  
/ 2021
4

  
 - 
/2021

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . , . , . , . , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
   28.04.2021
   .
123001, , 1-  -, . 1
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
  
,  88763
    
(.  (495) 443-61-60)
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
  
 Ļ
      
        .   ,       .     .        
   
  ! 
  ,
  .
  

 
:   . . ⅅ..2
  
 . . ⅅ8

     
 . .. ..18
  
 . .. ꅅ.24

   . . ..30
 
 . . ⅅ.33
   
  
 . . 䅅.38

   . . 46
 
  . .. , .. ⅅ..50

. . ⅅ54

    . . 64
: 	14
	17
	25,61
: 	35
 	62
, 	62
. 
:
  

, 72-    .. ,        ,    1923 .  ,       . ,  , , , ,       .        .          ,     . ,    - ,  ,            ,  -        ,   . ,         ,  ,             , .    : 2     .             .        ,             ,       .  ,      ,    ,     ,  -    .
     ?
   72-    1911 .         1 9 0 7 :   ,   ,      ,         .     ,    ,    ,        .    1913     ,            .       1914-   ,   ,      .         ,   .      .         ,     ,          ( .   , 1980, 11).         :    ..          -   ,    .     1922-,     ,         .
             :    ,  7 2 -         ?      ,  1922 ,    ,   :  ,    f-,  71- . ,  , 72-    ,           .  ,      ,     ,          72- ,   ,      .  ,    : ,   ,  , , 72-  

0			 0,25			 0,5
,   XXI                  ,               .            ,     .           .  ,               : , , .     ,  ,            .     20  1923   Nature,   17     ,    :   ,     ?     7 2 - ,    ,       .      .
       ? .   .   ,   ,    ,     ,    :           ,         .        ,      .   ,     
2
  , 2021,  4, www.hij.ru	 3
  ,         .   :      .          .         -   72- ,             ; -       .       .
     ?     ,  ,     ,    :       .        ;      .    ,      .         -   ,    .
   ?     ,     ,         .    :    ,           .  , ,        ,      .
     ?
    ,         ,        . ,         .  , ,    ,       ,    ,        .     ,   ,    .
          ,   .       :            .  ,    ,      -26   ,   .   ,       ?    : -182,      ,      --182.  , -182          ,     . ,   ,    ,     .
    :   -    .  :      -  ,          .
  ?               ,       ,  .  ,      ,  -     .    ?       -176.      ,         ,        .     -176  ,     -176.         ,  ,     :   -176     ,       , ,   ,  .       -176  177  : ,          ,      .  ,  ,   ,     .            ,   ,  ,    ,     .        ,       :  ?
   ?  ,            ,      ,          7 6 7 .     700    ,        .         ,   -   .        .                  .          ,             .         ,  ,         .    , ,  ,        .        ,  ,  
4   ,    , ,     -.  ,           ,      .
        ?          :  .       ,         ,    .   , ,     ,   ,   .       ,      .  ,     ,           ( .   , 2010, 8).   ,  ,      - (.   , 2021, 3).  ,        :           .    ,         .
      ?    .     ,       .   ,    .     ,       .    ,  ,       .           .  .   :      ,      -    .
  , 2021,  4, www.hij.ru	 5

  
        -

 
X-'      ,    ,        .         :       .       ,   ,     .       .  ,     

800 600 400 200 0
0						4
 ()
  
   
12
5
16
      ?      ,      ,   .      ? ,              ,      .      30  ,              .     ,         .    ,    ,       .       ,  -- ? ,     ;         .
 ,          X X I ,   ,           .   -    .     .   ,    ,    .     ,        .     ,       ,     ,  .      ,    0  1   .
  .            .        ,     .   

8
6
     ,       .     ,   ,        
   : -      .     ,       .         ?  .   ,          . ,  ,   :        .     ,     .    ,     ,  ,     .      -       ,  .  ,    ,      .      ,      ,  .      ,     .         ,        .     :             .    -              ,  ,  , .          , ,        .
     ?   , ,  ,      . -,          .  -,   ,    .           :        . ,          , ,  .
       .      ,      ,  ,      .      .  ,   . ,      ;            .      ,       .  2003        Nanobiotix         .    ,      .   ,        :             ,       .  ,      :       ,         .     .    .   -     .         ,   .      . ,  :     ,     ,     . ,    .       : ,  ,         ,    .
  NBTXR3.  2011       ,     2021          14 ,     250 .               .             ,               ,      .
   ,         ,           -.

  , 2021,  4, www.hij.ru	 7
       , 
 
   ,      ,          .  ,  . ,  -  ,   , ,        ,         .   ,             . ,    ,    
 
      .    ,       ,        ,  .       .      
8  ICAO (   ).       ,           .          ,  ,     .     ,      .
           . ,   -70   -27    ,   30%      ,  -  ,  ,     .  ,     .
     ,   .            19 0 3 .    4 0 ,       5 0 -    ,     ,    .     .             ,    
      .
    ,     
  , 2021,  4, www.hij.ru	 9

  Pieris rapae (),  ,   ,     .      . , ,   (),     ()   .        (),         (, )

10     ,    .   ,       ,        :   ,        .
   ,        .      - XF 84 F,     1955 .        135 ,       40    !      , ,   , -       . ,           2 0    2 0        0  140 .    130   ,    .
 
    ?         .       :   ,    ,    ,     . ,     ,           .
, , .   ,    ,        .       :      ,       .         ?
          2017 ,    .     ,        ,   ,      .   .       ,    ,          .           .
              . ,   ,                     .     , ,      :    8 ,    10%,   ,      7000      ,     . ,          , ,    ,     .
     8 ? ,             10 .                   .
  
,        .       ,    .        , , ,             .      ,          ;        .
        : -,   ,  ,          .  ,  ,              .   .    ,    ,  200   ,     .   ,         ,      (,  )    .  55     .          .            ,  ,   ,          .      .                 ,   4050       .        ,          .
       .                50  200 .          ,      ,     . ,      ,   ,   :   ,    ,  
  , 2021,  4, www.hij.ru	11
 .          ,        .      ,     .
               ,         .               :                     ,   ,        ,  .       . ,      .    ,       .  ,      ,    .
       ,    ,  ,  -      .      ,    .   :   .  ,    , ,      .
 ,                 ,     ,    . . -.    70-          .     ,              .   Heliconius melpomene   :         Papilio bromius       .    ,       ,      

12          ,             
    .   Papilio bromius      .   ,     .    70%,     240 .     ,      .        ,      .      3 .  ,          .
    .     .         .      .       .              -,   4 0 % ,       30%.
            ,            .         :         ,   ,   ,    ,      .  ,      :       ,  ,   ,       .          , ,   .
 
       ,     ,         .
   ,                 ,    .            .       :      ,      400  ,       ,   800  .
            ,          .   ,     ,   ,    1,5 %       ,    .            4%     .    ,    ,     .    ICAO,        10 ,     10%     .
       ?      ,         ,         .
        .              .       ,   ,       ,   .               ,                 ,       .
 , ,      ,       .    ,       .         .        .         ,     ,   .         ,           .
  , 2021,  4, www.hij.ru	13
:   
 
   ,      ,  .           . , ,       , ,    ,   -  .
         .       .       ,    ,        .         ,        .      .
           -,          ,     .  ,        ,       .
          ,    .      ,     .            .              ,        .
       45        .        ,        .     - ,    .       .    
14  -     .  , ,       ,     .      :  ,  ,    ,   .
       ,      .  -         .   ,               ,          .             . (Science Robotics 2021, 6, 51)
  
          ,         .          ,    , ,       .    ,    .      ,        .
          :   ,       .             -                .      ,        -     ,    .        .    ,    ,    .
 80%    ,    ,           . , ,  ,      ,     .        ,        , -  .  ,         :       .            .              . (Computers and Electronics in Agriculture, 2021, 183, 106015)
 
     ,           .              .             .
      ,           .  ,   ,  ,    .              .   ,         .
         (, )       ,               .          ,       .      ,       .
        (1851, 1887, 1908  1936 )   (1884  1945 ),        .      ,      4D-  .
 ,        , ,   ,    ,      .         ,                      .  ,       
  , 2021,  4, www.hij.ru	 15
         . (MDPI Applied Sciences 2021, 11, 1445)
  
 :       ,    XXI         .      -   .        . , ,           .          ,        .   ,   ,               ,     .     ,    ,  ,    .
                        :        ,     .     ,     .       ,                 .     .       ,           ,     .
      ,   .          .  :  ,    USB-.    .      ,         . (Heliyon, 2021, 7, 1)
 
          ,   - .                      ,      .       ,              .      .               ,    .           .
         ,        .                ,        .         .   ,    ,     ,    .
           .      ,   ,     .    ,       .  ,       .
        Github.      .                 , , ,     . (34th Conference on Neural Information Processing Systems, Vancouver, Canada, 2020)
   
16
  
 .    ,   
  :  
.: Corpus, 2021
     .         ,  ,   .        :      The Irish Times, The Guardian      ,          .         ,        ,    , ,  ,      ,     .
 
.   
  :  ,  
.: Corpus, 2020
     ,       ,      .       ,      ,       ,     ,        .        ,     ,            ,       .
 
.    ,    
  :     
.: Corpus, 2021
 .    ,                       ,      .   ?        ?        ?      ,     ?   ,    :  .    ,        .

 
      
      
.: Corpus, 2021
         ,    .           .          ,     ( , ,  ,    !)   ,   1916  .        ,      ,     .     ,    ,                    LIGO.       :  ,            2017 .
 
 .
     
  :  
.: Corpus, 2020

       ,     ,      (Nature).            .      ,         .               ,      .        ?        ?    ,      ,     ?
         : https://www.corpus.ru/
  , 2021,  4, www.hij.ru 17

.. 

       
      ,   .  ,    ?        ,         ,      ,                .. .   ;   -        ?     .
    
,  ,   .         .
   ,  ,  .          ;   .
    ,       ,    ( , )      .      ,     ,      .
    :  (   ), -  (     )    (  ,     ).          : , , .
      ,   ,    ,       -   
18
<  .     (1887).     .         .         (  )     .      ,  , .
           .     ,   ,  .      .       ,    .                ,         ;     -   .   1 9 3 8     ,   ,       ,       .
     .    ,     1886 :        ,     .          ,         ,    .
 -       .
       ,      . ,        ,    ,  ,    ,   .
    
       ( ).                ,              .    !
         .  ,                  .      ;   ,   -     .
 ,     ()         .     ,     .             .     ,   ,   ,      :  ,  (  ,   ),         ,   ,  .
, ,    .   2000     -               .                 ,         ,   .
           ,        .  ,     .  ,     ,           .     ,   ,    .       ,    ,       .
               .   ,  ,  - .    ,    ,  ,       ( ).         (   ),      ( ,  ,   ).    , ,  , ,     - .  ,       ,    .    ,   ,        .     ,     ,   .
  1860       30               .   1870-       ,  .
  , 2021,  4, www.hij.ru 19
   ( )    ,     .
       ,   ,     ,        .
  
    29  1825    -. -           ,     .     .    ,     .
       , ,     -,    ,  ,  ,    ,      .      ,    ,      .
     .  ,           ,      ,      .  1862           .
 1866         ,   1870     ,    .          .
    ,          .     ( 1 881  1891 ).     ;         ,    ..   .. ,   1984       . - .
  ,         ,      .            .
   ,   .      .      , , , .               ,   :          .   ,        .         ,  ,     ,     , ,  .    .
  16  1893    (),           ,       .     .    ,         ,          .
20

              ,           : ,       ,    ,     ,     ,     .          ,     .
        .   ?        (18671936),        ,    .    ,     , , , .   ,  ,    ,            ,   . ,          .         ,    ,    ,     ,   -.
      ,    .   ,      .        .    ,       .               ,    .    : ,          :   ,   .
      ,    ,         .  ,    ,  1900        .    ,    ,      , 
< Purquoi Pas?,   -     .  1901         ,    ,  1902            -    -.    ,      ,       .
  
 1903          ,   1902 .        ,   .         ,   ,   ,  .    ,  ,   125  .         .       ,            1903 .
  .  1901  1903         . ,           ; ,        .          . ,   ,    ,    - ,     .  1901           .         -,            .            1903    -.       .
        ,         .    ;                .         ,   150 000 .
 1903        19      .       ,      .  ,   ,      .
  , 2021,  4, www.hij.ru 21
, 1  1904           .       ,            ,     .            .  ,     ,   ,       .        .     ,        .   ,   ,    .           ,         .   ,        .
   ,      ,     ,          .          .       ,   .               -,  ,       .       ,           .
        ,          , , , ,        (     -   !).        ,       ,     ,     .
         .        ,      1000             ( ,        )   75         .
  

 1907       .      -     .       ? (  ?).        ?      .     ,        ,    .
             ,        .   ,   ,     800 . .
 19081910      ,    ,        .     ,      .  ,             ,     ,     .            .      .  ,       200   .            I.
       -.            ,          .                .      ,       - .
 ,         ,  ,    .      ,        .         .     ,    I    I.  ,   ,  ,     ,     .     I  ,         .
       I      - .. .  ?     ,       ,    .        ,  ,           .      , ,       ,       .
   1911   ?     .    ,      .  19121913         ?    .              .
22       . , 
 
                 .      ,        ,    ,      .             .          .   -     ,     .           .
 ,  19181925 ,           ,     .  1 9 2 5          ,      -      .         1928 ,               ,       .
      ,         .         .             1 9 0 3  1 9 0 5  (    , 1912),     ? (1919)        .
 19341936     .      ,       -  .     ,    ,     .       ,     .   ,  ,    ,    -,     ,        .
  1934   ?,     ,             .   1935       .   1936        ,     ?   .
     ,          ,  .    ,    (       )     .   ,        .     ,    , ,    .      .     .        ,        .  1952       .         ,          ?      .
 1931          ,         .  :   ,         ,           (39,9).         ;  ,  ,    .    ,         .        (  ,    ),   10 -   , 11-    ,     ,  ,    !.
 ,        ,      .         ,     ,      .           ,     , ,    .
  , 2021,  4, www.hij.ru 23    . , ?      ?
 ,    ,     .  ,    :       ,    ,   .    ,         .  ,          .           ()     14 :    ,   , , , ,   ,     ,     ,   ( )   -  Scalopus aquaticus.         ,    .      ,    ,                 .
 ,       , .        :      .     75      12   .   ,         . -   ,       ,
  
.. 
 
      .  ,    .    ,  ,    ,  .        .
, 
    .         ,   ,         .      .     . ,  
24-   ,  -     .             ,        .       .        .
,        : , ,       ,    .      ,      .
,    ,    ,    .   -    ,      .    .    50  100  ,  -,   ,        .        ,      ,  ,    .     .
              .    ,     ,   ,       ,     . ,          ,        .        ,     ,  -  ,       (   )    .        ,         .       ,           .
   , ,  ,  -    .       ,   .      ,     ,      .         :   ,  ,    .
    ,   3040 ,   812  .     Viperidae,  
   Mellivora capensis -  .        ,      
  , 2021,  4, www.hij.ru	 25 
  Scalopus aquaticus      , ,    ,   ,       ,   ,       .    ,  .       - .      ,          .
     Elapidae (, , ,  )  -  ,    .           Colubridae.          .     .       ,    .         ?-,    -  ?-1 (nAChR)  - ,    .
        ,   ,      ,       .     ,     ,       ,    .
    ,      .             - (   ).          Crotalus atrox:   -          .     ;   , ,      ,     ,      ,       .
      ,        .       ,     .      , ,    ,    .           . , -      
26     .    , , , ,  ,     ,  ,    .      : - Clelia clelia     Lampropeltis.        ,        .     .   - Galictis vittata (   ),  ,          Bufo.  1977     ()  - ,     Atelerix albiventris        .  Bufo   ,     .    ,   , ,       .  ,  ,     .              ,  ,       -.     ,       ,       .        .
 
      ,    ,   ,    .     ,   (  ,    )   - .      .  , ?     ,      ?     ,       .
       ,           ,      .        ,      ,    ,   . ,   ,     ,         .        Gloydius blomhoffii,     . ,     , .
  ,          .            .      ,     ,   .
      -.    ,        ,                .         ,      .
      nAChR.    ,       .   ,      ?-, N- (  )  ,    .        .   ,  ,         ;       .   Pogona vitticeps 
   Lampropeltis triangulum sinaloae     .    ,   .     
  , 2021,  4, www.hij.ru	 27
 ,      ,      ,    , Lophognathus gilberti,   . ,         ,    ,    .       -. -,        ,      .
,         .       .  ,   ,           .  ,     ,     .  ,      ,   ,    .         ,      .     ,   ,    ,     .      .                   .     :        .
         .             .      , ,  .        ,   ,      ,   .
 - Sagittarius serpentarius,  ,   ,      
 
  ,      .     .          Bemisia tabaci.
   ,      30  .     - .   ,           .      600 .      .
      .    ,   ,   . , ,     ,    ,      :  , .   ,     ,      .         ,    ,    ,          .
     .      (           )  ,    ?-  ?-,        .          ,       ,  .      ,    ,    .
 ,     ,   .    , ,  ,    . , ,  ,     28

4      .
       BtPMaT1     - ,      

 
   ,   ,     ,     .    .
  ,       ,    .     ,     .          ,    ,     .     ,    .     ,   .
     - BtPMaT1,        .       (    )       BtPMaT1   ,          ,       .  ,         .
        ,     BtPMaT1 ,      ,  Trialeurodes vaporariorum,     ,     .       ,   ,      ,          .         ,      . BtPMaT1      ,    .
   ,   -             .      ,       .  BtPMaT1 ,      dsBtPMaT1.      ,   ,   ,     .   ,   dsBtPMaT1,      . ,  ,   .
           . ,  ,           .   ,   ,    .
  , 2021,  4, www.hij.ru	 29

V
 
  ,   . , ,           .      ,   .         ,   Persea americana.
 Persea   150 ,   70     .        (.   , 2008, 11).      20 .       ,   ,      .   ,   - ,   .   ,     ,  . ,         .     .    ,   ,       .

        ,     .      ,     - .  , ,       ,    500,   .     1 00  600 ,    ,     -  -,   ,    .      .      ,    .          .
      (     10   ),    . ,      ,     .      .    .       .  ,   .   ,      ,   140  228  (585  1000 ),      .    60%  ,  ,    ,      ,    .            ,   .                   ().  ,    ,            ,     : ,   .            . ,        .
   : , -  -  ,    70%  .     .      ,   .         ,    .  ,      ,     ,          ( ).      ,            .     !
    ,     .   ,   ,    .         ,     .   .
       ( 500   100   ).       - ,      .      ,    ,   .
  .   13% ,  ,    . ,   ,        .
     ,  ,     .           -.  15471577           , ,   ,     ,        (     ).  ,            , ,   ,     .     ,       ,   .
    ,  , ,  . ,  -              209        226  ,     . ,         ,      ,         .    ,       .      ,       
  , 2021,  4, www.hij.ru 31 
   :   - ,    ,    ,     .      .  ,    ,               , ,   .
                 .   (  )          .      ,       .     ,  .
         -      .       ,      ,    .  D-     (     )    .
  ,      ,                ,       .  ,          (68  136 ),           .
                 (   12 ).
   ,       ,        ,        .        , , ,   , -    -6    ,    ,    .  ,             -    .
   ,   ,     ,     ,             .    ,   ,   ,           ,      .
         ,    . ,   ,     , .         :     ,   .                ,    , ,   .    ,     .         ,   .       .    .
    ,    .
. 
32
.. 
 
 
     .   .      ,          -.         :      ,      ,    ,      .
,      ,    :         ,    ? - :    ,  ,     .   -      :       .  , .
   ,   :   . ,      ,            ,           .   -    :     ?        ,    .    -   .   -  ,    ,  : ,      ,    -  ,        .  -    :     ,  -   .  ,              ,       .   ,    2018 ,   ,        .     -  .  , ,  ,  .   ,     .   ,   :       .
  . ,         .       .  ,  ,    ,   .  ,    60%.         -         .   , ,  ,    .    -   .      ,     ,    .       ?   :        ,     -       ,     ,  .
          .   .     :  , ,     . ,      
  , 2021,  4, www.hij.ru	 33
        .    ,     ,       .  ,      (.   , 2017, 2).   , ,       -        -  ;   - .   ,   ,    ,    .      :    - ,    .
   2019 ,        :      .      . , -  , - -   , -       ,   . , ,   ,  .                  .      .
   :    2021     ,      ,     .
        ,        .     .         ( 1).      ( 2).         ,     .      ,           .
   ,       ( 3),         ,      .     ,   ,        .  ? ,    -  .      - .     - .  ,   ,   -  .  ,     :   .  :    ,    ,       ,  .            ,      .
    .            ,       ,                ,          ,     .
34
: 
     
        .        ,      ,    :          . ,     .       ,      Homo.         .      ,      .     ()  ,    .    ,     () ,  in vitro    ,   .    ()   .     -       ,     ,    .
  , 2021,  4, www.hij.ru	35
   -  ,     .
 ,            ,       .   ,          .
    ,            ZEB2.       ,    .   -   -  ZEB2,    .         ,   .  ,    ZEB2  -        .
 ,   -     .     ,            . (Cell, 24  2021)
 ?
 -           .     ,    ,     .         . ,        ,         .            .     ,         . ,       2,5   .
     (, )    ,  .             (  II),  .     ,               ,             .            ,     .
         (-, -,  ) ,      .  ,  ,       ,       ,    4   .        in silico      .
 ,    ,         .          .         .
           ,        . (Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Bioenergetics, 2021, 6)
  -        .   ,    .    ,            ,  .
   ,      .      .    -,       TOR (target of rapamycin)     (-1)  ,  ,     .     TOR,           .        ,   .  -1          .      -1,             .      ,   .   ,      , , , , ,    
36.       !
       -          (-, )     -     - .  ,     ,          -1   .
    ,          :      ,     ,         . ,   ,        .    ,   - ,      .
 ,    ,        (-1, FGF-21, , -),      .  ,   ,    -1  ,  .      - .  ,         .
  ,         ,  ,      ,  ,  ,       .        13  21 ,      .
  ,       .  ,   ,     . (eLife, 30  2021)
,  
    ,      ,     .      .        ,     ,  , .         ,     , , , .        ,      ,  .
       - ,       , ,  , .       .    -  4,     .       ,   - .         ,   .
    (, )  ,      .    ,    .     .       ,          .
  ,      (,   )    .   ,     ,        (, ).       ,        ,      .
,          ,   .      ,   -      -     .      .
        .          ,        . (Cell Reports, 2021, 9)
     .. 
  , 2021,  4, www.hij.ru	37

   
 
    
   
    ,       .      ,        ,     .     
  
  ,        .    2003    ,    ( ) . ,   ,   ,        (,   )    (,   ).   .   ,
38
<       Didemnum >  (Nephtheis fascicularis)    ,      .
,  (Ascidiacea)   ,      .       2025 .  ,    ,       ,   ,          .  ,         ,            ,   ,       ,   .        ,     .      ,   - .          ,          - 2020    ,  ,     ,     .    (Didemnum molle)
4  
>     
   .      ,  542   ,             ,   .     ,   .       ,     ,     ,   .     (      )       ,    .    ,    ;      ,     .            ,    ; ,         .
     :   .  ,      ,   .     ,      ,
40             .             ,  .    ,    ,  .
 ,   ,       ,   ,   ,  , ,      ,  .           .
     : , - ( ,  -)  .      ,       ,       .         : ,     .     ;    ..         .            (18401901)   ,   .
   . ..  ,      ,  ,        ,     .  (Urochordata)     ,    2002 ,       Ciona intestinalis (     ).      ,   ,      .
Ciona intestinalis      ,     ,     -     .        ,     ,      -. -     ,     ,        ;             .
,  :        ,   ,  ,       .   ..            ,       .         ,        .     ,   .    ;    -   ,    .    ,  
  , 2021,  4, www.hij.ru	41 .. 
  
.. -     ,       .     ,     ,    .   ,   ,       ,    .  ,                .   ,      O l i g o t re m a ,         .      .
 ,-   
    ,     ,   , ,   ,         ,    ?  ,           ,            .            .   , ,            ..     ,      ,         .          ,      ,        .       ,       ,   .
 ,    .      .
       ,       ,  ,      .    , ,      ,       .    ,      .
    , , -   .     ,      .      ,   ,   ,     .       ( ),             ,     .  ,   ,          .
   , ,     ;        (  ).  ,   .       ,  ,  ,   .     ,    ;   ,           .        ,   ,       .
42
    ,      :   ,       ,   ,       ,  !  ,    ,      .    ,  ;   ,     ,      ,    .    :   ,     .
       ,         , ,   .      ,         .         -    (   )  .        , , , , ,         .
   ,  , .   :     .         ,        -;         .        ,    ,   .       ,     , -,    .      ;     , :  ,   .
   ,     ,   ,        ,    .         .      , ,      .     ,   ,    .    , ;       ,   .    ,       . ,      -          .      ,       .
    ,   ,   ,     .      ,    ,   .        .       : , ,    .    ,     .    ,       -   .       , ,          .     ,      .      ,  ,     - Halocynthia roretzi    . ,         ,       Hlocynthia auranteum.    .           .       ,   -  ,   .     .
  
  ,  ,   .         (Appe n dicular ia)        ,   , 0,20,7 ,    ( , , ).                ,            ,      .
     ,    ,     .    :     ,     . , . ,     -  ,     .    ,      . ,   90 , ,   ,       ( )    ,     .      ,  ,       ,    15 .    ,            .     ,      ,      . -  ,     .    ,          .             .
  , 2021,  4, www.hij.ru 43
4 .
   ,        
    , -         (Thaliacea).       ,         ,      ,       .         ,       .     ,   ,      ?         :            .
,   ( Pyrosomida)      ,     .     ,   .   (  ,  -)    ,      ,    .    ,              .     ,     .    ,    ,    .  ,    -  . ,     Poly citori dae     ,        ,       ,   :  ,  .
    .   :         ,            .     .   , ,          ,       .  ,       .  20  2020          Scientific Reports   ,   Pyrosoma atlanticum, ,   ,      ,      ,   .      (      ).
 (Salpida)        . , ,  ,      ,  .    ,   ,           ,       .        ,  ,      ,  -         .    ,   :       ,        ( ).
 ,      ,       .     ,         ,      ,  .
                (17811838)   ,   .       ,       .     ,    ,    ,       .              ,    .    ,             .     ,        ,   80            .
44
 18151818                .. .   1815        .             ,            .     ,    ,    . ,  19 5 6    ,     ,     ,     ;      ,     .
,      ,   :      ..  (    )    . ,  ,    ,  ;          ,     ,   .       ,   ,  .          .    ,        ,      .
 ,       ,  -,  ,         ,  .     -      ,   1819     .
     :    .     ,  ,  ;      .      .  ,  ,    ,   .
    ,     ,    .             ,  ;      .               ;  ,         ,    .
 ( ,       )     . ,   ,     ,    ;       .   :     .   , ,    , -   .
        .     -,         .    ,    ,   cormus  , ,     .         ,      . , ,   , ,    ,     ()     ,   .      - ,             ,    ,   ..         -.
,      ,           .        ,              ,    .  ,     .            ,       (  )     ,           .  ,    ,       .
 ,     .       .   ,  , ,   ,        .
,        ,   ,          -,      (.. -.   . , 2014,  5).      ,  ,      ,        . ,    ,               .  ,        ,        ,       .
  , 2021,  4, www.hij.ru 45

.
   
    
- Anabas testudineus,      - ,  ,  ,   .         (   ),         ,        ,    .     
46
<   - -,  .     .       , ,  . ,  ,           .            ,        .       ,     .      ,          .   ,      ,   .
        :            ,  ,   , ,     ,  .     ,     .  -     ,    ,        -  :    , -  .    ,  -, ,    .
        .        ,     ,      .    ,        ? ,       ,     - ?    :       ,           ?    ,      .
  ,              ,      (    )   ( ,     ).  ,     ,  ,              .
   ?   ,  .    ,    .   ,    ,          .       ,    : .
  ,        ,  2012    ,             ..  .     ,  ,             .    ,      ӻ (2020, . 75, 4, 280284),        2020 .   -  .
   
,   1975             .   Anabas spp. (     )     ,   ,      .  ,  ,      .
 ,      -,  -  ?   Anabas     :     Anabas testudineus,  , A. cobojius,  .    19701980- .        ,        Ctenopoma  Microctenopoma. ,   ,   ,       Microctenopoma congicum  M. lineatum.  -     ,      .  ,          Anabas testudineus.
 1987       ,  -      .     -     ,         Channa  Anabas.        ,   Anabas testudineus  He-lostoma temmincki        . ,    ,           Anabas testudineus,         .
         (1985):       ,    ,  Anabas spp.      XXI           ,        .     : - ,         , - ,     , -    ,        , , ,     .
  , 2021,  4, www.hij.ru 47
     ,     ?   1975           1968 ,   ,             ,    Anabas,    ,        .    ,             :      ,       ,            .
          :          ,    ,  ,     .  ,      .          ,        (Kuhme, personal communication to George Webber Barlow). ,       ,       .
 ,  -    -   ,        .        Anabas spp.,     Anabas testudineus,         ,   ,      .
  ?
  ,    ?      ,  .  ,  -              .
   ,  ,   .   ,    ,         .   ,  ,        .    ,      .         .
  ,   ,   ,     ,    .            :      ,       . ,     Channida e          (,     ,   ).         ,    .     ,       ,        ,     .
        ?     .
           ,     ,      ,     ,   ,    ,   .    ,       ,         .   -    ,     ,    ,     .         ,     ,   . ,   ,      .    ,        ,   ,              .   :      .   ,     , ,       . , - ,    ,    .          ?   .     ,   .      ?      ,        - .       ,     ,    .
 ,        .    ,    .   (-?)    , ,   .                 ,    .  ,     ,  ,       - -    ,  ,     ,       -  .      :     ,    ,     .  ,    .
48
%..!

 
.. , .. 
  .
 
 
50
  
             :     ?   .    ,  ,       , ,   -  .          .        ?      : ,      ;,   ; ;   ,   ,      ;    ,     ,    ;        .
  ,      ,           .         :    . ,   , ,       ,   ; ,          .     .
 ,    .        , 2021,  4, www.hij.ru	 51     , ,            .    ( )   ( ).   ? ,          ,  .                   .
,    ,   ,        ;    .  :    ,        .    ,    .  ,    ,        . -,       .   ,       ,   .
  , -,     .   -:            . ,   ,     .           .
  .  ,    .    .         ,   ,    .  :       - .  ,   ,  ,    ,       .
      ,    ,    :   ,     .    ,  , ,  ,      .             .
        .         ,    . , ,   ,      :     .
       .         :    ,   ,   ,   ,          ,      ,      . ,         .  ,      .
-  :    !     ?    , ,         .      ,  ,    . ,   ,      ,           .      -     .        ,        .
   .    ,    ,    .    ;        .    ,            .             .          . ,       ,   .
      ,     .         .      .     ,      ,   .     .    ,      .             .   ,   .
 ,   ,  , :     . ,   (    ) ,     :       .   :      .         . -,  XXI ,         ,     :   . ,          .      ,     ,     .
    ,      :          .  ,       . ,       
52      .
   ,         .    , ,      ,    .       ,       .       ,           ,                .
     ( ,  -,     , ,  ,     )  . ,           .        ,         .       ,     ,    .
       .    .  ,     . , .           ,  .          ,    .      ,   :       ,  ,  ,  .
      . ,  ,     ,    -,  ,      .  ,      ,  -,    ,    .
        :  ,  ,     ,     .              .      , ,  ,  ,        .   :      ,       . ,              .    ,         .  , ,       ,      -    -.
      .    -,  -, ,   ,     ,     .    :           ,   - .     ?     :      -,  ,       . ,           . ,       .
    ,   .           .    ,     ,  ,   . ,      ,  ,  ,     .           ,       . ,    , ,       :  .
          . ,  ,    ,        ,     .  , ,  -            .       ,  .    - ,    ,     ,   -        .
   ,         .   :   ,      .  -    ,       .  , ,       .           -,         .
  , 2021,  4, www.hij.ru 53


 
  

 ,   .  ,      -,   -.    :     ,  -,    ?     .
     ,     .        ,  :    ,   ,   ,   .  .          .  ,    :      ,  -     .
   .  ,                  .  , ,  ,       .  ,        ,       ,   .     ,  ,    -  .   ,     .    ,   ,   ,   : -  .   ,    . , ,    ,   .
 ,     ,     .   ,    ,     ,  -      . ,     ,   .  ,       ,        ,      ,     ,   . ,    :   ,        - !
    ,   ,   , ,  ,  ,      ,   -   ,     ,  , ?     ,   ,         ;    ,       ,     ,     ,   ,   ,   ,          .      ,     .
    ,   ,   ,           ,  ,    ,     .     ,      :   , -!   ,   !      ,       ,  ,   , , .  ,        ,       ,   .    ,    ,    ;      , ,    (          !),     :   ,      ,          .        .   : !..
   (  ,          )      :
   ?  .
 , ?   .
 . ,  .
  ,  .
  ?    ,    .
      ?!    ,    !    ,    !    ,    !
    ,     !    .  :  .
      .
   !
  .   .       ,          ,   .  ,    ?    .   .      .
  , 2021,  4, www.hij.ru	 55
    ?
   .    .
  !   .      !  , , ,      ,   !    .     ,      ?
   ,  .    ,   . ,   ;     ,           .
  ,       ;        (         !).  .     :
  :   .
    ?    ,  .
  ,    !     ,   .   :       ,   -  . -    ,    .     ,      . ,  ,   ?
     ,   :             ,      .     ,   .
   ?   .   ,    ,     - , ? ,   ?
 .   !   , ,   ,    .  ,   !
 ,      ,   .
  ,      .  ,   ,   ?     .  ,    .     :    ,   ,   ,   .
    :
  ,  ,  . ,   ,    ,    ,        .         .      ,  .     ,      .           .   ,     -.     ,  ,   .
      .
 , .        .   .        ,       ,    . - , 
   ?   .
  .
     ?
 .       .
 . -        ?      .       :
 .
 .    ?     ?
 ,    .     ,     .   ,   ,  ,   .  ,   . ,  ,  .  ,     :   ,   ?        . , ,    ( !),  ,     .   :
     .
 ,    ?!
   .    ; ,  ,   .  ,  ?       ,      .  ,   !    ,    .    ?
 .
 ,  .      : -    ,      ,     ,   ,      ,      ,    ;   ,    ,            ,         ,   ,  .   ,  ,  :      .
       ,     .       
 ,  ,  !      .
 , -  .   .   , ,  , :
56
 , , ,   ,    ,      .
,   ,  ;    :
 ?
      . ,  ,        ,    - ,  ,    ,        .
    , ,    ,   ,   ,  :
    !         :   ,    .
  ?! -  ?
 .  . :   ,     . ,        ?      .   ,       :  ,     .    ,  ,        .        . 
 .  ,      ,   .
  ,   .     :   .
 ,     ,   .    ,    ,    .      .    ,   .
       ,  ?  ?
 .     ,     ,     ;       ,  - .    ,        .      ,       .   ,          ,    .            ,            .   :          ,     .
     .      ,  ,  :   .     ,   ,      !
 ,    ,     .    ,    ,  .    
  ?    .     ? , . ,   ,   .
       .  ,   ,     ,           ,     .
  ?!
 , ,   .   ,    .     :   !   .
   ,    ,      .
 .    .  . ,  , .
 . ,   ,   .    ,  .  ?
   .
 .   .    ,    .     ,     ,    ,   ,      .
   ;    -   ,    ,    .   ,   ,    .
  ,      ,       ,       , -  .      ,     ,      : ,   .
  ?!    .
 ,  ?    .
    !  ,  , !      .
 
 !   :  ,  .
 ,     !  !
   -  .         ,  ,  ,         , : ,     .         ,    .       ,    .  ,      .
 !            .
  , 2021,  4, www.hij.ru 57
  !  ?!     !
       (  ,    ),       .  ,  ,    ,   .
   .   ,       . ,    ,       . ?
   ,    ,    .
  ,      ,     - ?
 .   ,   ,   .
 ,   .         , .        , .   , , , .     ,   .  .       .     .      , ,   ,   ,     , .    
     ?   .       .
 ,      .     , ,  ,   ,     .  ,            ,     :   ,  ,          !        :        .   , , :     ,      ,  .  ,      .  , ,  .           -  . -   ,  ,   ,   . , ,     ,   ,  . -,     -    
    :     ?    .
 -,      ,  .         ,     .     ,  .
58
   , ?   .
   ,    .    .  ,        . - .
   !
 .    .       ,        .     .  , -  .
  ?    .  ,  .    .   ,    ,   ,   .   , ,  ,    .      , -    ,    ,     .
  :
 -  ,     .    ,  :
 ,     ,    .  ,  
 , , ,    ,   .     , - ,        .       ,    ,     .     ?  ,      ,   . ,     . , : , ,    ,   .   ,    -  ;    ,  .         .
 ,   ?  ,      ,   : ,      ,  .
 -  ,   .  ,      ?
 ,  ,   ,  ,      .
    ?     .   .
       :
   -    .              ,   -   .       .   :  ,  ,    ;  ,     ,  ,         ,    ,   . ,   .  , , ,  .   , ,  ,         .     .  , ,   .     .   ,      - 
     . ,    , ,   :  ,    .      ,  ,   ,    .       ,        .
      -     -   .  -   .
 ,    .       .
   ,   ?..   ,    :  ,   .
 .     
   ,    .       :
    ,      ,         - ,   .       ,     .      ,   .
 , ,   .  ,    .  -    ?!
 , ,     .
 ,         ?
   .    ,  .
   ,    !       ,
           .  ,             .     ,            .
   ?    .     ,    :        ?!  ?!
 , !      .   ,        .        .    ,     ,      :
     . ,    .     .     ,   ,      .  -, ,   ?
 ,      ,     .  ,  .       .
  ,   ,           ,   . ,     ,      (     ?),     ,    .
   ,   ,     ( !    ,   ),     .
 ,   , ,  ,    ,    . , ,   
 !    .          !
,    ,  . ,       .   ,        :        ,    ,    .          ;    ,      .
      ,      ,     .         ,    ,    ,     .   ,   ,    :    .
    ,  ,     ,    .    , , ,  ,   -    ,           .   .    ,  ,      ,      .    .      .  ,  ,   ,          .
  , 2021,  4, www.hij.ru 59
    ,   ,    ,    .
  ?
  !  .  ,     ,  .  ,    .   ,    .
        .  ,  ,  ,       ,    ,   - .  : ,         ,          .
     ,        ,     ,    .         ,       ,         .
  ,   ,    ,     ,    ,         ,  .
  !     - .    ,   !
  ?        .
 ,    .
  ,      !   ,   ,    .    ,   ,  ,      .       .
 !    .  , .    .
      ,  ,         .
 ,   ,   ,     ,  ,  
  ,    ,   .   . ,  ,   .
   ,      ,     ,   .   ,      .
    :     .    ,    ,  .       ,    .        ,  .
            ,     
60
.      ,         ,   ,        . ,       ,  ,   ,  
 !     .   ,   ,    : ! -!!!
     ,    ,        ,  ,     ,      .
 , !     ,    .
   .
       ,   .       ,     ,    .  ,      .
 !..
 ,  !       ,     .  ,     .          ,     .      ,      ,       .
   ?  ?    .
 ,         .
   ?
    ,    .    .
     ?
 , .
     ,      ,    .        . ,  .
       .      .   ,        ,   : ,       !.
  ,  , ,     !       ,        .      .
       ,   ,   : ,        ,  .   ,      ,         ,      :
 ! !    .
  ,     ,   -  ,   ,    .      .
            ?       ,       ,      .    39      .
    , ,        :   ,        .         .        ,            .     .    ,    ,    ,             ,      .
      www.hij.ru.  - 425     .
  , 2021,  4, www.hij.ru	 61

, 
 
 
 ,  , :       .      ,    - ,       ,     .        .      ,        .          ,   .
     :     (.   , 2007, 4).   .           .  ,    ,  ,     ,   . -     ,     .       .          ,        .
     ,    .              ( Newswise, 27 , 2021 ).       :      ,    (    )   .        , -   ,     .            .   : 48%     .    ?  .    1,2 /2       0,6        860  ;           .   ,             ,  10    ,  .       .
. 
62
                     ,    ,        (Molecular Ecology, 2021, 27 )
         ,       ,             (PeerJ, 2021, 19 )
      ,         ,         (  , 2021, 52, 2, 93-104)
       XIX .     ,     23 /,      ,   ,     ( .  , 2021, 85, 2, 23824.7)
  S. Clarias        30 -1    200,   -               ( , 2021, 61, 2, 219225)

, 
   ,    ,             ,          ( , 2021, 100, 5, 524539)
           ,       ( , 2021, 35, 1, 38  42)
                ,      ( .   , 2021, 55, 2, 114123)
             (Scientific Reports, 2021, 11)
         ,     ,    :   ,  , ,     (Plos One, 2021, 14 )
      - ,       (Economic and Political Studies, 2021, 9, 1)
 ,     ,  ,  ,  ,   ,          (Nature Communications, 12)

 
 
  -   : ,     ,        ,     ,    ,         ,     .
   . ,   ,   , ,           ,       .           ,      , ,      .    ,   ,  -   : - .   ,       .
     ,   ,  .    ,     ,          :      ,       .   ,    ,    : -     ,       ,    .    :   ,        ,   ,      .
 :   ? ,            ( NewsWise, 21  2021 ).            . ,             .      ,     ?  ,     ,       .       ,      ?                ,  ,    ?
. 
  , 2021,  4, www.hij.ru 63

38

64
 
  
    
     ,     ,      ,        ,  ,   ,   养
 , ,    .
 -,    . -,     .
  -?   .
     ,   .       .     .
       .     - ,       .     ,       . ,    ,         .      ,  .         .     ,           : -    .
 ,        - ,        , ,  .      ,     :  ,    ,       .
,  ,   .    , : ,  ,    .
    .      ,            ,  .       .
     ,       .      ?
   ,    .  .
  ,   ,       .     .     ?
 ,    ?     .
  . ,    ,    .   ,   .
 ,    .
  ,   .    ,    .
 .
    ,  ,     .    ,   .
       ?    .     .
  ,  ,   .   ?
   .
  , 2021,  4, www.hij.ru
  ʻ   .. -

 ʻ
 
 
  


  