  
/ 2021
7

  
 - 
/2021

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . ,
. , .  . ,
. , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
   11.07.2021
   .
123001, , 1-  -, . 1
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
         ,  72231  72232
  
,  88763
    
(.  (495) 443-61-60)
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
  
 Ļ
      
        .          .    .          
     .
 


 . .. .2

   . .. .20
 
  . . ⅅ24
  
     ? .. ⅅ34

    . . 酅40

  . .. ꅅ.48

  . . .54

:   . .. ⅅ..57

 .  텅..62

-. . ⅅ.72
:   	30
	33, 69
 	70
, 	71
 
                ,        .     ,  - ,  ,       .                       .       ,   .  ,    ,    - ,    ,                   .
, , , , , , , -     ,     .    .    ?
       ,   .   ,      ,        .         .      .     ,            (      60 ),     .     ,     -   .     ,        ? -,  ,     .     ,     ,      .       ,  -    .    ,     .     -   .
2
..       . , 2020
        . ,     .
,  .   ,        .     !      ,    .               .        ,  ,         !
, ,       ,                  ?
    ,       ,  ,         .    ,             .            ?    .  1987       .             .          ,      .      ,   .   -     ,     . ,         .     ,         .   ,     . -       ,    .    .          ,   .
  ,  ,      ?
!   ,        ,        ,      ,    .  ,   ,   ,  , ,  , - .     .       ,            .        -,       .               . , 2004
      . , 1985
  , 2021,  7, www.hij.ru	 3
      ,       .
      ?   .
 ,  .  -   ,      .      ,  .      ,    .    ,          ,        .     ,      16   .      ,        .    ,    .        ,      .    .    ,   , , .         .
       ?
,      .  -             :     .      ,    .    ,      .      -,      ,      .       ?       -    .    ,    .   ,  .    ,           ,    .        .
   80 -     ,     , ,  .  1985         ,      .    ,            .            ,     ,       .                 .
           .    ?
.     .        .      ,        .   .     ,      .    ,       ,    , 
4
..    .. ,  ,        ,   . , 2013
    .  , 2003
.. ,           90- ,    - ..    ,            1996 .,       .   ,        ,     .  ,   ,       .   ,   -     ,          .      !
  .  ?    .     , ,    .   ,         -.  ,        ,   .  ,
  , 2021,  7, www.hij.ru	 5 
..        2014 .     CLEO Europe. 2015      .   ,     .         - !      -  .
,    -        ,    .     ,          ,          ,       ,      .
    . ?       ?
  ,      .                     . , ,      ,   .   ,      220 .   ,     ,  ,     .  ,  ,    .
    , ,   .     ,          . ,   80-,     .  ,    ,      .       ? , ,   .       .       .    ,    .        .
       .       .     ,         ,   .
     ,   .                 ,        .       .     .        .      .   ,   .   , , .    1991 ,    ,    -      .. .
    ?     !
 :       , ,  .     .     ,       .       :         .      ,      ,   .    ,      .  ,       ,    .
  ?
        80- ,       .  Spectrum,   ,      .       .  ,   ,  ,         .     ,         .   ,  1011 ,    .     :       .     ,       .       .     -  .
  ?
,     .            . ,  ,     ,       .    ,  ,  , .    ,  ,  ,     .         ,      -.         .        - .       .     :          . ,                 .
      ,  .   .   ,   ,  -,  .     .    1995 .        .  ,  ,  ,   , ,   -,     .                 -,  , .           . , , ,  ,      .     ,   ,        .    1996    2018 .   .  - -  .. ,    1989-2015 .,  -  -  .. ,  ,     .. 
              .   .. ̸.   ( ): .. ,    . ,   .. ,  ,    .. ̸,    .. . , 2018
  , 2021,  7, www.hij.ru	 7 
        . , 2017            ,    ,  ,                ( ).  4 5          43          ..   .
 1998             ,     ,    .  ,     ,       ,       -.          ,        1996               .             -   ,            2020 .
90-       ,   .   ,     ,  , ,   ,   ?
, .              .               .            .      ,      .       .    -  .   ,      . , ,   ,      .            .        .
       .      ?
 1998        .     ,      .   -     .      ,      .               .
   .   ,         .   ,      1987   ,             ,         .  11     ,      !
  1998-,   ,      ,       .      .  15-    ,     .        .   .    :       ,      .      ,   ,  .         .  ,      , 13 .
   ,  ,         .          ,  .       ,           .             ,       .        ,             .
     ?    ,   ,     ,  .
 ,  ,       .     .   ,          .   
8   .        .        ,  .      ,      , ,  .     ,    .    -  .  ,  ,          ,  .      ,     .
 ,      35       ,      90-         .      .        .     ?
,        .         ,          .    ,   ,     ̸,    2018       ,     :  ,   IBM Research Laboratory,       2014 ,    99%     .      ?  ,               .       .     ,     -, -, , ,       .
    ,     ,           .     , ,  ,   ,  ,     ,  . ,   ,      . , ,  ,   .         .
 ,   ,               .    ,      .     -   ,  - ,  -    ,           , -          ,    1989  2015 .
    .  ,   ,    ,         .       : , , , ,    .   ,     .
     .      Science and Art.      .     ,     -       -.  ,  .    :  ,     ,  no glue, no scotch! (   !).  ,       , ,    ,  ,   . ,        ,  ,  .        ?   ,       , ,   .     .   ?  ,   ,         .      ,   :  , ,    , , -     .
    ,     .    .      : , ,   , ,       , -   ,          !      ,  ,       . ?
. -   ,  ,    ,   ,       .          , ,  ,     .      ,       .               ,     ,       .            .  1 5    ,     .
,          .        , -  , 2021,  7, www.hij.ru	 9 
                        HBSM-2018  .  : .  (, ), .. ̸ (, ), .  (, ), . (, ), .. , .  (, )      ,    .  , ,                        .
   ?
   ,      ,         .        .     , ,           .
, ,       .     ,          .     ?
   .      ,     ,    .  ,      -    ,   ,    ,         . ,   ,   ,           400  800  (  ).       ,     .
     ?
     1948     ,       :           ,         10-10   .        ,      .    ,         ,           .
          -,         (18661912),   .  ,   10   ,  ,   ,    ,   .     ,   ,     .            ,       1905 ,       ,   1916     -    ,      .. , .. , .. , .. , .. .               ,  ..      . ..    ( ),     .      ,       .    ,             .  ,        ,     ,      .
 ,         ,    , .   ..          , ,    .
        ,    ,        .       ,      ,  ,   ,        ,   ,    ,     .   ,     
    ..   ..      . 2015
  , 2021,  7, www.hij.ru 11 
        .. .
  ,  : .. , . , .. , .. , .. ;  : .. , .. , .. , .. , .. , . .
, 2017          .      ,   .
  ,   ,  ,     - . ,     .      .   ?   ,    ,   ,       .
   .
,    .              ? , ,            . ,          ,     . ,      .  ,  ,     ,   .     ,    ,   .           ,   , ,  .  ,              ,    .           .
       ,  .     ,  1968  1969       ,    .    1972      ,            ,  , ,  , -         .       .
   ?
-   :    ,   .  ,       2002 ,     70- .    70-        .         . ,    
12  -     ,   ,      .          .
        ,     .     ̸     ,   IBM Research Laboratory.                 .
         -, ̸          ,      ,    .    1989 .      (  1990-)             . ,           ,  , ,       .
       ,  ,    .             . ,     ,  ,             .      ,       .
 ,     ?
          :  ,   ,     ,   .       ,    ,       .
       ?
       ,    90-         .         1999 .    ,           .   ,  
         .
 : .. , . , .. , .. , ..   . .
-, 2019
  , 2021,  7, www.hij.ru 13 
      Academia Europaea   . . , 2004  ,           , , .      ,    ,    .    2000-         ,          .       ,    .
   -      ?     ?
 ,               .           ,      ( !)   ,          (,  ,  ).    , ,              , , ,  ,    .     ,       ,      .  -     ,          . ,   ,        .
             ,    , -  .             .   ,        -   .   ,           (,  ,    ), ,     ,  .
         ?
    Hole Burning Single Molecule and Related Spectroscopies.       1989 .     ,            .    150-20 0 .  2018      ,    -  ,       .     150 ,     ̸  . ,                 -       .        ,      .  ,           HBSM ,    .   ,          ,        ,  ,  ,   .        .
 30 .   ?
         .         ,    ,      100%   .       ,    ,   -,  ,       .       - .   ,   ,  .        , ,      .       -   ,          .  ,                  .
14
    ,        , -,             ,    ,      ,    ,        life science.           .           ,  ,     . , ,     ,     .  ,           .
   ,   ,   ,    .       ,    ,     .     .      ,      .      ,     .     ,    ,    .      , ? .      .       ,    532     !     ,           .     ,  , ,   .        ,         .
    ,          , ,   .
,     .        ?
,  ,        .     , ,  ,   ,      -   .  ,   ,     ,      ,        .     ,           .        .
             .  ,      ,       .           
GPS  .          ,        ,    .
 ,        ,    .  ,   .      ?
 ,  ,     R&D,                .  ,   ,   . ,    ,     .    ()  ,           .         .   ,      .     ,    .   ,  ,  ,    ,     .
          -  Bayer AG,            .           .       .             , ,      .      ,                  .  ,  fresh matter,       -.     ,     ,        .      ,    .
 ,      .             ,       .          ,   ,    ,    . ,   ,     McDonalds,       .        .
  ,     ,      ,  ,    .    ,   -
  , 2021,  7, www.hij.ru 15 
         Young Minds     .. . , , 2020         200 .            ,     ,  .         ,     ,    .
,        .         . ,    ,        .        ,        ,     .
     ,     ?
   , , . ,    ,             ?       ,   .   ?   ? ? ?       , ,         ,  ,  ,       ,      .   .    , , .     ,      .      .
            ?
             , , ,     ,        ,          .           .    ,       ,  ,    - , ,   -   .      
16      ,  ,  ,  .  , ,           -   .      .
     ,  ,  ,  -. ,  ,  ,   ,     .    , ,    ,         .      .
  ,    ,     ?
   .    ,    ,   .    ?   .   -     .           ,   Nature.  ,  60%   ,      Nature      .  .
-      ,          .     .     ,  .      .
   ,      ,  ,      .     ?     .        .     .  ,     ,   ,      ,  , . ,  publish or perish        .        .
 ,    - .            ?
    .      ,   , , , ,   . ,                    .  , , 1998 .      ,   ,  ,    ,    . ,     .         ,        .   ,     ,  .  -   .  , ,     .    .
    ,      . ,    ,     1 9 6 6 ,       ,             .
             (QEOD EPS).     .
,       2014 ,               . ,       ,       ,    .  ,  ,       ,        , ,     .    ,       EPS,   ,   ,          ,      ,   . ,  2015 ,          ,             16 .         Historical Site of the European Physical Society     - ,       ..        .             (Young Minds),      .
       .     ?       ,      ?
  .      .      , -    ,    .  90-        .      ,   ,      ,   ,  , .         ,     50.       .    , , , -,    
  , 2021,  7, www.hij.ru 17 
     .       ,    .  , 2015
    .    . ,       .        ,            .
,   . -,      ,   . -,  ,        .  ,       .            .       .   100%      .
     ,     ?
 ,        ,     -  ,       .       ,        .    ,              . ,                .  ,      ,  ,        . ,     ,    Scopus  WebofScience.           ,    ,        ?
,     ,      ,           ,       .      ,    ,     .  , ,      .    ,     ,  e-library.      ,   .
        .      ? ,     ?
18
 ,      ,       .  -,         .     .        ,     .        ?       : , , , ,  , ,         .   ,          , , , , , , -     ,           .
 ,    ,    ,  ,   ,      ?        ,    ,   ,     .    ,      ̸   ,      ,          .
     .       , , ,     ,              .
,            ,         ?
   .  ,          ,     : , , . ,  9 0 -        .    , ,    ,   .     ,   - ,     .            ,         .
 .       ,         -      .        ,  :     ,      !       .       ,            .        2015 .      ,             : , , , ,  , , , -,     .        .            ,      .
        ?
        , ,        . ,         .   ,               ,  ,    ,   .    ,  ,        ,     ,       .        .    , -,  ,     ,    ,   , .
,          .       ,     .          25 .  ,  ,   ,    25      ,    .        .
        ?  40  50       .
      ,        .           ,  .         .         ,        .          ,   ,  .
,    ,       ?
         , ,  , , .         .    ,      .        ,         .
  , 2021,  7, www.hij.ru 19
.. 
  
  
     ,    .
 ,    .
 .      :     ,   ;     :   ,   . ,    ,     .        ,  - ,   ,   .  ,          .
   ,    ,  -          .      :   , ,     .       -   
20-      .
     .    ,      . .   .  ,    .   ,  ; ,  ,   ,   ,        . , , :       ,   ,       .    (         )      ,  .     ,   ,      - ,      .             .
 
  .     . ,     - (,  )    .  ,  ,   ,    :   ,   ,   . ,  ,      ,    ,             ,       .
	  .   ,    .  ,       ,    - ,         . ,  ,      .    ?        ,  , ,  .  ,   .     ,  , ?  , , ,      .
    :    ?    ,    ,    ,    ,   .   -     ,  - ?    ,        ,    .      ,   ,  ,  .
  .  ,    ,  ,       .    .        ?        ?      ,   ?            ? ,  ,     ,    ,     ?
  .   .     ,  -   ,      . ,       ,    .       ; ,    , .       ,    ,        ,      ?  ,       ? ,     ,     ,    ,  . ,             ,  .
    . ,     , ,    ? , ,         .
 ,           (     );  ,     (,      )          .   ,        .   ,     ,    . ,   ,       .       .
         ,  , ,  ,  .         ?    ( )    ,   ,    ,   ,         . ,               ,       ?   -     , ,     ,    .    ,   ,  .
              .         , ,        .           .   ,         ,     .
  , 2021,  7, www.hij.ru 21
2
  . ,    .     ,   ,   -   . ,           ,   ,     , , .           , , ,   ,       ,   .    ,   :   ,       .          ,     .    ,    ,    ,     ,    ,       ,    .          ! ,   ,    ,    ,  .
 
    ,        .         ,   2018 
 .     https://issek.hse.ru/news/214886298. html,        .       .             ,   ,          . 1
 - 14-      ?        12- ,         55-  64-   .    ,        .
     .           .         ,      ,      .       ,  , ,   . ,   ,  . -,   ,  ,   ,    . -,   ,   ,      .
    . 2
             ,      .         ,  ,       .       .  , ,          ,    ,   ,   ,      ?    
1
22
3         ,     ,     ?    ,      -   ,        ,           ?
      , ,       .     ,    ,   ,       -,      .     ,   ,   ,   .             ,  ,    ,  .   ,          .      ,      ,    ,   (      ). 3
      (  )     ,   ,    . , ,      ,   .         .
        .     ,        .    ,    .    .      ,  -    .   ,    ,      - , , ,  .    .           .    .           ,            .     .         ,          ,   .            .          ,        .
    - .              ,          .   ,      ,            .  ,             ,        ,     .     ,               (, ).    ,         ,    ,     .
                ,      .   ,            ,  ,    ,          (      ,    ,   -    ,  ).        ,      ,      .                         .
     .   ,   , - :      .     ,      ,      ,     .
  , 2021,  7, www.hij.ru 23
 - 
.. 
  
       .   ,   ,         15 ,         . ,     2004     ,       2007- (.   , 2004, 1; 2007, 7).
       ,   :        ,     ,       .       ,          - .             .           .
24
      :         2024 ,              . ,              .      ,   ,           ,  ,      .
  
    2019 ,           .    ,   ,     - ()        .          ,   , European Green Deal.
  ,        ,    ,       :        . ,     , ,   ,   .          :      ,     .
        ,   2050        ,           .  ,   ,  2030     40 %     1990 .   ,  2020-,           55%,      60%.
         ,    .     ,           ,     ,    ,    ,      ,            ,        ,      :        .              ,   ,   ,    ,       ,        ,        .      :   -        ,     

  , 2021,  7, www.hij.ru 25
sv
Hydrogen	H2 -      ,      ,           
 -19      . ,     2021   :                 . ,   2021                .     ,    , ,    ,           .
          ,    ,            . ,  , ,        ,       :  2038          ,        , , .     ,   ,        .
               ,         ,   ,                 .    . -       ,   5,5  2         (10,2 ).    (5,3 ),  (2,6 ),

26
 (1,7 ).       2019  36,4 .   ,  100%-               ,    .

            .   ,        ,              . -        .       ,            ,   ;               .       ,  ,       ,     .
,   . ,       ,     ,     (.   , 2008, 3),    ( .   , 2017, 3),     .   ,   , , ,          .
   ?          .        ,      : , , ,  .  -  . ,    .          ,    , ,   - .          ,     -   - ,   ,   .       .         :       ,     , ,      ,      -.            ,     .         .
        .        ,      . ,  2024        ,        2023 ,      "",     .                

  , 2021,  7, www.hij.ru 27
6   ,     1   .     ? ,       30 .       40 ,   ,  ,      10     .          2024   59  ,   2030  2644  .  2050      ,      .
      ,   :          ,  ,        .          ,    500 . ,   2 0 2 4    1 0 0 0 ,    ,   2030-  2000 .  ,   - ,       , ,  .  ,    ,    .       2 0 2 4     9  2,   2030-  90  2, -        ;         ,    1,5%,    ,          .
 
                .                      ,       .          .    .       - .          .          ,         .
    ,       ,      ,        ,     .           ,       .        .
  ,        ,    Vostock Capital           2021 ,     20  21  2021 .    ,         ,   .
,            -   .          . ,       ,      - ,       .    ,  -,              .
,       ,        .        ,    ,     .      ,   ,       .   , ,   :                .          .
     2021 .             . ,       30100 .   . ,      , ,      .      ,    ,      .
     ,      . ,  2022            .     1,5  ,   2030    500 ,    230 .    .             , , ,     .     ,             ,    :        500 .
 2018            , ,   -      . ,    ,       ,      .  ,    
28   275  ,       2030 .  ,      10%   ,             ,      ,    215    .
          .   ,     ,     :     500   .       ,     100  .            .    ,        ,         .
     ,           .              ,      ,  -    .
  ,           Wintershall;        ,     -2.  ,           .    ,          ,   .
      -. ,     ,       ,      ,      70        .                    200 ,    12 .    ,    .
 ,      -    .   ,   ,        ,        ,     . ,    ,      ,       .
   Vostock Capital          
     ,    ,   .   ,      .    ,  ,    .           .        ,       .     ,         ;  .        ,    :      .  -      ,      .
      ,   .         ,    - .    ,  ,  ,         .        
  , 2021,  7, www.hij.ru 29
:   
 
    ,         .          .             ;     .              -       .
       ,     .
           :      ,   -     .         ,      :       .      .         .
 ,       ,  .      ,    ,        ,  ,     .  ,   ,   ,    ,      ,   ,     .           .
      ,   .    ,        :   -    ,        ,    ,      .               . ,         ,       . (Nano Letters 2021, 21, 5, 2240)
30
  
       :  ,      ,    .    -      ,        .
                                .              .
        .      :   .               ,    .     ()       .  ,         .
         ,    ,      .     7,5%.      .           ,        ,     .
           . -,   ,      ,   . -,          ,    -       ,    .  ,  ,    ,        .    -     -     .  -  ,       . (Science Advances 7, 15, 2021)
  
         . ,     , ,   ,  ,        ,  -  ,     ,  .  -       ,   ,  ,     -.       -  . -   ,       , ,    .
      , -   ,           ,      -  .  ,          .            , ,    -       .
 ,     , -        - ,     .       ,     -   .    ,               .
       26  ,      .    ,   ,     . ,        20 .      . ,        ,    ,   .
           .  ,     ,       .         ,   ,             ,         .      ,                . (Cartography and Geographic Information Science, 2021, 4)
  , 2021,  7, www.hij.ru	31
  
        ,       ;     PM2.5         :    4,4    .
            .     ,         ,     . -             .  ,    .          .
                     PM2.5  .   ,    ,    PlanetScope   .          ,      .                      ,            .       .
         20%.     --  .   PM2.5      ,     .      , ,   10   . , ,   ,       12-35           .
        ,    ,     .            .        ,           . (Remote Sensing 13, 7, 1356, 2021)
  
        .     ,         1,8  ,   ,   ,     .
           ,   ,         .               .  ,        .              .
          ,                  .                 ,   - .        -      ,  ,   2002-2004 ,  16  ,    1249 .        8   12  ,   200  .
  .    95%     .             .                . -    ,         ,     .  -    ,            .
       ,          ,  .  ,                .             . (Radiology, 202, 204433)
 
. 
32
    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2021,  7, www.hij.ru 33

.. 
    ?
    ,   ,    ,  .     ,    .      - ,  .  ,  , ,       
 .    ? ,   -  ,  ?      !
,    ,  , XXII .        ?

34
  
    ,       , ,     ,   ,     .    .
        :  ,  , , , ,   ,     . .           .      ,       .       ,     ,    -      ,    .     ,    ,   .        ,   ,  .    ,    .      -     . ,         ,   , ,  .    , ,    ,  ,   ,     .    ,   13 ,   ,   .
.        ()   1807 .    ,  .   ,   ,     ,   ,         .       ,  ,       .
    . ,           1832 .             ().        ,       ,      .  ,        , -         ,      - .        ,    :          .
  ,      .     ,       .          ,   ,    .   ,        ,               . ,    ,      ,       .          ,       .
 1811    ()      ,  .      ,           ,   .             .   ,   ,     .         .
       1818    ().       ,        , ,  ,   .      .      .     ,  -   .   ,   ,      .    ()       .            .    ,    ,   ,     ,  .
  ..      .         (1913)   ,      ,   :  1879       <>    ,      ,         .   ,        .          ;         <>         .      (0,7 ),    .   -          1871      .
  , 2021,  7, www.hij.ru 35
        XVIIIXIX ,      .    .          (   ),        .    ,            (2014).     - ,  ,   
   -   ,    ,    ,    (..        , -, 1873)         .      ,   30   ,   .     -,     - .          12       .     ,     .
  ,        ,    ?  ,      .  XVIII   ,       ,        XX .  1783                   .  ,      .   ,    .
36    ( )

 PH3        .        ,       24 /. ,       -  .
       .      ,     .  ,      (    ),       .       ,    .
        ,   .    40%-        , 0,50,7 .         ,    ,      ,     .      ,   ,       .     .    ,  0,51 , ,      ,    ,  ,     ,     : PH3 + 2O2 = H3PO4
     ,         .  ,        ,       .       .          .
         .  -   ,   ,      .   ?            ,   150.      .           ,  P2H4  ,    .       (  )   -    40.      :
4P + 3KOH + 3H2O = PH3 + 3KH2PO2,
6P + 4KOH + 4H2O = P2H4 + 4KH2PO2,
2P2H4 + KOH + H2O = 3PH3 + KH2PO2,
KH2PO2 + 2KOH = 2H2 + K3PO4.
       (        )   .    HCl    ,          PxHy.
      .        :
Ca3P2 + 6H2O = 2PH3 + 3Ca(OH)2,
Ca3P2 + 6H2O = P2H4 + H2 + 3Ca(OH)2.
  , 2021,  7, www.hij.ru 37
 XIX   XX         (The Holmes' Marine Life Protection Association)     ,           .     ,    .         .   . .  (1876),  .  (1885, 1887)  . .  ,   ,    .      .        ,       .
         .  ,       . ,   . ,     ,   .     (2014, 6)          .          ,    -   ,    .
       ,     ,   -      .        .       ,   , ,        .
  
          ,      .        , ,   ,  .              .           .            ,           .
     .   1905          ,     .          .       ,   .           2,8     .  ,         .
 ,        ,    .                      ,      .      ,  1909 ,          .          ,   107   .      ,     .
    ,          .        ,             .    ,     ,      :  ,    ,    .
     .                .       ,        .
     - .  1980       ()        .      ,        .   ,  2013 ,         ()    :   -,             .    ,               .
 ,     ,  2014          ,    .        ,     pH 5,96,3.     ,     .   ,      .
,       ,    ,    ,    ,    ,   .  ,              . ,   .
38
  
           .    ,   -.            XIX .  ,   - (. , .. , .   )  ,         .      .. :
        .. ,       1?      ,   :         , ,  ,     .         ,    ,     .    -,   ,          .         ,    ,  ,   ,      .  .  ,    ,       ,  .          - .       ,    .        ,      .  ,     ,      ,  , ,    -     .   ,    ,        ,      ,    ,  .
      ;      ,    .     ,              (2021, 5).           ,   , 1520 ,    ,     .            .         ,       .         ,    .       .
     .         .      ,      ,       .          .           .
       ,  .      .        .           .       .    , ,     .   ,  ,  .       .        .  ,     -   .
     ?
  .     ,  XVIIIXIX .    ,     .           .       ,          , , 
                      1913 .     , ,        XX .              ,  .       . ,    -,     .        -   ,  .          ,      .
        .   ,   ,    ,            .          ,     ,    . ,      .
             .  ,         .
  , 2021,  7, www.hij.ru 39


   . 

    
       .   ,   ,           .   XX             ().         .      ,       .        ,        ( :     ,   ,       ).         ,   ,   ,    .
40
       ,  !     1860 .         ?
1.   ?
         .         :    ,  ()   ().
     XIX   .      ,  ,          ,      .       .
, ,    ,    ;      ,   ,    .     ,     ,     .             .
           .     .
    ,       ,    ? (:     ,      ,  .)                 ,      ,     .               .       :  ,          ,     ,     .             (,     )  ,   ,   ,       .   ,      , -, .
       .      ,         .  ,  
 
 -               ,       .
 ,    -,     ,      ,          .        ,      ,    .
             (- ) -        .          .
          .   -      - .             .           -  -.
                ,    .
          -     -  .        .
          .    ,       ,  ,    ,   ,  .  ,          .
     ,    ,  -   ( , , , )   ( ),      ,     (    ),      . , ,   . .     -     ;   (,   . .)   .
  , 2021,  7, www.hij.ru	41  ,    .             .  ,   ..  (18901972),     ,      .
2.   ?
         .      ,    ,  . (, , ,          ,  ,  ,     ,      .       ,   .  ,      .)
          .  1931          (18891988)         ,     .       ,              .    ,          , , -        .
   ,  , ,     .  -       ,       ,    .
   .           .           .    -        ,    .               ,         .   ,   ,     ,   .
>    ,       
42
3.    ?
    ,         XIX .    XIX,   XX       .
  1960   1970-                 ,      .           ,            .   ,    ,    (),   ().           .
  , -        ,   .     .
4.       ?
        .       ,   ,        .       ,              .        ,  ;       ;        .   ,     .       1942       .
 ,           ,     .   ,          (      ,     ).        ?
, , ,        .               .          ,   :        ,    .
         ,   .  ,      ,     .        .
          .  -         ,        .    ,         : ,   ,    .          .            .
       -.   ,      , 
   .          

  , 2021,  7, www.hij.ru 43
    .  ,     ,     (       ).   ,     ,    .              .
          ,      .    ,   ,        ,     .
        ,            .          .
      . -     Larus argentatus   Larus fuscus     ,         .     ,   .         ,  ,  ,   ,    ,   ,         . ,  ,        .
     .       ,    .     (  )       .        . ,      .
5.     ?
           .         ,          ?       ?  , , , ,  ()     ?           ,      .   ,    ,   , ,     ,    ,      ,    .
 ,     ,   .  ,      .     .    ,    ,  ,    . ,   ,     , .        ,       .
     - ,         ,             . (  .)
       XIX        .         ,     ,            .   ,  ,   :       .
,      .        :         ,      .             ,   .     ,      ,    ,    ,   ,       ,        .        .
      ,        :         .          ,         .       (   ),   ,   .   ,          , -   .       ,       ,      .      ,            ,       ,  .
            .      ,      . ,
44        :     , , ,     ,    .      -      ,   .
6.       ?
           ,      .     -  1962 .
       ,       .         .       :    ,     .         ,         .
      : ,      .   ,    ,     ,    ,      ,      ,     .
 , ,   (-),     19501960-      .      ,        ,      .       .           ,     ,          .  -       ,         .
   ,   ,    ,     .  ,      .  ,     ,       ,   ,    ,    .    ,      ,   ,   .           ,  ,            -.      (.   , 2015, 5).
      ,     ,        , ,  ,        ,          (.   , 2008, 5; 2012, 8).  -,    ,   ,    .
    :    ,       ,   .   ,   ,     .       ,   ,   ,    .      ,    -             ,     ,     ,         .      (       ).      ,      - ,    -   ,      .
            .         .      ,       ,     ,    ,         .
,       ,   -             ..  (19121992).  ,         ,       ,    -     , ,        . ,   ,     (  ),  ,    ,    (    ).           .
      ..    ,    .    .   -  , 2021,  7, www.hij.ru 45   -      ,     .
7.   -  ?
       ,     .     .
       ,      ,        (  ),     ,    (  )   ,             .  ,         .
   ?    ,          ?    .              ,      .
,           .          ,       ,         .      ,       .
    ,           ( ),      .      200  -   100  ,     .            .       ?      ,      ?       .  ,        .
        ,  ,        .
8.      ?
           :  ,  ,  . 
    ,     ,  ,   .        ,   -   .           :           .        ? , ,   ,     .      .
          .         ,   , .   ,        ,       . , -          

46  .  ,        ,    .
       ?  ,        ,   :         .  ,  ,   ,   ,  .        ,     .    ,        1979 , ,         .
   :  ,    1975     . ,  ,    ,         .           ,   ,            .  ,    ,     ,     .           ,    .   ,        .
,         ,      .    .     ,       .
,   1995   ,         
 -   .     ,     ,     .   ,  ,     ,   .      ,       (.   , 2003,  5.)      ,      ,        .       ;    .          ,         .            ,   .  ,  , .         ,      ,      .
        .   ,    ,      ,    ,               .     ,           (1910 1985).
   ,      ,     .      ,      ,       .       :         ,     ,   ,   -,   ,           .   ,       ,          .           :       .
 ,   , ,       ,   ,      .    :   ,     .    .      .        ,       .
  , 2021,  7, www.hij.ru 47



  
.. 
  
            .   ,      - ? ,  .   ,   .
 
,   ,     ,       .    ,   .          ,   .
      .             1519      ,     .        . ,  ,       ,        ,         .
        .         .      
48
  
()    ,       30      600  . ,       20          80 % .   10  16            ()  3,6      .           .          ,       .
    () ,        .        ,   - .        .     CLOCK  BMAL1,          : , ,  , ,   .          Per  Cry, Rev  ROR.        , ,      , PER  CRY1    BMAL1:CLOCK,  REV  ROR    Bmal1.      ,   CLOCK  BMAL1        .
      ,     , ,    ,      .
     .      
  , 2021,  7, www.hij.ru	49,     - .             .      XVIII ,    - '   (16781771)       ,            .  ,     2 8 -   /,       28-,         -  24- .
        :       ,     (.   , 2015, 6). ,   ,    ,    ,      ,         ,       .    .  -  ,         ,       ,          .       .
     ,   .      .          ,   .   - ,     .   ,  ,    , .  ,    ,   .  ,         ,    ,   2- .      (.   , 2015, 6),   .
    -       52  ,    .            .  ,   ,   ,     ,       .           .
 ,        .                .   ,  ,        .       ,    .        200  ,   ,     ,   20.00  ,     ,      .     ,    : 26,0  23,7 .   25     .          ,   20.00     .
          ,          ,        -.
  110   18  22 .    30    ,     .           -. ,   ,       32,4 %  ,     ,       (  22,2 % ) .    ,    ,      23.00,   , ,      .
      .  ,         .         1 , 1      ,  ,            .   ,           .   .

 ,   1860             . ,     ,            ,      ,             .    ,   .    ,          ,    .   ,   ,  , , .
              4 3 880 
50

  
 24.00
1*4
  
   
  
18.00
     -
  
 
 13   ,   ,    ,         ,      ,        .     ,         ,    65     5 2 % .     ,  , , ,        .
      ,          2- .    ,          . ,  ,        :           4,5 ,     12 ,      10 .   ,          ,         .
    .             .                  .      ,          IL-6     .    ,                .    ,            ,       ,           .              ,     .
                .       (95%     ),        .          ,       .  ,       - ,      16975   .      ,  ,   ,   ,       .        ,           .
          -,      
  , 2021,  7, www.hij.ru 51
 .    ,     .
     .                   ,          .         ,         ,  .
    ,           .     , ,     ,        30%     ,    10%.      ,    .     ,        20 . ,           ,  .
       ,       .         ,   23.00,   8.00           .          :   ,   .       :                     .         ,     ,      ,         .         12,    ,    ,    .   -   ,  ,    .
      .    .         ,    1,31,4 ,    .           ,   ,      .         ,       . ,     .
        ,  .     .
        13%     .        ,        .
   ,          ,      .       .   ,  78%     8  1 0   .      ,     ,         .    ,      .      ,              2- .
     ,      599    ,            .           .     20   .
     ,    ,  ,     ,    .         ,   .  ,    ,   15    8  ( 24.00  8.00)   16- ,         2,5  ,    .     10 /    .           ,      ,      .          ,    .   ,                ,   .
   ?
,  ,     ,      . ,   ,       ,    .       ,    .      ,    . ?
   ,       ,  ,       ,     .
,  ,            .    52         .            ,      ,  ,   .    ,      ,   ,        ,   35 %  1 8 . 0 0 .          15 . ,    1 5  ,        -   .        1011 ,        ,      95    16    3    .    .
   ,    ,        .   ,     .             5%   ,  -  ,      .       800 ,            .
      1416 ,    10%     110%  ,         6,5    .     ,      .      ,       . ,    ,      ,      .    .
      .    ,        .   ,      ,       .      -   .
   ,           .  ,   ,       . , ,  :        .
   ,  ,  .     ,               .
  , 2021,  7, www.hij.ru 53



  
          .      300         ,    .             Equisetum,     ,       .      .    (17071778)      .   Equisetum   30 ,       E. arvense.
   ,    ,    ,    ,  ,    .    ,    , ,  ,     .      -      .  ,     ,     .     ,   ,    .    ,          .    :  ,  
        
    ,          ,   .  ,    .       .         ,    ,     ,     .    ,       .  ,  .
    , ,   ,           .    .     ,    ,   ,   ,   , ,    ,   , ,    .    ,      .
          .     ,             .      ,   ,    .             ,     .        ,    ,  .
        4Si4.         ,       .
     ,     .        ,     ,  ,  ,  , , ,    .    ,      .          .      ,     .              , 2021,  7, www.hij.ru 55
  ,        .             . ,    -     ,            .
 ,     E. arvense.       ,    .          .
    ,      .      .      .         ,     .       .        ,  , , ,    .               .  ,  60     2%  .   ,   ,     .
       (, , ,   )   1        14  ,     - .     ,    . ,     ,        ,       .
     108   ,  ,  ,       -.
       ,  -, -   .   ,       , .
    ,  ,   Klebsiella pneu-moniae,     ,    Aspergillus niger  Candida albicans.
      :       .        ,        ,       .
           ,     - ,    .          ,         .
56
      ,      .        .     ,         .   !       ,      .         .
   ,      1.      ,       .           ,   ,      1 (   -   ).       ,   .
     ,         ,      . (         ,     .)
,    ,   ,  .       ,    ,   ,  .      ,  .
     ,    .  52      ,          .  ,         ,   ,      .    .  ,      ,  .    ,   ,   ,        .
      .    ,      . ,       ,      . ,     ,   ,        ,       ,   .       .  ,   ,   ,          .
      .             ,      .   ,  ,     .
. 

  
 .. 
:  
  
  ,     ,        ,     .   ,           .
  , 2021,  7, www.hij.ru	 57
 
 ,    !               ,     - .     ,  !     !         .
,  ,              0 , 5  1 , 5 .          -    .     ,    ,     .
      ,     ?
   ,      ,          !
,         .      .      ?    ,      .
       ,              .     150  ,    ,     ,            ,   ,   ,    ,    .                 .
    ,        ,      .        ,     ( 52%),   (44%)   (4%).               290  400 .             (   3 2 0  4 0 0 )   0 , 4 %     ( 290 ).
           ,          .      ,        (  ),   .     ,     .   , ,      :       1500  ,    . ,      ,        .
   ?
   , , , , ,    , , , , , ,  ,   6 -   , - .       ;    ,     -   2448    .       ,    .
,  ,  .   , ,  , ,  .         ,       .        ;     ,   .       :     C20H8Br4O5.     2,4,5,7-    87.       .    -           
     ,             .          .               (    ,   ).          ,   .          - , ,  .   ,   ,    .  ,              ,   ,      
58,    ,        .
 ,         ? . -       ,        ,   ,   .         
    ,  , :     ,          .      ,       :        .     ,    ,        ,      ,    .      ,          .
 
    ,            . ,                : ,  ,       .
 60-        ,  ,          .  ,     ,        . ,   ,    ,     .
     , , ,      ,      :    ,       .       !  ,               .   .        ,   
   .      ,   , , .        ( -, ,   )   .          ,     . ,         ,    :              .          ,  ,  ,  ,    ,   : ,  (   2 3 ), , .      ,  ,    ,      .
     ,  ,  :  ,   ,      .   ,  -     .  ,     .              .  ,  ,                   .        ,      ,   .
    ,  -  :       .    ,  .         ,    :  2448 ,    ,     ,       .   ,          .   ,   710    ,     .       
  , 2021,  7, www.hij.ru 59
    .     , ,    ,        : , .  ,        .
                  .    ?   ?     ?      ?     (  ,  )?   ?      ?  ?
  ,   -       ,  ,     ,       . ,       ,      ,    ,       ,              .
    ,   .    ,     ,         ,    !
  
   ,    ,    .    :      ,   , , .
      :     .     ,             -.            ,    .    . ,          .        D -           .
       ,           .  ,     ,      ,    ,    .  ,     :    ,   , .   ,        ,     : -, -  -.
       ,    ,    ,        .    -       :           .        ,     .        ,      ,    .
 ,            .                     .
 ,   XX ,   ,    ,     :     
,      
      
 : , -, 
 : --
  (- )   ,   
 : --, -
 : , 4- , -, - 
:  ,  
:  , , 

 : , ,    ,   ( ),  
  ():  , , , , 
 : 

 : 
  : 
 : , - (),     -, ,  (, ),
60
   : ,  , -, , , -, , , , , , , - 
 : , , 
 : -
 :    , 
 : , -, 
    : , 
 : 
  : -, , , 5-
  : ,   .    ?  ,  ,               , ,   ,               , , ,    ,          .
     XXI . ,            .  ,             .           -    .
,     ?   .          ,   -  -,     300 .     - ,       .   -,    300-400    .
            .    ,           ,    ,    -. ,   -     -.
,            ,     ,      .     ,     ,      .    ,       . ,  ,   ,      .
       .    -  ,    :    .     .     ,     ;    ,             .   ,   ,  ,  - .
 .     .      ,         .  -     .  ,     ,     ,       .   ? ,    -,  , -      .      .
, ,  ,    ,      .              ,  -        . , , ; ,  ,            .      ,      , , ,   -   ,      .    ,   -    . ,           ,   .
     , -      ;                   ,        (),     ,    ,   - ,      .             ,  :       4-15% .      .
        -  , ,  ,    - .  ,  -   ,           .
 .    MargaridaGoncalo,
Phototoxicand Photoallergy Reactions,
J.D. Johansenetal. (eds.),
Contact Dermatitis,
Springer-Verlag Berlin
Heidelberg 2010
  , 2021,  7, www.hij.ru	 61

 
  
 
       .          ,        .       ,    .
      ,    ,   .
  !     !   .     ,      .
           ,       ,     :      .
 ,     ,   ,   ,  ,     .       ,     ,    .     -?
 ,     .
   !           .     !
             .
,     ?    ,   .      ,  .
  ,  .   .                 ,      .
   !   ,        .
 .
 ,               . ,          ,       -    .  ,      : ! !      ! ,  . ?     !
      .    ,            ,       .
           .  : ,  !     !     -   . ,     ?.
    ,  : ,       !      !   ,      ,      .     腻
    ,           .                   .      ,         ,     .            .         ,           .     .
 ,        ,     .        .
       ,    ,     ,          ,       .          .     ,  , , ,  .    ,   .        .
  , 2021,  7, www.hij.ru	 63
      .         ,        ,    .
      .     ,     .            .         ,   :     ,  -   !  -   ,      
    ,            .     .        ,   .     .
 ,   ,   ,              ,    .  ,         , ,     .
  ,        . -,   ,      :              .
,    ,    ,            .
 ,   , -,    ,    ,         .      -     ,        .      ,    ,      . ,  ,     ,   .       -    .        ,      ,     .    ,        .                  .   .
  ,    ,    :
    !       ?.     ,  :       .  .   :    .   .  ,    ,          .    ?
     .    :
 !   ! ,  !
   ,   ,         .
    . ,           ,      .          .     :
  ?  ,   ,           .
  ,  . -    .    ,    , ,        ?
,     ,    .    :
     .  ,       ,    :
   , .
      - ,    -              .          .              .
        .  ,  ,  . ,    , :
     ?   :
       .
   :
        .
64
  ,   ,  ,  ,   ,  ,     .     ,    ,     .       . ,  .      .      ,      .        .   ,    .         .       .     .       :       ,      .       .        .   ,     ,    .
 : ,    !     !
 ,  :
 ,   ,     !          !
     ,  ,    . ,  , :
 -, ,  ,        .        .  ,   ,      ,    .
 ,  ,     . ,  ,  :
  ,       ,      .    .      , :     .
       ,        .  ,   ,    ,  .
 ! , !  ?  :
 .
  ,     .  :
      ,     .
 .     ,            .   :     !       .       .       .    ,   , :
   :      ?
 :
    .   ,      .
   ,  -  ?   .
 :
      .           - .   ,     .    - ,  .
  -   ?     !
 --!           !  !    .   ,       .
   :
    !  ,           ,   ,        .            .
 ,      ,        .     ,        ,        .
    ,     ,  ,       -.         . -   ,     :
  ! !  , !    !
  ,           ,    .   , ,  . ?!
  -!      -  .
 .    ,       ,      ,   .       .
   :
  
  , 2021,  7, www.hij.ru 65
, , :
   ?
        ,   .  
 ?!
  .  : .        ,      . ?!
  ?   .
  ,   ,  ,  
     ,      ,  ,      .  -      ,    ,      .   .         .    ,         !         .
       .       ,       .  ,     .   :               .  ,      ,     .      :
  ,  ,            .  ,    !
   ,   - .     .   , ,      ,  .
       .
      :
      ,       .
     λ ,    ,       .       .  ,   ,     ,     ,     .
,  ,        .    -     .               .
 ȅ       -?
    ,    .
  ?       .
      :
         .     ,     .   ,  .   - ?
 - , !
     .          .      ,       , .      . ,   !            .         .  , .             .   -     ,    
  :
 , ,  ?!
 -  ,    . ,           ,   .     
 ,   .            .   ,     ,      .        .    ,   ,  ,   .
  .        .  -           .    ,       .     ,     .    . ,               -.
      .
 ,  ?   
 !   .
               ,  .
 ,    ,   ,   .
      ,        .      ,      .      ,      ,      .   ,  
66      .  :
          -    .     ,           .
       .        .       .   ,   . -    ,    :
       .        .
     ,      .    :
  ,         .    ?        .
  ,     :
 --, -- --!   !  ,  
 :
    ,      .    ?
       :
         .           ,     ,       .      ,     .
      ?
  .        .     ,      ,            .
 ,  ,    .   
    :
 -!       ! -    .    ,  ! ,  ,   !
 .        ,    ,    .     .   ,     ,       ,      .  ,  . ,     ,           ,   .
    :
   .  . ,   .
          .
 ,   ,   .         ,      -.     ,     .    ,    .     .
   ? ,  , :
    .
 !  !     .        ?
              ,          ,        .
  .        ?    ,      ,     .   , ,  ,     ,     ,  .   ,         .
!       .   !  -    .  ?  ,       .  ?                 .             
  ,        . ,          .      ?!
   ,      ,    ,      .
      .    ,   .    -    ,  .        .    , ,     ,    .     ,   . ,       ,    
  , 2021,  7, www.hij.ru 67
            .       ,         ,        ,         ,    ,  -.       .      ,       .
    ?  , ?   .  ,     ,  ,      .     ,   ,  ,   ,   ,  , :
 , .     .
                ,    .
   ,   .
   ,   .
               廅       
  !  ,        .
               .     ,    .  ,     .       .
 ,   ,   :    ,  ?
 , .  .    .    .     ,       . ,       .     .      .   -,     .   ,  ,     ,  .
  :
  .  ,              .
   ,     ,  .  ,            ,      .   ,     :
  ,         .
 ,  !  !  , ,     .
   ,  -,    ,   ,        .      ,      .
           . ,     , ,   .         .
  ,     , ,   ,          .   ,       - .     ,  :
  .  .
         ,    .      :
    !
    ?    .
    !    ?
     .   ,   
      -          .  ,     :
    .    ..    
  ,   :   !    !    !      ,       .
         .    ,     ,    . ,  , ,    .   ,  ,    ,    .
 ,  ?   .
               ,      .
68

, 

 
  
        , ,  ,    ,        .      ,           ,  ,         .  ,  ,   ,  :            .             .
  ,   ,     ,      ,            .                        (Scientific Reports, 2021, 11).                .           .
           ,       . ,    1988     ,   ,  ,    .        .     40% ,        !  ,        19882014    47% ,      . ,         . ,     ,         .
. 
70
          ,     ;           (Psychological Science, 2021, 29 )
     15      -   Desulfovibrionaceae;  ,  ,   ,      ,      (, 2021,90, 4, 500505)
      ,    ,       ;           (Nature Biotechnology, 2021, 28 )
    ,       ,      -137,           ; ,       (   .  , 2021, 4, 435443)
             ,               ( , 2021, 67, 3, 308 318)

, 
           ,      ,   ,     30.04.1698 .    89    ( , 2021, 4, 101119)
 ,        ,    ,   ,                 (, 2021, 4, 263270)
     : 100         ,   ,  ,     ,    ,        (The FASEB Journal, 2021, 23 )
,          ,  ,   ,  ,   14-       ,       (Science, 2021, 9 )
               ,    :      ;        (Nature Communications, 2021, 8 )
 
     !
      :     ,   .  ,  ,       30 ?      -  ..  ( , 2021, 5).      .
      . , ,     XX ,       ,     :  ,    .    ,               .   2000-     .     :       . ,           ,      :         .      -,    :      , ,   . ,            .
   .    ,  2014  2019 ,    ,  1,275    .     -,   ,     , ,      ,     :     .      ,    .    , , , ,    .       ,    .   2017     30 .  ,   2020-   29,6 . .
  ,               .
. 

  , 2021,  7, www.hij.ru 71

 
  
-
    .   ,      . ,    .     ,   , ,    .     .         ,     ,  .           .
    ,       .
  ,      .   .      ,    .         .   .
  ,   ,   ,       .
  ,   ,     ,       .
      ?  ,  ,     .
   .     .       .
      ,     , .
  ,         .
      .
,  ,   .          .  ,     .          ,    .   ,      -.  
  ,    .    .     .
      ,    .
  , ,   ,    .    .   -.     .  ,   .
 .
 !   .       ,    .   .   ,    .        ,     .       .
72
 ,      ,  .       ,     .
    ,   .     ,  ,     ,  ,   .     ,   .      .
***
  , .       .  .
 ,     .     .   .
    ,     ,   .
  ,   ,   .  ,     .       ,   .          :
 ,  !       .     ,    . ,  ,  ,   .   .
       !
          . ,    .      ,  -  .
 ,          ,    ,      .    -.
***
         . ,   ,     ,   .      ,      .        .            ,      .          ,   ,        . :      .      .
    .  -  .     :      养
   :       .
          -,  ,  .
   .
      .      .   ,     .     ,     .
   .
   ,  ,  .
  , 2021,  7, www.hij.ru
  ʻ   .. -

 ʻ
 
 
  


  