 
,       -     ,  : -     ,       .             . 
.. ,      ,      2019         . ,   2021  ..                - .
       ?   ,      .  , ,     ,      .               .    .       ,          .  ,        :  , ,     145    ;  100    , , , .     ,  1988  2018 ,   ,      460    .   ,           19  ,    21 .         ,     ,      -        . 
  ? ,       .      ,   ,    ,        ,   .     ,                 ,     . 
      ,                  ,            .      ,       -. ,            . 
   , ,       . 
             ,  ,        .
      ?    XI           .        ,              .    2006       -,    ,         .  1997             .         ,    .     :        .
 2006    170,    279   ,    18  ,      .                         24   -   ,     ,    ,   .    :   ,    .     ,   ,        , , ,      .   ,        :      ,      ,       .     ,       .    , , ,   . 
          : ,       .             ,     ,      .
      .  ,   ,  2004 ,  ,               ,    ,     -.        .            ,   ,      . 
 ,     , , ,       ,    ,      ,  . , -        ; ,       ,     .
 2010      : 
       
              . 
      ,     ,     2020 .   . . . 
    ,      25-   
: Reidar Hahn, Fermilab -               ,    . , ,         ,  .           :  ,   -,           ,    . ,    ,        ,    .       ,         .   ,   2017           .        . 
     ? 
     ,            :     ,     .  
19   , 2021,  2, www.hij.ru
      ,    . ,        . ,         .
      ?  1996   ,       (       ,    ), ,    Gd5(Si2Ge2)    ,     (           XX ).    ,            . 
       .       ,         . 
   ,  GeneralElectric,     , -    ,   ,       .  ,  2017                      ,    ,     ,   .
      ,    :   ,  ,  ,    ,          .          2020         :           ,     : ,       ,         .          ,   .      .     ?  ,  :       20%  ,              .      .
       ?  ,            . ,          .   .   ,    ,   . 
  ,     ,  ,    .       ,       :   .   ,      ,   ,    -  . ,   ,      ,        .        ,   .           .  ,  ,    ,  :      . 
  ,    , :  .
      . , iDream (industrial Detector for Reactor Antineutrino Monitoring,     ),          . ..    .    ,  ,        .  2020       ;      2021      . -  
WATCHMAN (WATer Cherenkov Monitor of Antineutrinos,    )  .   ,    2018 ,        15    3,5  .        ,            25 .               .
  ,      ,     , , ,       ,         .   ,    ,        -          -.
20
  ?
 -  ..  
    
         ,      .   - ,  ,   .              .    ,        ,        ,  ,  ,  .
  
21   , 2021,  2, www.hij.ru
  
              , .        .     , , .         ,        .          ,          ,        . ,       ,      ,    . 
        ,           -   (10 6  10 9  ).
   ,       40 .      ,        60  120 .     ,        ,   .           . 
         (c-BN)    (B4C)    60  50  . 
 ,    ,           ,      , , , , , .              .     30  50 ,      (WC),    30 .   ,           ,          , -  .  :  ,  ,  6 ,     5 ,     15 .
        .      , ,     .      ,     .         .     ,       ,   .   , ,    .
 ,        ;  , ,            : ,    (c-BN),   (B4C),   (WC),   (TiN),   (TiB2)    (CrB4).       ,      ,     c-BN
Diamond
WC
TiB
2
CrB
4
TiN B
4
C
22    . ,   ,    ,   ,     ,  ,          . ,         (WC),       .      20-     ,             .  ,      ,       . 
          ,     .
 
 60             .         ,     ?  ,            . 
                   ,      ,   .
 ,       ,    ,    -  .             ,  ,      .      ,         ,    .       ,     ,             . 
    ,   ,  , .   ,   , ,    ,         .             .     .
  2000-             .             . 
        USPEX ( ), CALYPSO (  )  AIRSS (     ). ,       ,            .        ,     ,     . 
   
               1947 .  15         . 
    WB  ,      : W2B,   WB (  ), WB2  WB4.  ,               ,         .    ,        .     ,     .                   .    ,   
23   , 2021,  2, www.hij.ru
          .          WB4   .
     .   .   1961 .       WB4.     ,     . 
       ..   ..   1966 .            . 
 ,       WB4    ,         ( ).
 ,  1967 ,      .  ,       WB4,  W2-xB9.  ,      ,            ,         .         ,        , ,      .       ,       . 
 1973        .   .   . ,     ,    ,    , ,     W1-xB3. 
    ,       ,    .  ,      ,    .
      ,    ,       .      0,5,     ,       ,            50%.        ,     ,  ,  ,      .                   . 
      , .   ,       2014 . 
  60           ,          .   ,       WB4, W2-xB9,  W1-xB3.   
    )   , ) , )   , ) . 
-  ,   .      (, )    ()       .    ,    ,       .        
24                 . 
          ,        . 
 2015    .          ,       WB4,2.       .       ,     ,      .          -  ,     .           . 
     (   )    ( )     .        ,       .                ,          . 
         ,          ,     .     .     ,                  .          . 
   
 2018  ..         WB       .           ,         WB4      ,  WB5   . 
   WB5     .        ,     .       ,             .  ,      ,              . 
,     WB5         ,    . .     ,       .           ,   2020     -        . ..      ֻ.
             . 
     ,     ,      ,       WB4,18  WB4,86.      WB5,      WB5        WB5  WB4,2.         ,        ,    ,     .        WB4,2.              .        ,     WB5-x,  x     0  0,8.   ,        WB5.
        73 ,       ,     .       WB4,     WB4,2. 
            ,   ,        WB5.
      ,     .    45 ,   30% ,   ,   ,    40 . ,         1000C,         800C   .         . 
      ,  ,      ,  .
25   , 2021,  1, www.hij.ru
  -
55 !!
26
27   , 2021,  2, www.hij.ru

  
         .        ,  ,     :   .         ,        ,    .
         . 
  ,      ,     .           ,     1846 . 
        .     ,    ,     ;     ;     ,    .          (18061876),     . 
                (    ). 
 1848      ,    .            - (18261914),   II,   -.         ,      .      ,  1848  1850       , , . -      ,    .       .     ,   1848   ,      -     (  ).         .
   1848 ,   ,        .    :                      (, ,   :   
.. 
  2021   200       (18211868)  ,           .
   (18211868)        
28, , , , , , , ,    ).  ,       1850 ,      . 
 1850        (       ).         .              (1852)           .                   ,       .
                      ,  .           .  1852                .           .
-  ,  , , -    1856      .              ,      .
 1857          .       ,         .    ,     ,   .  ,        . 
          (18341919),     .  1861        .       ,     ,   .
 
      ,   -   .
  XVII        ,       .   XVII  XVIII     (16461716)  ,         .  1786       (17461794)                 .  1813       ,      (17731829),     .          ,      (17911867),   1816 .
         . ,  1820   -     (17811864)     ,       .      (17941876)        .
       . ,       ,   ,     XVIII .   1844      (18131852)        .
 ,    XIX     ,    .  ,      .        ,          .    ,    ,    ,    ,    . 
     ,  ,  ,  ,  ,     .        ,   ,       .
        ,       .          .   ,         ,   ,   ,   ,   24   15,        .
                   .         .        .    . 
   ,   .    ,        .    
29   , 2021,  2, www.hij.ru
    XVIII ,             (  ).      , ,  ,        .
 1859          ,           .           ,    .        ,      
 .      ,             ,        . 
 :  ,       ,    ,        . ,       ,     ,         ,      , ,   . .,    ,       .       :  ,    ,  ,  ,    .      ,      .
     
      ,          .      ,   ,     .    ,           . 
         ,         ,     .
       ,         .    ,            (  ) .    ,  ,       (18651934). 
    , ,          , , ,       . 
    .   ,         .           , , -,                  ,   .
 ,           ,        ,        .       :     ,        .    ,      (  , 2021, 1).
   18341919),     ,   
30
,        .  , ,  ,    .          ,     .
            (18041892). 
         .  ,            ,    .    , ,   . .      , ,   ,   ,       . ,    , ,   ,    . 
(,        .)
   .         . ,        
	          (1861)         1837   ,     .             
31   , 2021,  2, www.hij.ru
.     .        ,     . 
        1819     (17871832).     ,      ,    .   ,      ,  ,  .  , , ,    (, , , ),   (, , ),   (, , , ),   (, , , ),  ,  , , , , , , , .         .       .
 1861          ,        . 
 ,            .       .   ,        ,        .       II   . .            . 
 1868 ,   ,          . 
Avis, jasmin varn na  ast, dadarka akvams, tam, vgham garum vaghantam, tam, bhram magham, tam, manum ku bharantam. Avis akvabhjams  vavakat: kard aghnutai mai vidanti manum akvams agantam. Akvsas  vavakant: krudhi avai, kard aghnutai vividvant-svas: manus patis varnm avisms karnauti svabhjam gharmam vastram avibhjams ka varn na asti. Tat kukruvants avis agram  bhugat. 
  : 
, []    ,  :     ,    ,     .   :   ,  ,    .  : , ,   []   : , ,        ;      .  ,    . 
           . 
   .          -  -   (17991875).        ,          . 
        ,    ,     ,           .            ,  :    ( nine)     (- new). 
 ,      ,         .         . 
       ,        .
   ?
 1863          .            .   ,        .         ,     ,    ,  .    ,     ,            ,      .        ,    ,  ,        .
     ,      (, ,  )  .      ,     . 
         .   ,   ,     ,     .     ,   ,        .
           ,  ,  ,   ,   ,      . 
          1880-        (18331911).     
32
  ,    . ,             ,     .  ,          ,    .       ,         .       .
     ,         .    ,       ,    .    ,  ,   ,     ,   , ,              (      ).         .       ,   . 
      ,       ,    ,     .      .  ,     ,   ,          ,      .
 ,     ,     - (19292019),     XX ,     ,        .       . -        ,    ,      kwork,              quark. -   Evolution of Human Languages,        . 
     6  1868 ,  47 ; ,     .           ,        .
  ,    ,       ,    . ,     ,    .           . 
           -           ,    .              .      ,   ,     . , ,          ,          .  ,      -,       ,     ,    ,      .          -  .
     ,     -    ,   -.       :       ,     ,       .  ,    II   :            .      ,         ,              . 
      www.hij.ru. 
  600     .

33   , 2021,  2, www.hij.ru
: 
 
        - .     ,           .      .    -  -   ,  -  .
    37 ,   -     MOTS-c (mitochondrial open reading frame of the 12S rRNA type-c).         -,   - ,  .  MOTS-c         -. MOTS-c  ,  ,  -  ,      -  .        ,     .      ,   MOTS-c,  -  .

34
         ()        ,    MOTS-c    .      :  ( 2 ),   (12 )   (22 ). 
      :           .
,   MOTS-c,         ,       . MOTS-c     ,   ,  ,     . 
     ,  (   )    (  ).   ,    MOTS-c    .
            .           -,        .     ,       .     MOTS-c   12        .                  .  ,      MOTS-c  .
                    . (Nature Communications, 202, 12, 1)
   
      , , .     ,      .     .          . 
        ,       .      ,        .    ,     . ,       .
    .  -    () ,      ()       .        19  32 . 
         4-8   -.        .
        .       :  ,  ,  ,    ..         (, , ).        .
               - . 
 -,    ,                  .
  ,         . 
        ,     .          . (Current Biology, 2021, 31, 1-10)
   ?
       . 
        :       ,   ,       .        .       .       ,      .  
35   , 2021,  2, www.hij.ru
  .      .
    .          .      - -   .    (-)    ,   (-)     .        .  - ,     ,      ,     ,          . ,  ,      .
    ()     ()     .          -,       -.    -     Capping Protein.     -  ,     .     .  ,    (Twinfilin)   -          -   -.   ,   .     ,        .
        ,   ,        . (Nature Cell Biology, 2021, 23, 2, 147-159)
  -  
       ,      ()                .  ,    - ().                     ,      ,    .          .      -,   .          .        .
    ()    -  ,    .        ,        .  -      .        .     -,      .     .  ,    .         ,    ,    .
 2017         ,        .     ,       ,      .   ,       .
      ,        (),         .     !       ,        .
      ? ,    ,     ,    . (Nature, 17 February 2021)
     .. 
.. 
   
    . 
,      .     ,        .    ,       .
  :    
   
.. 
 
    ,     .      ,       ,   .   :  ,  ,   .       ,   
  
37   , 2021,  2, www.hij.ru
   .       . ,    ,  ,  .
 1965       ,        .      ,      ,  .       ,         ,  ,     .           (  , 2001, 4).
       . 
   ,       .       101108 ,    .       .          , -  Y-   .
,  ,           ,    Y ,       ,    .              ,    (4454%  3749 % Y-),    .        1:1,        ,    :          ,       . 
 ?
        .            (  , 2004, 11),     - .
 1871      - .        ,         ,      .         ,    .         ,     ,     .
 1930        (18901962)     ,    
      : 
  Y.       ,           
   ,    ,       18382006 . 
     .     ,    . 
       ,   . ..  ,    -  (1980  1988)   1991          . ,      
1838 
0,508
0,510
0,512
0,514
0,516
1920 
  
1880 
  
XY XX
  
1960  2006 
38      ,   . 
      .  ,      ,      ,     . 
           .  ,      ,      ,    927     (556 387 )   . ,  ,    ,   ,  ,    ,   . 
    ,      ,     .     ,   ,       ,    .  ,     ()  ,    m  f.    ,    : mm, mf  ff.  ,   mm      80%,  mf  50%   ff  20%.  ,      500 , ,       ,          .
   ,       . 
    .     ,   ,  -   ,   ,  ,   ,       . 
,    ,   .   1990-      (, )         1 403 021 ,  700 030    1960  1994 .   51,2%      .   ,    ,        .          52,4%.  , ,   ,    .      31 595.       ,         - ,     ,   ,     .
        .          ,    ,          .       .     ,      ,        ,    .  ,    ,    ,   ,  ,   ,            ,    .
             .  ,   ,   . ,           .  , ,   1,06,     1,01,      1,07.      ,         . 
  ,     , .  2003        ,   -    BRCA1  1517%    .    BRCA1      ,  ,      .     ,   ,         .     ,     .
  ,       ,       4 183   4 659 .     ,      .    , DNAH11,   ,     ;  , PPP1R12B,      .        ,   .
       (       )   51    115 000       ,       . 
 
    ,     ?      
39   , 2021,  2, www.hij.ru
   ,      (, ),         .               -.          .       ..   F- (  femail  ).       ,     1/16 (6,25%),       ,        .
       .         13 : ,  , ,  , , ,    .      V   ,     .    ,  I,    11 :  ,  ,   ,   .    ,  I,   ,     .      ,  ,  ;        . 
 II   ,  III  ,  F-    .   II    ,  .   F-       ,   , ,   .       ,         I .   F-    ,  ,    . 
   F- .        , ..  ,           ,       Y- ,       . 
    .  2019                3 543 243    4 753 269 ,   1932 ,         .    ,   
    I      .           .  , ,      ,        .   ,   ,     ,    ( )
40   ,                . 
  ,  - ,       .  ,        ,   ,      .     ,     .    290 ,   81      9  .        40 ,  ,         ,    .     2,5        .
,     ,    (. ).       ,      ,   .  ,      . 
          ,   ,  ,          .       m  ,         .
          
    ,     .  
,    10 
  
0 4,78
1 6,26
2 7,40
3 8,32
4 9,04
, , ,        ,    .   ,   ,    ,    ,     .    .
          ,  ,    :           ,        ,     ?       . 
 
                   .   ,      (UK Biobank).           40  70 ,   20062010    .       ,  , - ,  .         . 
     . 
         330  ,   1940  1970 .    .     ,    (Pboy)      .      ,    Pboy ,   ,      .    ,     Pboy.
 
,       ,  .     . ,      ,         ,  6.25%,        (    )  25%, ,      ,  37,5%.       . ,        ,   . 
  ,   ,       .       ,  ,   .          . ,       ().    ,     ,      . 
                .
     ,   20042005   24  .      ,  .   ,   ,   ,       ,     ,    .
  .  ,         ,   3,3%.                     ,    .        1955 .
41   , 2021,  2, www.hij.ru
      .        ,     241    1600  1999 .   12 547 ,       1940  1970 ,   UK Biobank.   ,    ,  1940     . 
 	   ,          .         ,        .         ,  ,      .
          ,         ,    ,   .
         ,        1,7.       ,     ,          .        ,    .
     ,       .    ,  ,     , ,  ,  .         .                        .    (    ),           .           ,        .         ,     .     ,   ,  , ,   .
,          ,  ,         ,       . 
     . 
  , , ,        ,     .
 
      .   ,     ,    .  ,      ,       .      .  ,    ,     ,    ,         .        ,   . 
         .
  (551479  ..)     ,        ,   .         ,     ,     . ,  ,    ,      70 
42
    

       ,      .     ,     ,   ,       ,        ,  ,       .     - ,     .       ,      ,    ,    ,           ,  -    Gynura bicolor.
  ,       ,         . , ,   ,       (),    40 .     1825          (17811832),     .
   , ,  ;  ,   40     14 , ,   ,   ,  ,  ,   
  
43   , 2021,  2, www.hij.ru
    .  ,   .    :      ,   ,   .      ,        .        ,  ,  ,   .
         ,          .      ,     ,     : ,     .
   ,  .      ,      ,     .              Centella asiatica.     . 
       .   ,        .                Phrynium capitatum,    .
         . ,          ,  ,   , , ,     ,  ,   . 
       ,    . 
   ,     .      , ,          .
           . 
            ,       ,       ,  .
 ,  ,  .       .              -     ,       ,     . 
     ,   ,    .      ,  ,     ,       .    .
 ,  ,      .       18  38       ,  ,  ,     Momordica charantia, ,  ,  (    Crepidiastrum lanceolatium),    .      , ,        .      ,      145170    ,        20%     ,     .         
     
  Forest and Kim Starr
44   .  ,  	    -,        .      ,   .
     .        G. procumbens.   ,  ,       .      ,    ,        ( ).       , ,	 ,   , ,    .             .
 2012           G. procumbens     . 
          ,         .           .
     .           .       ()       G. procumbens   25       .            ,        0,1%     .    .
     ,              HSV-1  HSV-2,      .
        .     ,      . 
      . ,   ,            ,        G. japonica,   G. segetum  .           .          .               , ,       .     ,         Panax notoginseng,    . ,     ,    ,   . 
 ,     ,    ,      . 
 ,    .
       ,     ,    . 
    ,     ,   ,   ,   ,    .    ,   ,      ,    2030 ,     . 
      .
    .     :           .       .
 ,    , ,               .
       .     .      ,     . 
       ,     . ,   , ,     ,    ,  .
. 
  ,   
45   , 2021,  2, www.hij.ru
 
 . 
    
  :  
.: , 2020
      ?       ,        ?                  .   ,  , ,      .
        .         ,              . 
       , ,         , ,         ,      ,        ,              . 
 
  . 
  . 
 1:    
:  . 
 2: 
: , 2020
      (20132016)       ,   ,    ,    .    100-   ,    2017 .     60 000 ,   50    ,   ,    .         ,    ,  , , ,  ,      ,  .
:    ,        ,    .        (  ,    ,     )       .             28   .     ,    .
 
 .            
  :  
: , 2020
  ,                   .       . 
        ,     .              ,     (  ,            ).             ,  . 
         ,         .  ,  ,                  .             .
 ,  ,  
Atlas Obscura.     ( )
  :  ,  ,  ,  ,  ,  
: , 2021
   .   Atlas Obscura      700 , , , , , ,            .       ;    ;   ,       15 ; 
   ;   ,       ;    ;     ;           ;     -;         - .       ,              .

  : https://www.mann-ivanov-ferber.ru
Alamy Stock Photo
47   , 2021,  2, www.hij.ru
 
        ,     .    . 
    . 
      ,      ,     .  , ,   ,    . 
      ?
Sergey Zavyalov\Depositphotos\TASS
 
   ..  
      
 
               .      : , , , , .   ,         XVIII ,      .    ,      .     ? 
48
       ?
 ,       ,     ,    .       XVIIXVIII .      ,   ,  .   ,   ,             . 
       ,  -      ,  ,     ,      .
      XVII    19601970-  ..   .. ,     .  1990         .   1990-        , , , ,    : , , . 
   1999   ,   XIV   ,          .
    .             - .  , ,    ,         .     ,    - .       .   ,      ,     .

       -     .             .  ,    ,         1700 ,     .  , 
    . 
   1722 
49   , 2021,  2, www.hij.ru
 ,     ,      ,     .       ,      ,      . 
 
        .      , ,   ,      .   ,     .
  -      ,     (, )    :        .       XVIIXVIII       -  (, , , , , , , ),     . 
        .
 XVII        , , .   - , , ,     .          .     XVIII ,    ,         . , ,         ,     .
      - ,    .       .     ,      .   ,        . 
 
,                . ,  XVIIIXX       .  ,  ,          ,     .
      ,          .            ,    .      ,    ,    ,   .
          ,     . , ,    ,  ,  ,   . , -       . , ,       ,   ,        . 
     ,          ,       ,       XVIIXIX . 
   
  
50   ,        ,     .   ,      ,         : , , , , , ,  ,   .  ,      ,      .
          :    . 
          ,     .         ,      , ,      .                 . 
        (The International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage  TICCIH)          . 
        . 
   ,  ,     ,    ,    ,   ,         .      ,    ,     ,            .              XVIIXX . 
 ,    ,       . ,  ,        ,      .      ,    XVII ,       .           ,    (, ,    . .);      ,     ;         ,          , , , .
    .         .        .   ,       ,          . ,     .                .   ,      .

          :      . .   ..  (16691674),        (16301680),  (16691675),  (17061716),  (17041744),  (17041750)    .           ,   16691674 .        .      ,    XVII  XVIII .      ,    ,  -   . 
     ,      ,     .     ,           ,     XVII .        . ,        ,        ,     .         ,   .

    XVIIXVIII     ,              .            ,        . 
       
51   , 2021,  2, www.hij.ru
  ,         (, , ,  ). 
          ,       ;           . 
         .    ,     .     ,        . 

                  1993 .             XIX . -              ;      .
       1993 .              1997    .. 
      .  2000          . 
    1704   ..    -   .    XVIII            :  ,  , , .      , ,   .        ,         .            1704, 1707, 1715     1722 .            ,  1712, 1721  1744    1744 ,       .
       ,     . 
      ( , ,  ),     ( ,    ),      .       ,         .
            ,     ,    .      ,          ,      .   ,       ,     XVII   XVIII .             .
         ,         ,        ,  ,        , ,    ,     (, ,  ,  ,  ).         ,    ,   (   ,  ,  ,  ,  ),     (   ,       ,     )     .      ,       ,      .         1722 .
  
      ,   ,      .     ,      .                        .         ,      . 
          : , , .     .  , ,        -      . 
         ,        .                 .
52
53   , 2021,  2, www.hij.ru
      . 
 ,        .  ,    .  . 
 ,     ? ,    .     ,  .  ,       .   , ,      ,   . ,    ,     ,     .     ?    ,     ,   . , , .    ,   .    ,       .       . ,   ,     -  .  , ,  .       ,     . ,  .
         .    .      ,    . 
   ,     ,         .
,   ,  .       .   ,   .  ,    ,       . 
 -    .     ,  ,   .   ,    ,  .      , . 
 - ,    .  ,    .
      
 ,       .        ,         ? 
    ,     ,               .
 .     ,      .   , . 
 :
     ?  ,   !     .
       ,      :
  !    ?
  !     ? 
  , .  ? 
   ,    , . -  ?
   ,    . 
   ,  .     ,       .        .
    ,   .
    ?
 
     ,  .
         ,  ,     .
  ,   !    ,    :  , ,   ?
      .        !       ,     .  , ,      ,    .    :     , ?
       .
       . 
    ,  .         .       .
  , !       .
 ,      ,     .     ,  .              ,  ,   .   . 
    :
     . ,  !
    ,  ,        .
   ,   ?      ,   .
54
 ,     . 
     .       .
 ,  .   !    ,     .
   !    .     .    :   !    ,   .
    .   .    .   ,    .
      .    .       .
   .     ,     .      - ,    .    , ,   .     ,    .
 :
  ?
  , ,   !    !
       ,   ,  .      ,      
        .
   ,  .       - .      ,   .          , , ?    -,  , , .        . -     ,      .     .  ,    .        ,  .     .
 ,   .    ,      ?
 : 
    .     .    ,   . ,       .
   :
  .   ,   .         ,   .     ,    ,    .      .       ,    .      ,   ? .
 .  . - .         ?
 !  ?
   ,   .       .   ,  ,    ?  ?     .
  !      . ,  .      ?
   ,    .   ,   .     . 
        ,   .     ,      .          ,   . 
      ,   .   ,     .         ,    .  . -      .  , ,       .   .       ,  .   ,   .    . -      .       ,    . ,   .    .  , ,      . ,   ,    .             ,    .   ,     .    ,  .    ,     . 
    . -           ,      .      ,            ?
 !  ,  .
  ?
 ,   .  ,      !
 !      .         !     .      .
        .                 .    ,  ,     ,   ,  , -.   .    .    ,      .    ,      ,   .
   : 
     .    ,        .    .      ?
      :
55   , 2021,  2, www.hij.ru
   !
    .          :
     ,      .   .    .    .
   !   
  ,          .  .
  !   .
     .  ,     . -       .
        .   ,    .   .      .             .  ,    .   ,   ,    .     ,   .        .    .
         ,    ,    .  .    ,      . 
      .          .           .             ,  , ,     .
  ?   .
    .         .     .    .
 ?  ?
  , .   ,     .
       ,   ?
      .
        ?
    .     .    ,   .   ,     .       ! ?
  .      ?   ?
   !  ,    .     ?    ? ! 
      ,        , , .      . 
    ,        .    ,       .
   ,  ,   . 
, ,     .     .
  ,   ?    .
   , -    .
 ,     ,  , .         ,   .       , ,        .            .    ,  .     .
   -,     .       ,         . .       ,    .            ,      .   ,      ,   .           ,     .
 ,    ?    ,   ,    .
      ,    .   .    ,     . , !
 !    ?   .
     !      ,   ,     
 ,      . 
    ,        .            . , ,   .      .  ,        .    ,   .    .    -        ,       .          .  ,      .
       ,    .     .  ,    .          : Zeche Oxana.          .     .
    ?   .       .     .  ,     . 
,      ,   
56.   , ,   .  ,    .          ,   .
 ,   - .       .
     .  ,     .   -      . 
  ,      .   .  ,   :
 ,   !..      .
 ,      ,   .       -,  ,      .    .       . ,     . 
   ?
 ,      ,    .  ,  .
        .  ,    . 
 ,  ,     .     .
  ,   ,  .    ,    .      , -   .   ,   .    .
  !     -  .    ,    .       , , !
 ?
  , ,   .    .
          ,      .  ,    .
  .         .   ,     .      . 
    -!   !   .
 ,     ,     .   !     .
   .          . ,   ?
       ?   .
 ,        .   ,          -.
    .         ,     ,        .     ,  ,   .    ,     ,         . ,   ,     .      .    ,     .
       .   .       ,      . .  ,     .   ,    . -     .   ?    ,       .       ?   .
         .    . 
,     ,   .    ,       ,    ,   .   ?   !    ,        .      ,    ,    . 
    ,  
           .     ,       .    ,     .           .    ,   .
  ,     ,      - .  ,     .  :
   !
  ?      :     ?  ,     ,   .
 ?
 !   ,    .  ,      ? ?
      ? !
   .
   .       .     . -   .   .   - .     .  ,   ?
 !     .
        .   ,   ,   ,      . 
   ,  . 
   .
 !       .
 ,    . 
,     ,      .       .     ?
57   , 2021,  2, www.hij.ru
    .    ,    .    . 
,     .   ,  ,   .    :
 , ,   ?
 ,          :
      !
    ,  .
         .   ,   ,  , ,   .
     !     .     ,    !    ,  .      . 
      ,  .    ?
   .
    ,    .     .        .
   , ,  .       !
 ,      .      ,     .     ,   .
  ?   .
  !
   ,  ,  ,     ,      .   ,     . 
,       ,     .       .  :
  , !   ,   .  ,     !      
    .   ,   -  .    .  ,  ,     
  ,       .     ,   .     ,      .    .  ,  .      :
 ,      .
 ,    ,  .    .      .      ,       .     . 
 ,     , . 
 ,  ,     .
,     , :
     ?
     .   ,   ,  .   .
  ,  .
  ,   
  ,     . 
    ,      ,    .     .
     . 
         . 
   .          .
      ,        . 
     ,  .  ,    .
  ,     . 
    .   ,    .
      ,    .     ,  
  .  .
    ,     .
  , ,    .     .
  ,    . 
    ,        . ,      ,    .     . ,   .
  .
 ,   .    .
  :
  , , ?
  ,     ? 
  ,    .
 ,  :
 ,   .     . , ,     .    .
 !      .   ,  .    ,   .
 ,      , .       , ,      ,     .
 , ,    ,      . 
 ,          ,     .    ,  .              .  , ,   .  ?     ? ,  ,  . ,  , 
58 ,     -.    
!     .
   ,  -  .    .
  . ? ,   .   ,    .  .   ,  ,    .   . ,  ,  ,     .   .   ,      .
     ,    .
  !   .    ?
    .     .    ,    .  ,     ,     .   .      . !  , , ,  .
  !   ,  ,   !
   - . , .
    .      .         .
 ?   ?    .
        ,      .     ,  .    ,     .  ,  ,    .     .    .
  , !
 !   ,    .       .
    .        .
 -    ,    ,   .    ,     , ,  ,  .    .
         .          .
     ?
 :
   ,   !
   ,        ,   :
  !
    .      .         ,    .    ,   .    .      .    .     ,    .      
      .         . 
   ,    .             .      ,    . 
, ,  ,   , ,     . ,       .  -       ,  -    .
    .    .   .   -     . ,  , ,      .
      .      . 
     ,   .      . ,     ,   , .   ,   ,      .   ,   ,   .    ,  ,    .     ,    ,     , .
59   , 2021,  2, www.hij.ru
 
   
     -         .     ,           
                       . , , ,    .        ,        .  ,          -              .
  - , 1953 
  
             .  --           ,    .     .    ,       .
  .   ,    ,   ,        .    ,       .
  
Alamy Stock Photo
60
  ,  ,              .         . ,       .        ,      .        ,        . 
          ,       .            .       ,    ,       .  ,         . 
  , ,    ,     .    ,         .              ,    .      ,        
     .  , 9  ,   81      2  .  ,       10  .     .            ,          .       ,     ,             ,       . ( ) 
   , 1977 
 
       -        .                     . 
 -      .      .     .     . 
     ,     , , ,    ,   ,      .  .    ,    .   ,    .  .          ,      . 
 . 
     ,    .    ,  ,        .  ,            ,  ,     .   ,      ,       . ( )
   , 1997 
  
    -   .                  . 
   .          .     -    .   , ,    ø,         .  ,      ,     . ,     ,     , ø        .             1948     ,    ,   . 
   ,         . 
      .      . (   )
   , 2017 
      
           -  .    ,  .   1945         .     ,  ,   
61   , 2021,  2, www.hij.ru
       . 
   ,       ,  :           .     -          . 
     -       ,       1953 ,         . 
     -     . ( )
   , 2020 
Whenthe Last Trump doesnt Blow
           .           .       ,   . 
, ,           ,  - trumpet  ,      :  ()    .    trump    ,     :  ()    .
  ,   , ,        ,     .      , ,         ,  ,        . (   )
   ,   2033 
  
            ,         . 
( )
..
  
   -    .           : , , , ,    ,    ,    2071 .
          ,    , , -,   . 
    :        ,   .  :
          .
        .
    12  .      .
      ,       !
, !
62
, 
 
  ,    ,      ,        .        ,    . 
  , ,  .  ,     ()        . 
,   , ,        ,    ,        ,    .
                      ,    (IEEE Transactionson 
Affective Computing, 12  2021 ).      ,    :                .     ,     ,       .     .    ,    ,     .
    .  ,            .    . ,     ,      , ,      .         , ,      ,     .   ,     .             . 
           .
. 
      50 . .        50     50 ,         , , ,     2I/Borisov  2019  ( , 2021, 55, 2, 144152)
            ,    (Physical Review Letters, 2021, 126, 041301)
             ;       ,    (   .   , 2021, 496, 1, 99103)
  ,  931    ,  17%    ,    2019 ,     (UNEP Food Waste Index Report 2021, 04  2021)
  ,              (Chemistry Europe, 2021, )
           (Green Chemistry, 2021, 23, 881888)
 
  
63   , 2021,  2, www.hij.ru
, 
 
  ,    ,         ,       .       . ,                .        24  ,       0,2  1,2   ( NewsWise, 5  2021 ).
     ,    2        .     ,  ,     :     ,     .          ,         .       ,        ,       ,   ,  2 . ,      ,    ,   ,      . 
,     2            ,             ,    . 
    ?       ?  .             ,    ,  .      ,           ,          .             ,            2021 . 
. 
          -,   ,  ,         ( , 2021, 100, 4, 409418)
         ,          (ACS Nano, 2021)
 ,        ,    ,        Nardia geoscyphus, Gymnocolea inflata, Solenostoma confertissimum   Pohlia nutans  Dicranella cerviculata (, 2021, 2, 195207)
              (Mammal Review, 2021, ) 
    ,   , 17 000  ,     ,   - (Science Advances, 2021, 7)
              XVIII   XX .,           ,     (   .  , 2021, 2, 117120)
  
 
64
 
   
 
  
   :    :  , a  .
  ,     ,          . a       ,   . 
    . a    ,   .   ,  ,   ,       .        .   . 
  -       ,    .
  ,      ,     .
   a     ,     ,    .
,    .
    :       .      . C  ,  ,    .        ,    ,      .
 a :    .   . 
     ,            .
        ,      . a       .
   , ,  ,   ,  . a             .
            ,      .  o        :   ,    .
       . 
   ,    . , , .      ,    ,   .
  , 2021,  2, www.hij.ru
a  :       ,       .
,      .
       ,      .
      .     .  ,     .
    . ,   ,    ,      ,        .
a           .    .   ,   ,            .
    .     . Oa     ,       ,    .
    ,     .       ,   . 
    ,    ,    ,   ,      .
         .
      ,     .
    ,        .
 ,    ,   , ?
  ,      .       ,   .  .   .
  .
         .      :  ,      . 
 .
     .
      .      ,   .            ,     ,  -  . 
      .
  ʻ
  .. 
  ʻ         
   ʻ  5  2021    
    ,           ,   