  
/ 2021

  
 - 
/2021

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . ,
. , .  . ,
. , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
   24.09.2021
   .
123001, , 1-  -, . 1
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
         ,  72231  72232
  
,  88763
    
(.  (495) 443-61-60)
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
  
 Ļ
      
       .       .   .          
 ,     .
 

  
  . . ⅅ..2
 
,   . . ⅅ..10
 
:   . . ⅅ.16
 
:  . . 24
 
    . . 28
   
   ! . ..30

  . .. ꅅ36

 . . 46
  
    . .. ꅅ50

- . .56

 . . 64
	23
: 	33
: 	43
	49
	55
 	62
, 	62

  
 - 
. 
  
       :    ,   ,       .
 
          .  ,  ,  ,  .     ,  -            .    ,   ,     ,  -  -:        :          . , 1            ,    ,    -2.       ,        ,          ,       .   ,      .  ,  , 1     , :     , ,  ,  >  ,  .   ,         -        .
  
      2017 ,     ,        ,         ,  ,    .   ,  -            ,          .      2028 .
  2019  -    :        ,    ,     2024 .         2020     ,  ,     ,      .     , -    - ,    ,         1969 .
       .      -,   ,      -,    ,    ,     .        :          ,     ,          ,      .       .      .   ;        ,  , ,   ,   
  , 2021,  9, www.hij.ru
3  -              
<         .                    .     .     ,   .
        ,        2004 . ,       ,     ,       . ,       .    , ,  ,   ,    ,    ,      .
  ,           -  ,         ,   ,    .  , 
4      ,  ,   .         
                   ,  . ,        ,     ,      :     .  ,     ,   ,  ,      .   ,        ,  ,        .  ,     ,    .      ,     .  ,     ,     ,       .              .
        .     1999       ,    ,    ;       2000  .       ,    ,        .
  ,      ,      ,          3  70  .          ,    .     2021       ,     .      ,       , ,             .
   -1   -    .         ,         .      .   , -1   13  .            ,          .         ,        -  .

         ,           .   ,       ,   .    -              2021         . ,  -1     2021 .
 
   ,  2023    -2      ,    .          -1         .              .
        .       .            ,     : ,       .    ,       .   ,    . ,         ,     :   
    ջ,  ,    .  ,                   .     2023 ,       ջ.       ,    ,        .
 20222023      ,      .       ,    : ,    ,      ,        ,       .    ջ,     2021    .
,        - (     )     -  ,  ,   .    ,  ,         ,   :     70-       ,    ? , ,       ,       ,   .
   .   ,      : ,      ,        .  ,    ,   ,           . -,                 4  ,         ,      ,  .    30-  XXI ,       .          .  ,           . ,        ,          :      ,     ,  ,  .
  2024  ,     ,     ,  -3. ,      ,        ,   ,  ,    .      :     . ,  -  ,   ,   ,        .      ,          ,        :      .
      ,      ,           .           ,  , ,       .       -  .
  
        ,            -  .            .
            -11  1979 .       -1.     2004 ,    -.     ,       ,          .  ,     ,   ,        .        ,         .    ,      ,    ,      .
,      ,     ,       ,      ,     ,  , ,     .    ,       179 ,
  , 2021,  9, www.hij.ru 7    ,    .          ,         :          .
    ,     .           ,  :         , ,     ,  ,       .       ,        (  , 2021, 7),      , -       ,   ,       .
 ,         2019 ,     .   , - Dragonfly ,     2026 .       ,       ,   .     -  ;                . ,      ,   ,     , ,        150 ,       ,     :     . ,               .
  
     ?  ,    ,        ,        .            .        :  -     ,    ,      .             .       .   ,             ,      ,   ,   .     ,  ,      ,    .      , ,      .
  ,         .        ,         ,      ,    ,       ,   .              .     .
  ,             -     (  , 2021, 6).            ,    ,          .
         . ,        .            22  .       ,      .            .     : ,       -     ,  ,     .      ,     :        -   , ,         ,   (  , 1982, 12).
           .   -          :         .       .         ,    ,    .      -  .   ,    ,    ,         .
 ,       ,    ,          ,      .  ,          ,     ,                  ,        .
8
     
            .           ,     .        ,      15 ,         .
 2019            .       . , ,   2007 ,  ,     ,                -. ,    ,     ,     .
   -    2021 :        14 ,   -   .   ,   ,   , ,    .         ,      ,          ,   ?       -    ,    :         ,            -  .      -,         ;      .                            .     2022  - ,     ,    .                .
        . ,   -        ,           , ,  2021      2022            
,      -1.        .  ,        ,    ,    .
,  -  -         2021   - .  -      .   ,         .  -     .  -    ;  ,      .  -            -. ,         .   ,    -            .  -          .     1,7  .
. 
  , 2021,  9, www.hij.ru 9
10
      .    ,    ;     ,   -,        ,   ,  ,       
 , ,       .     :         Leocarpus fragilis,      .
           ,   ,   (   ,    4 ).     ,   .          ,   .        ,   .
     
. 
  2021    100-     ,  -,    . , ,      .    ,      .        .   ,             .     ,    ,      ,   .
   , ,     ,     .      , ,  ,             ,         .
  :          .
-          .       ,      ,      ,   . ,   ,       .     ,    ,     .   
,  
      
  , 2021,  9, www.hij.ru 11  ,        ( ).     .  ,     ,    .     ,     .
      1990- ,     ,         .      ,       .    . ,    ,          ,     .
            ,         .        ,   ,     .           .             .    ,   , -        .        .    ,         ,      :      !..
      .    .  ,   ,  .
 ,   :    (,    )   ,   ,        .      .      ,    . ,   ,   ,            (     ).  ,  XXI    .
           ,     .  , ,  :    ,             .     .    , ,   ,       ,    .       .    ,       ,        .  ,  .
     --,   .  ,     15 -        14 ,   .   ,       ,   -   science fiction.     ,     .     .
 
  .      .      ,              (       ).      ,     .      ,      .      .  ,        .   ,       (     )        .       ,       .             ,      .
      ?  ,       .     .  ,       
12
.    ,    ,   :    ,       .
 , .      ,  ,       .
-,   . ,       :     ,   ,      ,     ,     .           ,            .       .   ,    -     ,    ( . )   ,  -,  ,           ,  ,     ,      .
-,   .     ,   ,         (          ),    .    .    ,   -  ,   .     
  , 2021,  9, www.hij.ru 13
      ,   , , 1993  ,     .    ,                 ,           ,     .   ,     ,    ,     ,    .
-,        .     .           ,    :      ,     .     .  , -,  ,             .         :     .   ,      ,    .     ,   ,   .       ,    ,    .       .
      , , ,  .   ,  , ,     ,         (         ).  ,       ,     .       :      ,           .      ,  ,         . ,        ,     ,         .   ,       ?
 
 .  ,   , ,    ,      .       ?
  ,      . ,       (     ,       ),       .         ?
   ,    .    ,         .    ,        ,    ,     .  -      ,     ,   .  ,    ,     .              .      ;     ,    ,  ,  ,               ,   ,  ,    ,       ?
              (1987, 9)   , 
14     .   ,          .           ,   ,     , , ,           ,        ,   ,  -  -  .  ,  (     ,  ,    )    ;   10  ,         ,     ,        .  ,                  .
  ,     ,      .  ,   .           ,       .  ,   ,  -,        - .   ,  ,   .
 ,   ,           .     .   1967      ,   ,     ,      .  :    ,       .            ,         ( ,       -).              . , ,   ,   .  ,          , ,             (   ,   ,       ).   ,        ?
      ,          . ,         ,     - ,     . ,   ,    ,  ,           . -       :       .   ,     ,  .     .         ,  ,         :  .
     ,     .  1960-    ,    ,     .  , , :      .  ?     ?        ?  , ,        ?..    ,    ,     ,               .
        .       .   ,   ,      .      ,          .       ,      . ,          .      ,  ,         ,    .
,   ,     (    ).     .           .
   ,         , ,            .    ,      ,   .            .  ,       .   ,     ,      ,       , ,  ,   .
  , 2021,  9, www.hij.ru 15
'/-2
 
. 
:  
,    ..  ,   31,       1875    .       :         , ,  29,77.        -   ,    ,      .     , 
16
   :    .  70-      ( .   , 1970, 6),  , ,  .  , - ,             ,          --;    -.      31- ?
        ?     .    ,        ,      .           .   ,       .                  ,    .      ,      . ,         ,     .
  , 2021,  9, www.hij.ru 17     ,     ,   
    ?      ,   ,   .  ,  , ,    ,           :            .     :            ,      ,  .      4G,                      (      ).  ,    5G      :        ,      5G.
      ?        .         ,   .   ,   ,    2001- .     ,    .
 , ,   ,       .           .       ,    ,    ,       . ,     -            , ,  , ,       , , ,       .    2006       .         .
   2009-           .    10  ,

18    :  2012      80%     ,     . ,        .    ,  , , ,       .  ,  2012         .       .
  ,     ,    ,    .  :    ,     ,   . ,      , ,           ,  ;  --        .  ,         .    2013      ,   ,  2016-     .           2019-.     80%    .          , , ,   .
 ,     ,  2019    30%    , -         ,    . ,     :            ,    .    :         ,   2016 ,       .            .          -  .              ,    .        2009 ,       .. ,      .
   ?   ,        XXI .    ,   ,       ,     ,  ,      ,     (, ,   :     , .   , 2018, 5).    ,       15,5,    ,      10,7,  , -    .  ,        ;       19  .        ,   .            ,     ,      .         .
     .    ,     ,   .              .       ,          .  ,         .
 ,       ,   ,    .              ,      -   ,     :       .
      ?   ,   .     , , ,      .
, ,  ,          .            ,     ,    ,       , , ,  ,  , . ,      ,     ,     .            ,    .        .        
  , 2021,  9, www.hij.ru 
19     . ,     ,          ,     .        ,      .            ,        .   ,   -    ,      .      ,        .      ,   ,    .
    ,        ,   .      , ,  , .        , ,  ,        .     ,   ,     .
       .     ,       ,  ,        . ,     ,         ;         :                   ,     ,        .    ,  ,    ,     ,   -     ,  , ,      (Science Advances, 2021, 7)
20   .     . ,        ,   .  ,  ,     ,        ,     .
          ,     .  ,        ,    ,     ,      .  ,         ,     .  ,         ,   :       .  ,       -  .  , -     ,   ,    ,    .  ,        ,    .  ,     ,           .         .     ,     .         ,      :   ,           ,     ,   .         (Matter, 2020, 3)
      ?      ,       .  ,  ,       ,    .     ,    ,        .            .  ,      ,        ,     .  ,   . .     ,        .            ,      .   .    ,     .
             , , ,        ,  .        ,         .     , , ,       ;       - .
,         .        .             ,     .  ,              .
  , 2021,  9, www.hij.ru 21
    ,  ,       ,       ,      (Proceedings of the National Academy of Science, 2014, 111, 3304)
     -   ,  ,    -2   ,     .
     ?    :           .  ,         .     ,    , ,     ,     .           .     .       ,             ,          .      ,        .        ,    .
          , .    .    , ,        ;    ,   .         ,    .          .
     , ,       ,  ,  .   ,  9  ,   ,  13%  .    ,            ,      .  ,      ,        , ,   ,   .      .   ,  ,     .
       -, , ,    . -      .      ,      ,              ,    , .  ,    ,      .   ,    .
       : ,      , ,     ,   ,    .              Acinetobacter baumannii  Pseudomonas aeruginosa.          ,      .     ,     ,    ,        ,           .     .
,        ,   ,   , .       ,      ,  ,             .
22
. 
 
 , , ,     .     ,        ,   :      ,      2009 .                   .  (PLoS ONE, 2011, , ).
  -       .       - .  ,          ;     ,                    .      ,    ,    .
    .
    ,   ,      . , ,  ,   :  , ,    , .
     ,    :   -  .   ,     .
  :        .  ,  ,  :       .   ,    ,  ,   .   :   -   .
    ? - ,            .       ,      .          ,      .        ,          .         ,   .       ,    .     ,       .  -   -  . ,           .       :  ,        .
   Jiang Wu .. Nanoscale Footprints of Self-Running Gallium Droplets on GaAs Surface, PLoS ONE, 2011, 6, 6.
  , 2020,  9, www.hij.ru 23
:  
   ,      ;     .          ,   .          ,   ,  ,    .
 
     ?   ,   , .          ,     ,           .          .      ,   ,    
24,   ,       .       .
   ,    , ,   .   ,       .     , -, ,   (    - ), -,      ,     ,  -     .           ,        ;       .       ,     . ,        ,   ,        ,     ,       .       .
          .       ,                   ,   , .              .    ,      ,            л.        , ,        ,   .      ,      ,      (1991, 4, 5).      :
               ().        .  , ,     ,         .    ,         ,     ,   .           ,     .
  
   ,      .         ;  ,  .      1880        ,   .    ,       . 
>   General Electric,      ( ):  ,  ,  ,  ,  ,   (, 1955)
 ,             ..      , 2017 ,      .                 , ,   ,    .
 ,    ,      (   )   ,  ,       . ,          -      ,  -     .  ,  1897 ,            ;          .     ,     ()           ,     (  , ,  ).
     , ,   ,      ,     .            ,            .    ,         .            ,   
  , 2021,  9, www.hij.ru 25

<   ,  1954           FeS,   1600   70 . .    ,   : 1 -     ; 2 -   ; 3 -  ,  ; 4 - ; 5 - , .              28  1947       .
               ,    ,      ,          .     ,             -  (, ,   . .),         .
           Swedish General Electric Company ()  General Electric ().         ,       ,        .  ,        . ,    ,     .
   ,  , .. ,         ,     .. ,   -  ..        30 .   2000 .       ,   .      ,   ,        .       ,        ,          (60 .   2000 ).    . ,  ,     .
  
 1955 ,     Nature    Man-made diamond   ,  .             .                .                ASEA.   ,         1953 .
         ,    ,     ,   .          ,         .. ,     ,   ,           . -,     ,                         .
,   ,    ,                .       -        600  800 ,       .     -,       60 . ,    . ,  .
  .   1 9 5 8         ,   General Electric.  ,       -. ,  ..    1939        ()     .        . ,     (  , FeS)         ,              .
2
26
  1958  ,       General Electric,        ,         ,    100 .    3000   .   ,         . , ,  .
  1958  .. ,          ,          ,            .      ,             .       ,   ,                             .   -,       .  ,                 BN,   .     .
,   .. ,   ,   . ,            .       ;    , -,    .. .        ,   ..  ,        .
 
        ,      (,     ).        ,       .     .  ,    (  ,   ),         ,      1959     1960  1961 .          ,           ,    ,    ,      .    ,   .
     .            , - ,           ,          ? -,          1961 ,  ,     ,         .  ,     1964 .
,  ..        ,     ,  ,  .  ,           .              .
  1959  Nature                   .    ,    1960             ,    ,  .      : ,  .     ,  ,    ,  - ,   .
 -  1960    .       ,    . ,       17 ,     - -  ,    ,      .  ,     -    ,         .         38 ,   .. , ..   .. ,      1998 .
  .  1960     -  ,  1961      .. , ..   .. ,  1963       ,   1966  .
 ,         .       ,          ,       ,    .         -  ,        . ,          ,      ,          .
. 
   ..     , 2019, 7.
  , 2021,  9, www.hij.ru 27
 V 
 
    
  2019        .     .              ().       ,  ..   .. ,          COVID-19,         2021 
 SARS-CoV-2    ,  ,     .      ,   ,  -6 (-6).       ,   -,     .      ,           ,   ,   .    ,      .
 COVID-19    ,        ,     ,  ,  .     ,           ,         .
  -     ,  -      .  ,    ,         .        ,          .
    1905      -   . , 
28    ,   ,     .       ,    ,  .  ,        .        .    ,       .   ,  2013     863    ,     ,  83% .
  2020     ()          COVID-19.    ,   .     1,5    10-15 .         ,   ,    .      ,    .      ,     .
,      .       .   ,    ,  .      ,          .    . ,       in vitro,     . ,       ,    .     0.05   ,      0.05 ,    ,      ,       1 .
        ,   ,    ,    .   , ,        .  ,   , -,     .
, ,       .  ,               .  1940-   1960- ,       ,      ,     ,   .          ,       .  ,     ,   ,          .   ,       .          .
 ,      ,   ,  ,        0,5 ,     ,     ,    ,     .
          COVID-19.    ,    (    -      )    -   ,   .      ,       ,     ,    .  SARS-CoV-2   ,      ,     . ,    ,    ,    .             ,    .
  (    . ..        . ..   )    (0,1 )    .          -6      - (NF-?B), ,   ,  .           53,         .       .
 ,        COVID-19,    -   .         ,     .       ,       ,        . ,       ,  64  94 ,   90 .            -  - .    ,       .
. 
  , 2020,  9, www.hij.ru 29i
7
  
   !
  ,       .          . , ,     .              .             ,      ,     ,    .               .
   ,  ,    .      ,      ,   ,       .     ,     .          ;   ,    ,   .  , ,   ,     !    ,         . -     ,       , , , , ,    .     ,   ,    ,         .
    ,  ,  ,  .           ,  ,   ,   ,  ,  .        , ,   ,   .       !      ,   ,  ,   ,   ,    ,    ,   .
   ,      ,     ,     ,    .    ,  . , ?    ,    . :  ,    ,         .      -  - ,   ,  1923 .     :     ,    .    Regnum 30.03.2020.    -,  -  ,  -       ,   ,    ,     .    ,   .              .
      ,  .             , ,   ?  ,    ,   ,   , , ,     ,     ,    ,    ,       - ,        .  ,    -     .
       .    ,     ,  ,     2020    ,           . ,         ,      .          ,        .    ,        :   .
 ,      ,    ,   .            .  ,       ,      .     ,  , .     -,    ,     (.   , 2019, 9),     ,   .
                   .    ,  ,  ,      ,     ,        (     ) .        .
 ,  ,       ,              ,    ,   ,                    .   ,   ,          XXI ,  -      COVID-19       ,  , ,  ,    .
   ! , ,    ,  , ?    ,        .     ,     .   ,  ,   ,    ,   .   . ,           .    ,      :  [ ]     ,   :       ,    .     :    ,      COVID-19  //    -,       ,     ,   . ,   ,    ,     .         ,       . -.
,    ,       ,    ,    .     (  ),  ,  - . : , ,  ?  .   ?      ?.     ,         ,     .       ,   ,  .
           , , , ,
  , 2021,  9, www.hij.ru 31
, .  ,   ,   ,       ,   ,  ,    .
                    -    .  2020.     ,    2020   ,       10 ()   .  ,         .        .
,       (!)  .    ?      ,     ?    ?   46    ,     ,    ,      ?
       .     .      ,  ,    !    ,    ,    ,             .   ,   .
. 
 -
    -    3500 ,        20202021 .  1000 ,        ,   ,  2500     .
  35  ,       .            .
 (   )  (,      )
























 (,   2020-)
 (     )

-


 ( )
 (   )
 ( + )
 -
          1  -,     .      .
  ,    .
      .
    .
    
  ,    .
      .
 ,     .
   ,          .
  ,     .
,     ,   .
   ,  .
     .
   ,   .
   ,     .
32
: 
  
      .      -           ,      , ,   ,          .        ().
   ,    ,    .     ,   .            .
      -          .             .                .
         ,    .       .                  ,     .       ,  
  , 2021,  9, www.hij.ru 33
   .        ,      .  ,            . (Cell Metabolism, 2021, 33, 7)
    
     , -  -.      .   ?       ?      ?                   -:          .
    ,     ,         ,         . ,      ,          ,         -:         .        45%    75%  ,             25%.         55%,     .     :         ,      .
,     ,    .          ,          -- .  ,            .          ,        .               ,        .      ,    .  ,   .          ;            .       ,    .
         13-19 ,   , :           ,      ,      .                   .  :                 .                 . (Frontiers in Behavioral Neuroscience, 2021, 15)
    
        .                             ,     .                 ,       ,  ,    .     -              .        :             ?
     ,           ,    .    47     .   29    :      ,   .
,         .        , -   .         ,     .   ,  -   ,     -    .
,        ,   - :      ,       .    ,    ,  ,  ,     ;             .
34 ,   .    ,   ,            .       - ,       .       ,             . (Journal of Cognitive Neu-roscience, 2021, 33, 6)
 
,    ,   ;      ,      ,     .             ,    (   ,    ).        ,            .
       .                ,      .        ,    .        .  , ,      -.  .  :      .    .
      ,     .         .     ,  ,    .        ,         -.   ,        ,    :      .
 -   ;        .      ,       . ,        :   ,  ,   ,    ,         .         -    . ,        . (Nature Communications, 2021, 12,1)
  
 ,            .            ,       , ,   , .         .      ,   ,   .     ,  ,    .   ,        .
   ,          -  ,           ,      ,    .       55  77      .    ,                .        ,     .        ,   .        ,     .
,       ,            .           ,   ,        ,   ,       .          ;      ,   ,   ,   .       ,         :      ,    .           . (Neuropsychobiology, 2021, 80, 2)
   
  , 2021,  9, www.hij.ru 35


  
.. 
  
   ,        .     ,       .          .
  
    .    10131014  5001000 .       ,  ,    ,        ,      ,    ,   .    ,       .
 ,    ,  .      ,       .         ,    .
36
  
         ;    ,   ,      .
      ,   ,     .        ,   .     ,         ,    .
           Bacteroidetes  Actinobacteria.      ,  .      .     ,     .
 120         ,  ,  ,   .
   -, ,   ,   ,  - ,      , ,    (.   , 2013, 8). ,        .           ,  .    .
   Clostridioides difficile.      
  , 2021,  9, www.hij.ru 37
a Clostridioides difficile -     .    ,   ,      .    ,   ,      ,  .   ,     ,     .  ,  C. difficile,           .         .
  Christensenella      90%  ,    .  -      ,   ,  Christensenella   ,   .        ,    ,   ,  .
               ,     .
        .     ,        .          .
         T-,       Lactobacillales    .         ,     ,    ,        .       ,   .         .         Bacteroides sp,       .     -  ,     .          ,   Bacteroides  .  ,         .
38at  -   Caudovirales
 
          ,    .        .       ,  ,      ()   ,   ,     .     ,    ,    .
     .       -    ,       .          ( ),       .     ,     .           (     ).            .     ,        .         .
   ,    ,   ,       .               ,        . ,  ,    ,  -,  ,   .   ,   ,    .
   .  ,   ,       ,    .       Caudovirales       ,           .        ,    .
 ,     ,    .         ,      (ready-to-use therapeutic food, RUTF).      ,     RUTF   .
  , 2021,  9, www.hij.ru 39
  Ē  
,         .
     , ,            ,     .    Cenote-Taker 2,        .       45            .
             ,       .      , ,   ,   ,  ,     ,  , ,      .            .
   2200    ,     - . ,             ,        ,       .     ,       .
        .         .     ,       . ,  ,    ,     .       ,    -, ,              .         ,        .

     :    (18771950)    Ē (1873 1949).   1915     ,   1 9 1 7  Ē       .   ,           1919    ,  Salmonella gallinarum.  1927 ,   , 
40,             62,8%  8,1%.
        (18921937),   1923    Ē       .       .
         ,          .          19391940     .  ,   Clostridium perfringens,        .   ,  ,   ,     .
         ,          ,     ,     .
    ,           ,   .
    ,       .      .   ,     ,   .   ,       ,    .    ,   ,     ,        .          ,          . ,    ,    ,  .      .  ,   ,     :   ,   .      ,    .
 ,      .              .     ,    .
,         ,        .        :    ,        .
         ,       ,          ,    ,        , ,   .     ,     ,      .    ,    ,      ,         ,    .
      .      .     ,    ,       .      ,       .       ,    ,     ,       . ,  ,     U136B,       .
 ,         .  ,    ,    .       .             .
         .   .      , U136B, ,      ,  ,     .  ,         ,   ,      ,      .
        :   ,  ,       .       .             ,   ,  10           .
,    ,     .        :    ,  
  , 2021,  9, www.hij.ru 41
,  ,      ,   , ,   .     ,   ,          .       ,        .
    .               1.  ,    1,    2,     .          .      , ,    ,      .
   .   , ,    .        ,     ,         ,     .
     ,       ,   .  19811986        550     , 518      .  92 %   ,  6,9%   ,    0,7%    .
     .         ,        .  ,     .      .     -    ,    Proteus,    , ,   ,    ,   ,      ,  , , , ,    .  ,       ,    ,    ,      .      ,  ,    ,    .         .
,    ,    ,       .  ,     ,    .
42
: 
    
     ,   3%       .   ,      ,      .       - .  ,           ,    .        (  , 2021, ).
         . ,                 ,             -  - .
        2018              .              - ,     .  -              ,        .         ,     ,      .
   ,   , ,           .  ,       -,    .   ,       -   .     ,  , :       ,    ,  -    .  ,   ,     ,     . (Geophysical Research Letters, 2021, 48, 14)

  , 2021,  9, www.hij.ru 43
  
              ,     21 %.          .   ,           .        ,      2 2,4  2 .  .      ,    .
           .            ,     :          .
         .      ,  4,6 .  .    , -        - ,    ,   .   ,      ,   ,            .      ,       .
      ,     .           -    .   -  ,      .           ,    ,        .
,           .               .         .            ,        .
                     . ,        .      ,  ,      -    . (Nature Geoscience, 2021,14, 564)
   
     ,      .        ,   , -            .        ,           .  ,       ,      , ,      ,  .             .
                 .           ,        .     ,     ,     . ,  -         ,       . ,     ,  ,  ,   ,     .
                .   ,  - .       ,             .  ,             . ,            .
           ,   2006  2012 .       ,          .         .  ,      .  ,    
44 ,    . (Nature Communications, 2021, 12, 1)
  
                   .   ,     ,        . -      ,          .             ,  ,      .
    .  -   -   ,    ,       .        ,   .          .         .           ,   .
   ,      ,       ,        -.       ,   .         ,                ,  .    ,    , ,          ,      .
       .         ,                 .          . ,           .             .         .   ,      ,     . (Geology, 12  2021 )
   
     : ,       ,  -  ,     ,  -  800   -,   ,     .      ; ,     ,       - .          .              ,   ,    :   -  -   20-40 ,  .   ,          .
   2021  - ,      - ,  -   -    . ,   ,     - ,    ,     . -       ,     (EISCAT)    Arase     .    2017         .         ,        60-120 .       ,  -      .
        ,         - . ,       ;       ,   -  ,    .   :  ,         .   ,      ,    .   ,        ,     .          . (Scientifc Reports, 2021, 11, 1)
 
 
  , 2021,  9, www.hij.ru 45

 
    .         (   Radix Saponariae rubra).      ,  -     Saponaria officinalis.      ,      .   Saponaria    sapo,   .   ,     .      ,             .          ,    .      .        - ,  
   ,     .   .     ,   .     , ,    ,        .         ,    .     ,       ,           ,       ,     .      ,    .
         .            ,     . ,    ,       ,          .                             XIX .
    .         .   ,   .     ,        .    ,       .
  , 2021,  9, www.hij.ru 47
   . Saponaria officinalis,    ,  ,          .     , , ,   .           ,    ,   ,  , ,   .         ,      ,   ,   : ,    .
             .       ,     .     ,    ,       .
         (  )     (   ).  ,             .
,     : , , ,  ,  ,    , , , .    ,     ,  87  .            . ,  ,       .
   ,     .    .         ,    ,    ,   ,     .    , ,   . ,   ,  .
  ,    .     ,   ,   ,    .      .     ,             .           ,       .
 ,        ,        .          .           ,       .
       , ,    ,       ( ,     ), ,    .     ,      .        ,     .       ,     ,      .  ,             .               90C.   ,    .
      .  ,      ,     - ,  . -     , -6,        .
       ,     ,      .       SO1861,      - .      ,     .      ,        SO1861,   .
         .     ,             .   SO1861,   .       ,     ,   .
     ,            .      -       .        ,  , ,       .
      .      ,    ,        ,     .     ,  .
. 
48
    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2021,  9, www.hij.ru 49
  
  
.. 
   
50
 .      . , ,   , ,  .
 
    .  ,    -  -,       ,         -,    ,    ,        , ,      ,  , , .      : , , , , , , , ,   .  ,       .
    .       ,     , ,      66%  .           ,     ,      ,   ,   .     .   ,       ,     ,  ,    . ,              ,      ,    .    ,     .      ,            .        ,       ,       ,    .       ,         ,   ,    .
       ?   ,     .  ,      ,   ,              .     ,            .   ,           ,   ,    ,       .          ,  ( ) .
     ,     ,         :     ,   ,     ? ,       ,     ,        ,   ,       .        ,     .
,   ,    .         ?        ?   ,      ,        ,      .     ,   . ,    ,   ,        .         ,    ,              .  ,        ,     .          ,    .
       ,       .   ,    ,    . ,      ,    ,    .     ,        ,          ,     .  ,                 .
           .         -  ,         .  -  - .      . -  , 2021,  9, www.hij.ru 51
                 ,      ,     .
  ,   
          .  , , ,     .         -,      ,  ,           .                    .       .        ,              ,    1,5     .       ,      ,    .           ,             .     ,    .   :    ,     ,    .
           (. ).   159 ,     .     ,  , ,     ,             140    .       .        ,    .         :       .       .  ,       ,    .
  ,           ,          .
,        .          ,   ,  , ,    ,   .      ,  ,  21,7%  14,9% .         . ,             .       ,      .
        ,     .               ,         ,    ,       ,       .       ,      .       ,  ,     (,    )   ,  .       .
,           ,           .    ,       .
             . ,         ,    ,       . ,        ,   .
     ,     ,   ,        .        . ,         ,     ,      ,   ,    .      .
  ,    ,         ,    .    ,  ,   ,        .
   (),     , ,       .      ,   ,     .           ,         .
52
    
 

 
 

 
    
 
 
 
           ,   ,         ,      .          .      ,         ,   .
 2019           467          .    -  ,   912     3050 .   ,   .    ,   ,          .   ,   ,    .       ,     .
,           .      5%    14% .   ,   ,   ;  ,         .  ,  16  
*             .         (     ,    ,   , ,      ).       . ,  ,  ,    ,     ,   
52    .        .  4003   2974  ,           , 604   (,     )  376  (  ,    ).    ,     4% .
      ( ,     ,  ,    ),     (  , )  -  (    ).   .
 ,        ,     .        ,       
  , 2021,  9, www.hij.ru 53
 .       ,    .      .    ,     ,    ,  .
,   .         .       ,  .     ,       .    ,   (        ).     ,           , , ,   ,    .
      ,       .  ,              ,  .        . ,       .
         ,   ,     ,     16  .     14% ,     2200    ,    .   ,    ,   :       ,  ,   ,   . ,   ,  ,   .
         ,      .   ,       .      ,    .     .              ,       .
          .    ,           . ,       ,  ,        .
54
 
 : 116   

  :  
.:  -, 2021
 
12 1945 .                   .    -  ,                    ,      ,    ,         .         ,   ,  6  1 9 4 5 ,        .

ר
 
  . ,    
  :  ,  
.:  -, 2021.
     - . , ,        .  ,   ,              .   ,   ,       ,      ,           .           ,        .
 
   :        
  :  
.:  -, 2021
      .     ,       ,     ,       ?          ,   ,    ,      ,         ?        .                  ,        ,       .
*
 -

 
   ?
     
  :  
.:  -, 2021
                    .             ,       .   ?      ?   ?      ?    ?  ,     ?    ?      ?      ?     ?       ?   ,     ,         ,       .
 
 :   , ,   
  :  ,  
.:  -, 2021
  ,     ,  .    ,  ,   ,      .            ,         .                ,      ,    .         ,   ,         .            ,        , ,     ,       .
  : https://nonfiction.ru/
  , 2021,  9, www.hij.ru 55


 
  
-
   ,  .  ,   .     ,  . ,  .  ,   . ,  .       .      . ,     .    .    . . ,  .   ,    .      ,    . ,    .    .      .
    .      , , .    ,   ,  .    . ,  ,     .      .   .      .  ,    ,   ,   .    .      .    ,    .
       , .        ,   .      ,   .    ,       .    .
         ,   ,  .  ,   .  , ,  ,   ,   .   . , ,   .  ,    .    ,   - .     -?     , .   ---.
   -,  ,   ,   ,     .     .    , , ,      ?
  , ! , ,     ,  , , .
    ,    , ?
      ?    , .    .   .      .    .
 ,   . , ,  . .
 , .       , .  .     .
     .         .     .  ,     . ,    :
  , .   .      ,       .    - , , , .  .    , , .   -,     ,      .      .  .     ,  ,   ?      .   .   -     .     .    .    .  ,  .  ,  .
  .  ,     .   .  -   .
     ,  ,    
     . ,   ,       ,    .
 ,    ,        .        ,    ,  ,   .     ,            :
    ,  , .        .  . .      ,   .  .      . ? - ,    . -,    ,   ,    ,   , ,      
   .     ,   .        . .     .
  , 2021,  9, www.hij.ru 57
 .    ,     ,  .   .
  .   --     .      .    -          .           , .   , .                  ,         ,            .
  .         .   ,    ,    ,         .   ,    .     ,   , :   ,   .     .
     .              ,        ,   ,      .
           .   .    ,       .   ,   .     .  ,  .   ,      . ,     .   ,    .  :
     -  , . .         .     .  .    .    ,   . ,      .    .
  ,   - .        .        ,  ,   ,       , , .  , ,       ,   ,           .
    , ?    .
  ,  ,     .         .    ,      ,  . ,  .  .  ,   ,  ,     .
 . .
    , ,    ?
  ,      . !  ,  , ?  ?  , .      .    .    ,     ,    .
  ,   .    .  ,    .    ?    .   , ,    . , ,  .
 .   ,     ,  ,         .        :
    , !
  .   -    ,     .
    ,    .  .      . -    .   .          .   .   ,   ,     .
       .     .     - .
    .     ,     .  :
  -,   , !  , !      ?!     .
  ,      ,    ;   ,      ;   ,    ,     .
 --. ,  , ,         .
   ,    .
  ,   , ,     .
     .    .       .  .  , .   
   ,   , ,   ,   .      -.    ,    ,       .    ,  
58  ,           .   . , ,  - .
        ,  ,     .    ,       .
  ,    .     .    .  .      ,    .        ,     .       .     . .        .   ,   ,    .   ,  , ,  , 
      .              .      ,  ,    .
       .       ,             .
      ,           .    .  -     !     .
 . ,  .  ,      . ,   .   .
     .      .    !     ,     
   .
    .  .    .   .    ,    .   , , .       .         .  , .       , ,  .    .
      .    ,   .  :
   , . .  ,   .  , ,      .
      ?     .
    . .      ,     .   ,    .
   , ,           ,     ,  .
    , .      , !
 -,  ,  .   ;     .   , ,    -,  ,   ,  ,   .
     .   .   ,    .
   ,      ,    ,  , ,   . ,  ,       .
  ,   .
       , ?      .     ,  .
  ,  .   .  .
  , , .      :  .    !
 !
    .      ,     ,        .    ,    .   ,   ,     .     ,   .  ,         ,   . .    ,     养    :
 ,     .      .    ,  .     ,  , -.  ,   , :          .
 ,    ,   ,  .           .    :
 o,    .
 ,   ,  ,  ?   ,  ,   .
  , 2021,  9, www.hij.ru 59
    ,    .       .   , ,  ,   , .      .   ,     .
 .
 ,     ,      ,     .
      , ,   , ,    - .
 ,      ,     ?
, ,   .  ,       .        ,   .
 !   .
 , ,   ,     ,  .
 ,    ,     .     ,        .     .    .   , ,    .          
 ,    .   .    ,       ,         ,   ,            .  ,       ,       ,  .
  ,   ,   .
  ,  , , .
     .
 ?     .    .
 ,  .      .  ,   .   ,  ,    ,     .    .       .   ,    .    .   .       .     ,    .        ,      .  - . , -          .                 , ,  ,    .
           , ,  .      ,              .    .  .        .
    ,       .      , ,   , -.
        .
    ,       .
        ,   .  .   . ,  .    ,    .    ,   
       .      .     .        .        ,             .       .   ,     ,  .   ,   ,       .   .  ,   :
    ?
    ,  , , .          . ,    . -  ,      .
      .  ,   :
 ,   !  .
         ,                 .        .   ,       ,             ,  .  ,   ?     .
    ,        , ,  ,     
60.      ,        .
       
 ,    ,   .
     .
 ,  ,    ,     .
   ,    .    .
   ,  ,  ,   ,   .
   ,            ,   ,      .
   .  .   ,   ,   ?
     .
   ?          .
  .        .
  ,   -      . ,  .   .     : ,   .  ,    ,     . ,     --   .     ?   . , .  .  ,    .    .
 -,    ,     ,   ,  .  .
   .  ,    ,  ,     .     
 !  ?!   , ,      .      , ! !  !   , ,   ,    .  -,    ,    ,   .
  ,     .  - -   .
       ?       .    , ,   !       .
    .       , ,    -  ,   .   , .
  ,   - . ,  .
     .         .  .      .
   .  ,  ,      .     .        .     .  - -  .            .      . ,     .    .  .
 ,   ,  , -  .   -,   !    , ,   ,     .     ,     ,          .
 .   ,      .     .  .    .
  ,  .
  .  , ,   .    .  .  ,  ,  ,    
 . -   .  .     ,  ,     , ,    ,  ,  ,     .   ,      ,     .
    .    .    ,      .   . ,  .   . ,  .  .
       .   .
  ,   .    , , .
 ,  .      ,   ,      .       ,  ,     : -, ,   ,     .
  , 2021,  9, www.hij.ru 61
, 
 
 
   ,     ?          ,             .     ?      ,     ( AlphaGalileo, 15  2021 ).   ,  ,  -    .      -           .      ,   .     ?
,           :            . ,               (  , 2008, 4).        .   : ,   ,  ,   ?           - ,   ,      ?
 ,   -     ,        ,      ,  . ,    . ,   -,         ,  ,      ,      .      .
     :  ?              ?  ,     ,    .      ,    .
. 
62
   ,           COVID-19    ,    (Autism, 21 )
          ,       -     ,    ,   -  (PLOS Biology, 26 )
  ,  ,         ,      ;        -        - - (Patterns, 23 )
   ,        0,1 /     30-180 ,          (   , 2021, 57, 5, 504-518)
-  ,      -125,    ,        ,    ,             (, 66, 5, 994-996)

  ,     (-)        ,           (  , 2021, 141, 4, 390-398)
        --     ,       ,      ; ,   -20%          (Current Biology, 26 )
        -         ,    ,     -     ,      (Animal Cognition, 18 )
          -   ,  ;        ,        Opsin 3 (eNeuro, 20 )
       ,   ,    ,  ,  ,   - ( , 2021, 47, 5, 28-36)

 
 
,           ,            1997     IBM DeepBlue.      .         ?            .   ,   -     ( AlphaGalileo, 20  2021 ). ,     ,      -      ,        .   -   ,           ,      .
    ,       ,       ,       .      ,  ,     -  .            ,      . ,        ,              .            .
 ,      ,     , ,  ,     .   .     ,    .      ,         .        ,   .  ,   ,       .  ,       ,    :  ,         .      :      .         . ,  , ,     ,    ,  ,     ,  
. 
  , 2021,  9, www.hij.ru 63


 
  
 
   .      .  , ,    ,  ,         .
 ,   ,  .       . ,     (       !).           .
,  ,  .       ,     .
 ,  .  ,          ?
  .    ,   .        ,   -       ,       .         .             .   ,             . ,     .
 ,   ,  .    ,    .   .      ?
 ,     . -      ,      .
          ,     .    ,    ,    ,      .   -   : -  .      .        ,      .
    ,       ,   .    ,    .
 , !    !     ,     .
 - ,        , .        .
 , ,          !
  .     ,      .
   ,   .   .
 ? ,   ?   ? ,  -,    ? ?   ,  .        .         .
 ,      ,     . ,                  .
     ?   .      ,       !       !       
    , ,  ,         . ,  ,       ,    .
   . , ,        !
 ,   ,     ,   .
   .      ,   ,     ,        ,    .  ,  ,     .
   !     .        .   
     ,     ,    .
   : , ,     ,   .      
      ,    .
!  !    ,          ,  ,       !
 ,      ,      ,       .
     .     .
  , 2021,  9, www.hij.ru
  ʻ   .. -
 ʻ
 
 
  


  