  

12
  
 - 
/2021

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . ,
. , .  . ,
. , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
   22.12.2021
   .
123001, , 1-  -, . 1
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
         ,  72231  72232
  
,  88763
    
(.  (495) 443-61-60)
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
  
 Ļ
      
       .    , , ,   ,   ,  .       
     ,
  .
  (18591914)


 . . ⅅ. 2

  . . .6

:    . . ..13
  
  ,   . . .14
 
 . . 20
 
 . .. ꅅ..26

 :  . .. ⅅ.30
 
, , . .. 腅.40

   . . .44

    . . 酅.52
   
 . . ⅅ60

 . . ..64
	19, 39
	47
:   	48
 	62
, 	62
     .
  !      .
    . ,          .
   ,    :
  ,  ?
    ,       :        ?
 .
  ,    ,       ,    .
 ,    ?   .
   ,   ,    ,   :  .     .
  - ?   .
   .   ,     .       .     ,   .
 ----    .
  ,   .   !
    .
  ?!   .
  ?   .  . ,    ,    :
  ,  ?
     .        , ,  , .        .
 !!!   .  !
   ,     31   1        :   !   ,        .
,       ,      .        .
  !   .        ,        ,    .  .       .
    ,     .          -   .
 ,  ,   ,     :    !
               ,    .
  , 2021,  12, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
  
 
,
 

 ʻ
 
 
  


  

.. 
 
  2021     ..        , UQN.          ,    ѻ,        ,      ,     Ļ,       .
  ,      ,        ,      70- ,    ,   ,         .   2017    ѻ,            ,              (   .   , 2017, 9).
  ,         ,     :
2        ,        -       .        ,       ,          .       ,       ,     ,     ,      .       ,        .           ( ,   ),    :     .     -, -,   ,           .  ,            - ,      .    ,              ,         ,      .   ,     , ,        .
,                ,    .        ,      ,    ,     , ,  ,   .
,           .      ,    ,     ,     ,      ;          -  ,        , ,  ,      .       ,  .
      :     .  ,          ,    .    ,          ,   <    ..   ..        ѻ ..          , UQN
   ..  
..   -   ..          .   .  () ..  (ѻ)    

  , 2021,  12, www.hij.ru

3
         -  .      .          .
            ,       .   :              ,     .    ,                ,  ,          .        ?
   .       ,     .      . ,     ..         .                  .       :          . ,          ,  ,      ,    .           .       30-40             
 ,      ,      ;    , ,      .. .       ,                 .
  ,         ,    .  ,  :   ,   ,  ,      ,   ,     ,      ,   .   , ,   ,     . ,                   :     ,     .     ,    ,       .    ,     ,     .   ,     ?        :       , ,   ,  ,    .           :      ,      .
     ,  ,       ,     . 
4      -   .  ,    .       ,     ,         .        ,       ,   .      ,  .    ,   ,   .   ?   :      ,    ,   ,  , , ,  ;   .         :     .  ,     ,    .
,       .      ,      (,     ,     ).     ,        .   :    .     .            ;       .       .        ,  ,              .        :        ,      -.    ,  ,     ,    .       ,  ,         .
   ,           .     ,    ?  ,         . ,      ,     .       ,     . ,    ,      ,  .    ,      ,    ?       .
           1728 ,        40 :     ,    .  ,        ,        .      20 ,      ,    ѻ,        .  ,                 .
        .  ,  ,        ,  3040 ,   ,  ,  ,         .      ,      .             ,       .
       ,        .    :     ,      .            .    ,     ,   , ,   ,         .       ,     ..             .

  , 2021,  12, www.hij.ru	 5

. 
  
6
       -.      1970- ,        ,    .       ?    .
      ,   - 
        (19051972),     ,     .       : ,   ,     .
 1955      -   ,    (      ).   ,      , ,  ,       ,     .        ,            , , ,     , , .  ,        , ,     ?
    ,    .    :    (      ).  -   ,          .     .        !
4     ,  .. :    ,      ,  ,   - ,      
  1958         .  ,    ,         . ,     .. :    ,   ,         .       ,   - .   ,      ,    .
 ,    :    ,     .      ,      ( ,  ,     ).
   ,     ,   ,   ,   .               1958  1959 .  ,   ,  .   ,    ,   ,  ,        .
        - .  1968      ( 47)       ,  , -,       .
  , 2021,  12, www.hij.ru	 7     -  
 
       .. ,    ,   ,   -.  1962      ,     XIX         .   ,       ,   .    ,    .        ,             (78   ).
  .         ,     . , -,       ,   . ,          .  ,  .      , ,       ,        .     ,   .   ,    ,    ,   .
          .   ,      -,     - .     ,  .  , , ,    50-   ,    .   ,   ,       ,   .  , ,   .      .       .   ,  . -   .            .      ,   (, .      .    , , 2011).
             .       ,   ,    .    .   , ,   1954 ,   6570 .            ,     .        .    ,          .   ,   .      ,        ,   ,  ,  ,    .        .
     .  1971              .     ,      ,     ,  ,       1888 .   ,   . -, . -,      ,    ,      . -,     ,  :  ,    .        ,   .
       .     , ,          .                :  ,    ,   .   1972   
8    .            .         1974      ,   ,   20002010 .     ,    ,       ,    ,      .
   
   .  1975        ,       .   ,   ,   .     ,   ,      (   , ,    ,    ).              ,         .
    ,       ,            ,       ,        .   ,       ,    .          ,  ,     ,    ,  .      ,  : !    
    .    ,      ,   .             .       ..            ,    .       ,     ,          -,      .     ..      .   ,    ,      .
     ,          (  -   ).        :      .
 ,       () ,    ,       ,     .
        .         :   ,  XIX ,  ,  XVII.        ,              .    ,   .  ,      - () -   ,     .    ,    .      ,  ,   ,   (       ).    ,     ,  ; , ,       .        -.   ,      ,   .
  ,        .      ?      .  ,   ,  ?
       :  ,  ,    ,    .    ,     ,     ,  ,           ,    ,      ,    .
    .   ,       ,     ,            .  ,               (  -),           ;   .  ,       .
    ,     .    ,            ,    ,  .     ,       ,     .        ,    .
  , 2021,  12, www.hij.ru	 9
  
       ,    .  XXI       ,         . -    ,         ,    ,     .
   .     -           :  2014           ,      ,    ,      .
               .        ,       .
    ()   . ,      ,     ,  ;     ,          .                .  -   ,          .   ,         ,    -,   :     .                (   ) :          .
       :  ,       -    ,       ,    Homo,      ?          .       .                  .  -          :  , ,  ,      ,  - ,  ?.
10       ,      ( , 2020,  4 (52).              ,     ,  .   ,      ,  .
       :     ,      ,          . ( -,          ,          ,   ?)        ,      .
  ,     .   -    (    . .. , )      -2021,            .        - L2b1b,   ,      .
         2015 ,           ( , )           (, ).  ,   ,      ,              ;   -   ,               .     .
      .       Advanced Genetics (2021, . 2, 2, e10051)       ,     , ,        (     ).
 
                .     ,  ,   3,3  3,1 (       ).         (  ) Y-,    !
            GLOBE        .     ,     
  , 2021,  12, www.hij.ru 11
:      -    Y - ?   .         (       ,  ).     ,      ,   -      .        :   ,    .
      , ,        .         ,     .     ,     ,   ,   ,     ,   .
    ,     , -, -: L2b1b        L2b,     ,       .  ,           .  Y-    .
                9 3 -   ,     L2.     L2a, L2b, L2c  . .,             L2b,     .    ,        ,    .
         ?    ,  ,    ? -,    -         ,          (SNP,  ),   ,         . (    :     ,      ,          .)  ,        ,         ,      -,   13 300  9700  .
     ,      : ,       ,       ,          .     .           , -  ,   ,    (  )   (  ).            .   -  . ,         .  ,      , ,      .
         ,               . ,                .
 ,   .    , ,  ,   ,  (  )    .   ,          .
        ,         .    .      ,      :    , ,           .     ,            ,     .        ,      ,   .
  ,   ,    ,  ,    .        :            ,                 . ().             ,     -        .           ,              .   ,  ,   .     ,         , ,     .
        : ,    ,      !      ,    .    ,      .
12
- wr


:	  

        -        C0VID-19.           ,    2021            1600   .        2021 ,    .
       .   - .     .
   -    .    ,    (31 %),    (22%).  ,  ,   ,       2020  (23%).           ,        ,       .
    ,   ,      .      79%  (  2021    , 71%).     8%     ,  13%  .      FDA   COVID-19   .       BioNTech,       Pfizer-BioNTech,      COVID-19.
   5G.    (5%) ,       ,      5G,     15%  ,  80% ,   .
     .   (6%) ,   COVID-19         ,     13%  ,  81 % ,   .
 .     (79%) ,     ,  ,      , .    43% ,     (  - 38%,   - 34%).  10% ,   .
    .    ,   ,   Pfizer  Moderna -   (56%    51 %  ).    ,    ,    (15%    9% ),  30%   . ,       .
   .   (74%)  ,    .     ,   - (69%).    (10%) ,   ,  17%  -. ,      .
  .     (66%) , ,     ,   COVID-19  .     ,   -  (41%    36%  ).     (10%) ,   ,    ,   - .
 ,     .    ,           ,     ,    .    .    ?     ,   ?      .      -    ,  ,       - .
. 
  , 2021,  12, www.hij.ru	 13
  
  
. 
  ,   
   ,   .  .   .     .
.. 
 ,      ,    .     :       ,   ,        ;     -   (,      Blattodea).       ,    , ,   , 14   ,  .   , - - -  .   -        ,    ,    . ,   ,  -  .         ,     ,    .  -    :      .
  ,    ,        ,     ,        ,    .   .        .        :  ,       .        ,  ,   .   ?     ,    ,       ,   ,      . ,       .
      ,  ,    : , - ,  ,   ,   .     ,       ,     . ,       ,     cockroach,     ,         ,  ,     .
       90-,       ,        .       -  ,       ,    . ,  1993   ,     ,     420 ,  ,     500 .   1999-      (     125 )    23 9 .        .
  2000-       .   -,  ,        .                 ,       ,       .      ,     .
,      (Hirotaka Sato)    (Michel M. Maharbiz)          . ,       ,      .  ,      ,   .                  .    5  ,        45 ,        .        ,     ,    ,   . ,  , ,   .  ,        ,    ,      .
       ? ,    ,   ,      .     .  ,           100 . ,                 ,      .           ,  . ,    ,      .
 ,       ,   ,          ,  -    . , , 
  , 2021,  12, www.hij.ru 15         

300 250 200 150 100 50
150 100 Y () 50
0^---------------v
0	 50	100	150	200	250
X ()          
 

 
       - ,     .  ,         ,          ,   .    .
,   (Alper Bozkurt),     -    ,       2009          ,    .   :   .  ,   ,          .     ,   .
 ,             (Joel Voldman),          .            .       , ,   ,   .  ,        ,         :    .     .
          ,   .           ,      , ,  . ,     .       .    ,  ,   ,   .         : ,   ,      .
         ,   .           ,       .  ,    ,      -    ,     . ,             .
,        ,  ;                .         ,    ,   :    , ,      3 .        .
        ?   ,   - 

16 ,  ,    - , ,    .          ,        ,     .    ,  - ,      , -       ,       .  ,          .
       :  ,   ,      .         ,   .   ,     .        ,      :      .
 ,    ,   -                 ,   ,  ,  ,      -.       ,  . ,            , ,   .
 
 ,           .     ,    ,         ,         .       .      :     .        ;      ,   ,        ,    .    ,   .        ,            .  ,   ,        ,     . ,     -.

  , 2021,  12, www.hij.ru 17
 
  
     -:    .         ? .     ,       (Nature, 2016, 531, 647)  2016        -,      (Sarah A. Stanley).
    .    TRPV1,     .    ,           ;    -           .           , GFP.       ?     :    ,       . GFP   ,   ,       . ,      ,       .   -      .      -    ,      ,     ,      .    ,        ,      ,      .
     ,     ,  ,    ,     .           . ,       :     ,   -              ,   ,    .          .        ,    .
        :            -  ,   ,    ,   - ,     .           ,          .
     ?     ,            .   ,           ,          .
 ,       ,          :      .        ,    . ,    ,        COVID-19,        .  : , ,   ,    ,   ,       . ,  ,  !   ,        ,             ,   .        ,       -   ,      -. ,   ,   -  , ,    - 40 .             ,      -,   ; ,        -     ,   ,    ,         .
  :  ,           .    ,    ,   ,   , .      ,   - ,      ,   ,   .  ,               ,    .    ,          ,                 1997 .       .
. 
18
    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2021,  12, www.hij.ru 19
20
. 
 
      -  ?          ?              ?
  
           , , ,            .      : , -, .   ,       ,        .
      .         :  ,       ,  ,  ,    ,       . ,        ,       ,     -,     .
,          (.   , 2017, 6).               ,    .          :            .  <  -          ,   (      ,     )      ,   ,    .
 ,      ,     ,       .     ,       .      :    -      ,  ,   -.  ,      .
,    ,        ,    ,      ,            . ,     60%    .
            - ,          . , ,  .      :    ,                  ,    :  ,  .       ,  -    .  -     , ,         .                .            ,    ,      . ,   ,   ,   ,           ,    .   , -, -  -, , ,   -     ,     .
       ,  ,   -,      .        .
            ,    ,         .            .       ,             ,  .  , ,        .
  , 2021,  12, www.hij.ru 21
  
      ?      ,      .   ,    .          ,   ,     .    -      ,     ,  ,  ,      .        .    ,    .
      ,       .        (1871-1945),   .   ,   ,          . (          .)   ,      ,            .      :      .          .
    -  - ?
 (.   +   )           ,         ,  .   ,      carota  ,  ,    .   ,     ,   ,    .
       ,       .     , ,  ,    .     ,        ,    .           ,   .      ,           , , , .        ,  .
        .       ,     ,     .      ,  ,    .    ,        .    ,   
22
 -      .       ,     -  , - ,        (     ),   .             .    ,     ,   :     ,           .
 
     ,      . , ,       ,  .                   . ,   ,   ,     ,         .            .

  , 2021,  12, www.hij.ru 23
     .      ,     .    ,   ,      ,  ,       ,        .          ,    ,       . ,          ,    .
,      (   ,   )   ,      ,   :     ,   ,   .        ,       .
       ,    .     23 ,    ,       .    ()   ,    ,  
III     .        ,      .
 ,       .   ,     ,  ,    -,       ,     .   , ,      - .      ,   .   ,          ,    ,       ,        -.   ,      ,     ,     .
  ,          ,          . , -,    ,       .   -  ,    -,   .   ,   

24
      .   ,     -     ,    ,     .
     .             .
 
 ,      ,     (.   , 2021, 6).   ,          ,     ,     .    ,  ,        ,  .         ,     ,   .       .    ,   .             ,        ,  .   ,               .
     ,    ,            ?     ,        .               ,     ,   .  ,         ,     ,      .  ,  ,  .   -   ,  ,      .
  Behavioral Ecology  2011     .       965     111           .       ,   .    ,    ,    ,   ,   . ,     ,   ,  -  - .
   ,   . ,         -    .         ,    .
, ,        .     ,  ,  ,      .                 .     ,     ,   .  ,   ,        ,    .  -  , ,       .
  , 2021,  12, www.hij.ru 25
  
.. 
 
     ,     .  ,               .           . , ,     .
     .           ,    .    ,   ,  ,    ,      ,       .     ,     .  ,       ,    , -,  ,     ,  ,  ,     .
             ,    ,   .           ,    - (Evan MacLean)  36   (567 )      .            , , , ,    .    .               ,     
26 .       ,  :      ,           .     ,   ,  .        ,     .       ,        ,    ,     ,   -   .
, ,        ,  . ,   ,       .     ,          .   ,     ,      ,     .
 ,     .  , ,    ,   ,   ,         .  ,   ,    ,       ,          .    ,       ,         .
      .     ,      . , ,     ,    .   ,      ,    .
     .       (Valerie Dufour)        .     ,  .    ,       ,    .        ,    ,   ,              .         10 ,      1 8  1 0 . ,             .
    ,    ,     ,         .            .  ,  , -, .     -   (Andrew Iwaniuk)   .      ,       .       ,   ,    .    ,     ,    .
      ,   ,           ,     .       ()      (Redouan Bshary)    - Labroides dimidiatus.         .          ,        ,    ,   .
L. dimidiatus      .         ,   .   ,   ,  ,      ,        -  
    ,    
  , 2021,  12, www.hij.ru 27
.     ,        .    ,   ,   .     ,    ,      .
             ,        ,   ,     ,      ,  .     ,     ,     .       ,  -             .
      . ,    ,   o   ,      ,      .        ,   .   -   ,   ,     .
 ,      ,      ,   L. bicolor.         ,    ,         ,       .        :  Halichoeres trimaculatus   H. hortulanus.    ,    ,    ,    .  ,     -      .
        .     ,    .     ,       ,  .
 ,     .     ,   .   ,   ,   (    ).   ,  -      , ,         ,  .   ,       ,   ,  .
    ,   .       ,       
       1:4
100
75

50
25
1	 ^
			 	 	10 	5
* 	6
* 	4  	7
 -	13v  -  	4
 	5  
2		5		7	 10	 15	 20	 30	 40	 60	 80	 120	160	240	 320	 480	640	 960 1280
 , 
7
0
28,     .      ,       ,    , , ,    .         16 .       ,     .    ,       .
  .            ,    .            15  60 ,      240 .     960 .     ,   ,  ,     (  ).
    ,  ,      :    ,     ?        ,           (       ).  ,   ,    ,      .    ,   Labroides  .      1:4  1:8   ,    1:2.
               .         .  Labroides,         ,    .
   ,  Halichoeres           ,  . ,   ,           ,        ,         .
      ,    .   .      :  -,       .       ,     .      ,       ,       .  L. dimidiatus,       16 ,    ,   ,         .  , , -,    .
  , -     .      ,    ,       .              ,    ,      .                  . , -,  ,       .         ,   ,        .         ,      .
, ,  ,             . ,         .  ,         ,   : Labroides    -, Halichoeres         ,   .      ,    .  ,       .
 ,      ,     ? !    ,     .       ,        .  , ,   ,   :       ,   ,               .  ,  ,      ,     .
 ,              .        ,      -   .              .  ,         ,       .   ,  , ,   ,  .
 ,          . ,       .   ,            .  ,   ,  ,      ,      ,  ,       .   , ,      ,   .
  , 2021,  12, www.hij.ru 29
 - 
.. 
 : 
   ,     ,   ,  .    ,   .
.  . .    
 ,      ,  ,    ,         ,   ,      .   ,    ,      , ,    ,     ,           .
30
  
   ?
 , ,       ,      ,    .       , ,      !.      .
       -,        .    ,      ,  ,  .      ,       ,       .                ,     .
-,       ,    .             ,    :  ,        .   , ,   ,        .  ,  , ,     ,     ,  :     .
      .     --.         -,        . ,      ,   , ,    ,   ,      ,   
  , 2021,  12, www.hij.ru	 31
  .    ,   : ,     ,          .     ,        ,      .  ,        ,    .
   ? , ,    .      :       ,  , ,         ,  ,     ,      - ?  ,      ,    .
,     ,      ,   , ,       ,     ,     ..    .                . ,          ,      .     :    ,  ,      ,      .           .       : ,   , ,      (.   , 1993, 11).
          ,      -. ,   ,    ,     -    ,     ,        ,    . ,      ,                      ,     .
 ,   ,    ,               ,      .  ,  ,      .
,   ,     ,    .   ,          :    ?      ,         ?    ,       ,     .
  ?
     ,   .     .      .  ,     ,  ,           .       ,      , ,    ,   ,   . , ,  ,       ,           . ,          ,   ,   .
        :       ,      ,    :       ,      .     ,   .        (.  .    ),   -       ,  .         ,      ,    . , ,  ,     ,   .            .   ,         ?  -          .    .
     ,      ,      .      ,              ;      1 988       (Advances in artificial general intelligence: concepts, architectures and algorithms. Frontiers in Artificial Intelligence and Applications. Amsterdam: IOS Press, 2007).
,      ,      :       , ,  ,  , ,  ,  ,   ,      .
     ,    .
32
1.     ,      ,   ,      .
2.      ,           .
3.    ,      .
,             .
1.           ,      ,       ,     .
2.        ,  ,   .
3.          ,   ( )    .
   ,      ,     , , -,          ; -,            -   ;  -,    ,         .     :          .
            .   ,   2003     ,  , ,     ,              .            .     ,    ,         ,    .
  ,  ,            .  ,     ,         (    ,    , ,        ),        . ,  , - ,     -   ,       ,      .
  
           ,                ,   ,        .      ,   ,     .
    ?   !     ,          .        ,        ,       ,           .
        , ,  ,   .      ,  ,   ,      ,     ,     . ,       ,      .
     ,        : , , , , .              . ,       .      .
    .        : ,      ,  ,     . , , ,  ,    ,      . ,   .
 ,      ,   .      ,   ,          . ,           ,   .
,   1990-        .  1989          .  ,     48     .  1990-  .    4          .    ,       ,        :        .     ,   
  , 2021,  12, www.hij.ru 33
     ,          .      30,   20 . Proc. Natd. Acad. Sci. USA, 1992, 89, 12194
96  .   .   ,     ,   :   5  24 .       :  15  24.  ,   ,       : ,            . ,      :        .
           . ,               ,     ,     .    ,   , ,   ,      :             .    ,   .   ,  2004     ,     ,     .
       .    :    . ,   ,        .        ,   ,     .          .    ,         .
                 .     ,   ,        .      ,    ,  ,   ,    ,             .
 ,       ,       .
 
      ? ,        ,  ,    -  .
34
        ,   .     .        ,        .   ,       ,       :    ,   , .           .    ?
,       ,        .         ,          ,   ,      . ,       ,    .  ,   ,       .
,       .  ,                .   :     ,   ,   . , ,     ,   :     ,       ,    . ,   ,   ,    ,   :   . ,        ,      ,   .
<     -        ().      (   ). , ,  ,   :      (    ),     (   ). iScience 2019, 19, 1238-1243
    ,        ,  .                      .          .   ,      ,     . -     ,      ,      ,      ,         .       ,      ,         .    ,   ,  ,     ,      
 ,      ,     .     ,             -  ,   ,      .        ,  ,  -    .      1833      ,       .
  , 2021,  12, www.hij.ru 35
 2019               ,           .           ,  ;     ,   .    ,        .        ,     .   ,      , ,     ,     .
 , , ,  ,    ,        ,        . ,        .              ,      :     ,     .
 
          .   .  ,        .    ,   ,  ,       ,      ,      ,    ,    .      ,   ,      2004 .      ,  , -.     ,        ,       .  ,         .     ,  ,    .       -.        ,  -     ,   ,     .              ;     ,        .      ?  ,     ,      .   ,     ,   .          .  , 10240 ,      ,  , 20300 ,   . ,     - ;            .     .   ,  ,    ,
          200-300      .
  ,       .
Trends in Plant Science,  2012

0.04 0.02 0 -0.02 -0.04 -0.06
0,2	 0,4	 0,6	 0,8		1
, 
1,2
36
0           .       ,              2012 .
            . -,      ,   :           200300 .  -,      ,   (     ,        ). - : ,    ,         ,   ,      .    ,    2019    -   :    .
   ,     (    ,   )     ,           16  20%.   ,     ,     15% .     ,  ,   ,   ,   ?            -    ,   ,     ,   ,   .
  , ,  ,          ,     ,   ,      . ,          :   ,   ,       - ?  ,      !,       ,    ?  ,        ,    .
       .   ,      - ?    .  ,      ,       -   ,   ,   .    ,   ,          ,    ( ,  -).          ,                 ,   ..         ,       .            ,      ,           ,     .          ,     .    ,   ,          ,    .
 
       ,     ,  ,    ,      .      ?   , ,        ?
 ,              , -   .    ,  ,    ,       .     -              ,    ,       . ,  ,   .
       : ,            .    .          .
 ,  , ,         .        ,         .           .       ,      :      .              ;       ,     . ,       , ,     ;    . ,  ,      ,     ,    , -     .  -,     ,       .
  XXI       2016         ,              .    ,    ,    ,  .       
  , 2021,  12, www.hij.ru 37
           ,   ,   .      :    ,     .         ,    . eLife 2020;9:e57614
:    ,   , ,  ,   ,   ,        ,   .         ,     ,          .
   .             Y.   ,    .     ,        .       .               ,     . ,     :    ,  ,         ,      .
      9 0 ,     ,        :       -  .    ,         .      ,      .
     .   , ,   ,    :           ,     .       ,      ,        .   ?           ,    .   :      (     2 0  3 0 )    ,      ;   ,     ,      ,       . ,        :             ,            ,   ,   .
     ,        .    2020                    .   :     ,      . ,      :            ,   ,     .
, ,  ,        .    . ,    ,        ;     .    ,   ,   ,    .     ,   ,           .     ,     .     .      5,3 2,      2030    20    .    7095     1,5 2. ,           .
,  ,      ,     , ,   ,    ,        .     ,        ,            .
       .  , ,      ,     ,      ,   .    ,    ;  ,    .       ,        ,        .     ,        . ,      :   ;       -,     (.   , 2017, 2).   -  .
38

 
,		 , 
.. 
40

  ,     ,-   !,    .
 ,    
 2012    - :     ,    .. ,    ..       .     ,     ,   ,  ,    ,              .  ,   , -,        .   ,   ,    , ,  ,    .
     .       ,          .      -  .      ,    .                  !    .
   
-    ,    ,    ,   ,       ,   ,  . ,   , ,   ,          .
       .       ,   ,      ,      .       ,   ,     ,   ,     - .       .
 ,       .          ,     ,         - ,        -       ,    .    , ,   ,        .    ,    .    ,     ,      ,  ,  ,      .           (.   , 2011, 7).
    ,     ,     . ,               .      ;  .    :
1) , ,      ,  ;
2)     ,  ,   (,  )    (, )  ,      ;
3)    (    );
4)        ,   ( ,   ).
 , ,  ,    ;       . ,          .
   :
5)     ,     (,    , , ); , ,   ;
  , 2021,  12, www.hij.ru 41
6)    ,          (    ,       );
7) ,   ,   ( ,   );
8)        (   );
9)   ( ,    ,  ,  ,     ,  );
10)     ( ,   -     ).
  (  )   ,   .        ,    . ,      ,       . ,   ,      ,    .    -    ?         ,     .  , , ,     ,    .   -   ,        .
            ?        :
         , 
    ?
,           .        ,         .
     ,  .
   
        ,     ,   .          .                 , , 10%? , ,   .
   ,        ,       :
11)            ,        ,            ,       ;
12)       (   ,  ;     ,  ;    ,   ,     );
13)        ,          ,   ,  .
       .    , , ,  .  ,           :
14)      (   );
15)       , ;
16)    , , , ;
17)      .
  (      ),     ,        .       ,          (    ),         .       .       ?   ?   ?      ?    ,         ?
     -  ,        . ,   , ,  ,          :
18)   (         );
19)  ,   (     ),   ,  ;
20)  ,      ,     ,     ,         (    ,      !).
    ,          ?   , ,  ,         ?
     
      .      ?    ,   -   ,        
42      .    ?
 ,       . ,      ,     .      (       ),   ,     ,   . ,    ,  ?     .        ,   .  ,   ,    ,     .    ,   ,    ,   ,        ,        .
      . ,  ,                     . ,  , . ,         ,     .  ,    ,     ,     ,         ,    .       .
   ; ,    ,   .  ,    ,     , ,   ,      ,   (,    ,  ,         ). ,  ,  ,     :   Nature     ,  ,     (. ).
         .    ,       ,  .    ,          .  ,     ,       .
       ,  ,    .            ,             (   ).      ,     -  .         ,  ,  ,  ,   , ?      ?         .
    (  ) ,         .          ,   ?  ,      ,   , ,   , ,     ,    .
        ,      ,   ,   ,     .           . ,        ,       .          ?
    (    )     .   ,               .           . ,          . ,     ?   ,    ?        ?         ,         -   . ,   ,    ?
     ,      ,   . ,     (a + b) + c = a + (b + c),     a  (b + c) = a  b + a c.        ,   ( ,  )  .         .           .
  ,       a > b  b > c ,  a > c .            .     ,    ,    ,    (    , ?),     ( )    .        ,      .      ,       .
,    .
  .. ,   ,    .
  , 2021,  12, www.hij.ru 43


  

1696            .     ,         ,       .    ,    ,     .       ,   .       ,         , ,     ,    .       ,  .
      Serenoa repens ( ),
      -   -.   ,   .     ,      ,   - .       , -      Sabal serrulata   .      Serenoa,        (18261892),      , - , ,      Sabal.      :       (saw palmetto, -).    :   ,     500700 .
   ,      (17391823)   .    ,         .     ,    ,    ,      .         , ,    .         .
, ,   .       ,            .        -.    ,    ,   .       ,      .    ,      ,   ,    .        ,   .
          .      13,5   .     (18291899),     , ,  ,   ,    ,       .      .
     .      . ,   , ,        ,      .   ,     ,     .        ,    ,    .
    .       ,      ,     ,     ,   , , a Serenoa repens        
  , 2021,  12, www.hij.ru 45
       .  ,    ,     .
       ,          XIX .           -,          ,   ,   ,    .  ,  ,     ,      .   ,   ,      ,     .      ,        .
          25 .      100  ,     , ,   .      80%   , ,  , , ,    .
          ,    .    ,            ,     .
  ,     ,       ,     .     (, , , , , , , , -  )     .         .
     -,  .      5?-,     -.               ,      (,   ).     .
    :          - .     ,      -  ().        ,      . ,    ,      ,     .
      ,       .     - ,     ,     .
      , 160   (  )   1   .     ,        .   ,              ,   .
   5?-          ,  ,     . -    ,    ,     ,        .  ,      ,   , ,  .         19   23  64 ,   .       ,   .                    .
    -           .       35%       67%.         XXI ,       .          .     .       .
          ,    -    ,   . ,    ,   .    ,    .     ,         , ,  ,     ,   .
. 
46
 

 
.   ,   
  :  
.: Corpus, 2021
 .    ,                      ,      .   ?        ?        ?      ,     ?   ,    :  .    ,        .
 
  .
   
  :
 
.: Corpus, 2021
   ,    ,       .    ,          ,     ,    .        
      .      ,             ,    ,   ,    : , ,       .    .
 
    .
  
  :
 ,
 
.: Corpus, 2021 ,     - XX ,              .  ,      ,                  .  ,   ,    -, .      :   ,         ,       .


 
 .
   
  :  
.: Corpus, 2021
        ,       .    XXI ,            ,            .   , Homo sapiens?    ?              ?     ,    ,    ,     :              Homo,              .
 
 .
     
  :
 ,
 
.: Corpus, 2021
    ,   ,  ,       .                    -     ,      .      ,      -  :    ,  ,   . .         ,    .     ,                 .
         : https://www.corpus.ru/
  , 2021,  12, www.hij.ru 47
:   
    
     ,   .      - ,    - .  ,  ,    .  ,     (  ,           ),    . ,       ,     .
,    , ,   in vitro,  .     ,    ,    SARS-CoV-2. ,    ,    .        .
     ? -,       -  ,   ,      ,   .  -,   ,       ,           ?

,              ,      ,   - .   ,      ,     ,     .        .   .
  
,   SARS-CoV-2,       
48 ..                 -   .          Viruses.            .
        ,    2002-2003 ,        (SARS-CoV). ,  2012 ,      (MERS-CoV),   -  COVID-19
(SARS-CoV-2).   -   .
        :         ,     ,   ,      .    ,    ,  ,      ,  .
    -  .   :            ,   .        ,      ,   - .
,         -       S-,   ,   .          .      ,     .
    ,    .              

  , 2021,  12, www.hij.ru	49
   -   .    ,   .        -  .
 
   . ,  ,  ,       ,   .   ,    Psychological Science,     ,           COVID-19.
   -    ,    23 350   63   (   ).        , -     (, , , , , , , ,   )    (, , , , , , , ,   ).
    :         ,   .         .             ?     .
         4370       COVID-19.       ,          .          ,       .  ,      :         ,   ,         .
 ,           ,       .        ,          ,      ,    ,       .
            .             ,  .     .
   
 ,    -  ,   20%    .    ,     ,    ,        .
 ,       ,         ,    
      ,       .          0-100 ( 0 -  )     .       ,  ,    .    1  15  2020 .
   138   441  (  42 )   (56%),  (33%)   (11%).               .  ,            :     46,5 ,  -  45.       ,      -.      3,9 ,      0,8.
         ,           ,    ,    , .         .       .
 
          (ESAIC),   ,           COVID-19.
      -        ,  .  
50 -      ,       ,    COVID-19?  -  .
 110             ,        1968 .  ,  SARS-CoV-2,     .
  2021       -    31- ,       .       -,   .    ,     .
      ,        LVAD (   )    ,   .            15%   50-70%.
    ,    COVID-19,    .       ,     .     , ,       ,    ,      .
   42   ,        .    , ,     ,       .    20   ,   66       .
   ,       COVID-19    .
 
    ,          ?        61- ,       .                 (ESAIC).
  2021              SARS-CoV-2.            .
        ,   ,      (),       .   74   .        ,    ,    ,    .
 75%     COVID-19,   ,    .    .       .                .     23 .
     ,      .     ,         .     ,       ,            ,      .
  
      .  ,      ,       .            ,        - .     ,                 .
  ,      .         ,    .        ,    .  ,      ,          .
            .           .        . ,    ,      .     ,   ,      -     . , ,   .           .
       -  ! , ,     - , .  , .
 
.. 
  , 2021,  12, www.hij.ru	 51
  
  
    
       . ,        ,   ,      ,   . -    ,   .     ,        .    ?
  , ,   ,   ,         ,    . - !
   !  - , -,    .       ,          ?             ,   . .    
 ,  ,       , ,     .   ,  ,         :
         .    .
     .    -   , !   .        ,     .
  , .      .     .
  :  ,     ,   ,   .      .    !     ,      ?        - .  ,     ,      .      ,         !
    ,        ,     .          ,   .   -   ,    ,   ,        ,   ,  !
   !    ,   ,    .
, -,   :     ,       .
 , .       !        :  ,    ?!
    ,   ,       ,      .  ,  ,  ,     .    ,          .    ,         : , ,    .
    !    ,    -   .
 ,    ,   .
   ?!   ,        !
  ,  .    ,    .  ,         !
  , 2021,  12, www.hij.ru	 53
 -  ,        .
       ,  .    ,   ,      .    ,   ,     ?
 ,         ,   ,      .   ,    ,   ,  ,      .
  , ,   ,         .       ,    ,   :      ,   ,   !
   .     ,    .   ,  ,        .
   ?   .
 ,   .        .
     ,       , -,    - .    ,          ,    .
     ,    .  , -  ,    . ,      ,     .
    .    ,   ,    .    ,    ,      ,    ,     ,    .  ,  ,     ,    ,   .     ,      ,  .
  ,        ,       ,      . , ,   ,      -   ,   -    ,       .         :        ,    .
      ,        .  ,     ,   ,  ,   ,    .         ,   !      ,     ,      .
  -  ,       . , ,    
   ,         . ?  !      ?    ,  ,   .  ,     .  , !    ,       .        ,     -  ,      ,  
   ,        :
        ,    , ,     .    , ! -!      ,    ,    ! ,  ,  .
        . , ,       ,      .       ,     
    ,   ,           ,  : !
   ,       ,   ,     - - .    ,  ,     .     ,   , .   :
    ?   ?
    !
 ?      ,       .            .  
  ,   ,     !     .  !
      ,      !    .  
     !  ,     ,        .     ,  ,    ,      .   , ,   ,    .     ,       .   :
54
   ?  ,   !   ,      ,  , ,     .    ,   . ,  ?      ?
    ,  !   , !
,  ,   -    ,     ,   ,    .
 ,     ,  .    ,  ,   ,     .     .         .   ,            -  ,           .     ,     .    ,  -   .
 ,    ,    .
         . ,  -     ,          .   , ,       .  ,   ,     .      ,          ,        ,  .  ,  ,   ,       .  ,      ,     ,       .  , ,   ,     !
  , ,        .      .   -      .     ,  -   ,          , , .     ,       ,    , .
      .      ,  , , ,  ,      . -.    ,  ,    .    , , , ,   ,     .  , .      .  ,  .      .   , .  .  ,     ,   .   -  .    ,       . , .
,         ,     -,      .  .        .       ,        .     :    ,   --   .   ,   ,       ,    .    ,       ,  , .   , : , , !   . .   ,  
  ?    .   ,     .     ,         .        .   ,    ,  ,   .          ,  -   - .
 , ,      .    .
    ,    ,      .      ,    ,    :        ?
    !   .
    ,  -   , .         ,   !   ,   ,  ,   .
   ,   - ?     , , .
,      .   ,     ,        .   
 -    ,          .       :  , , -, -.       , ,    .   :
 .  , ?  ,      ,     .      ,  -,   .         .
   ,   ,    .   .            . 
  , 2021,  12, www.hij.ru 55,   ,  ,     ,      .
      ,     ,    .       ,    . ?
    ,   .
     .  ,     ?     .
  !    .   ,    ,         .      ?
    .      .
 ,    :
 .
  ,       ,    .   ,   :     ,   .     ,   .    .
,     ,    .
  , ,        .  ,    .    ?
    ,    ,         .
    ,      ?
   ,          !   .        ,       ,      ,     .
   .
 ,      ?    . , , -.  ,   .      ,      .       ? ,   ,       ?
 ,     ,     .  ,   .
     ,  .      ,   ,  ,  : ,  .
     ,   ,   .          ,                .   ,   , ,     ,   .     ,    ,   ,      ,      .
     ,   .  ,   ,   !
 ,   , ,    .
     ,   ,   ? ,    ,  ,    .     ,    .
     .    ,   ,   :
 ,  !  , ,        .   ,    -   ,   ,           . ,        ,         ,         .  , , .      ,         ,  ,       .             .            ,    .                ,   ,     ,     .         ?  ,  -       .    ,      , ,  .
  ,   .  ,          .
 ,    .   ,  ,     ,      .
,    ,   ,         . , ,      .      . -     . ,  ,     ,     .      ,          .    ,  ,  , ,       .        .       -  . ,
56    ,  ,    .
   ,    ,   .
 , ,  ,   ,  ,      .
   !        ,     .     ,     .   !
  ,   ,      ,   .
  !   ,  .
 , ,         . ,   ,           .   ,      .   ,     ?          !  , ,   .
    .              .     ,         .     ,  .   , ,   ,     -.            .      .        ? , ,     ,    ,    .     -? ,    ?
    .  -   -.   ,          ,        , .          .             ,        .  ,    .     ,    ,     .    :
  !      .
 ,    ,        .
       .     ,           ,  .  .
 !      .      .         .    ,  ,.   -   .   .    ,  ,   , .    .  ,    .    .   ,        , .     .  ,   
    ,     .   ,      .   ,  -   .      ,   .  , ,     !   ,    ?
 ! !
     :    ,    ,   .      ,  ,      ,  , . ,   , ,      ,     ,   .     ,     .
        ,       ,    ,      ,       .     ,  .        .      ,      .           .    ,         ,        ,  . ,   -,   .   .
  ,       .  ,  ,   .  ,    .
 ,      .     ,   ,      .    ,    ,  . -   ,      .     !  ,      .       !  ,  !
  ,  .   -.     ?      .    
   ,    .  ,  -   .  :  ,  ,  .         .      
  , 2021,  12, www.hij.ru 57      ! ,     .
    , ,   , .    ,  ,        .      ,        ,      .   ,  ?  ,  .  , ,    .   , ,   - ?
   ,    ,         .  .
   .    .       ,      ,         . -     ,     ,   ,  .        ,    ,       .
      .      ,      , ,  .
    ,  ,               ,      .      ,       ,    ,   .
   ,   .   , 
       .    ,      .    ,   ,     ,       ,    ,     .
   !   .     !
  ,     .   ,  ,  ,    .  ,      ,  ,   ,    .        ,     , .   , ,  ,    ,         .   ,    ,    ,    .    ,      .
  ?  ,  .
  ,         .
      !
   ,   .    .     .
    ?   .  ,    ,  ,   .   ,      ,    .      ,  .             .    ,     ,      ,     .
  ,  ,   .
    -      .     ,        ,        ,     .
    ,   ,  .
     .   ,     ,  ,   ,     ,     ,       ,        .  ,           .    ,         ,     ,        .           .       .
     ,    ,   ,   - ,     .
   ,    ,    ,       ,   ,    ,   ,   ,   .   ,  -   ,     ,   .   ,  ,     ,   .     ,     .    ,     ,     .  ,  ,       .     ,    .    ,   - ,   .
 ! !
    -  .  ,            ,      .         ,  ,   -. - . - . ,   -    .     ,  .  .  
58    ,           .
 ,  !      .   
      ,    ,     .   ,   .     .   ,   ,      ,   ,     .           , ,     .    ,  -     ,       . -  ,   .   .     .    ,         .
      .   :   , .         . ,    ,     ,   .       .   ! !      .
 -! !   ,      .     ,              .
,     ,  .      ,    .     ,   .    .      ,   ,   .       ?   :      ,        .        .
    .    :      ,    ,    .   ,   ,    ,        .   .
      ,   ,       .    ,    ,     .  .       ,   .  , . ,  ,   ,       ,    .
   !     ,     ,   .  !      ,  .  . , , .     
 ,  ,    - :
 ,    .
   ,  ,  . ,  , ,   !   ,  :
      .     , ,    . ,     ,   .      .     .
 . ,   .
        .
  ,    ,    .       ,      ,        .  , ,    .      , ,    .
  ,    .   ,  ,       .    ,        . ?    ,     .     .
     .  ,        .  ,   , !     ,         ,  ,    .    ,     .  ,             ,       :   !   . ,    .     .
  , 2021,  12, www.hij.ru 59
   
 
 , ,    ,    ,  .
      ,       ,       :
 , , ,   , <>       !
60
       ?  ,      ()   ,  ,    ,  2022 .    :  ,        . -,       . ,     25%  ,    1995 .        10-  XXI :        8 0% ,     20% (Mun . Ent. Z ool. 2013, 8, 2).     .     ,     .
      . , ,   ,         .            ,  , ,   .          .    , ,   ,   :         .
      ,        .   ,         ,    .
     ?       .    ,       ,     .           ,           .    , ,   ?       ,   -      .    ,        :   ,  ,     ,  .
           ,       .              ,         ,   .      ,  -  ,    ,       ,     ,               .   , ,        .                 .  ,          . , ,       ,        ,       .
,   . ,     ,     ,      ..      .             ,   ,   ,     ,      ,         .             .   :   .
  ,  ,        -      .    ,  80%     .        .  ,         . ,    . , - -   ,      XXI ,      .
,   70-         15    -,     ,      ,   2,5 .         ,         ,     ,      . ,     .
        ,         ,    .   :    ,     ,  ,    .              :     .
. 
  , 2021,  12, www.hij.ru 61
, 

 
   
 ,     ,  . ,   .  --       ,      ,        ,  .     ,       (  , 2021, 7).     : ,    ,                ,    .
 ,   -         .              ,            .
    2021 :          31      1,5       .         ,   ,     :       . ,    ,   :        ,   .     ,  ,     , -  -               .
,         ,     .   , ,                                 ,        .
.. 
62
  ,         /,         ,   - (Angewandte Chemie International Edition, 2021, 1 )
    www.glacrus.ru,    ,      Sentinel-2  2016-2019 .,  22-      19651982 .   5594 2,   9,3% (˸  , 2021, 61, 3, 341-358)
  ,  ,          Escherichia coli,        (, 2021, 90, 5, 613-617)
   -     :         ,  , ,       -  (    . .. , 2021, 71, 6, 820-829)
      ,    19    ,             ,  : , ,  ,     (Nature Communications, 2021, 10 )
, 
   -          ,         ,     (Construction and Building Materials, 2021, 17 )
  Varanus griseus               ,    ,    ,         ( , 2021, 100, 11, 12241235)
      -      ,      ,          ,     , (Journal of the Royal Society Interface, 2021, 27 )
      ,  11       -       ,   ,    ,      ,   -  (Behavior Research Methods, 2021, 18 )
.., ,        ,      ,              (Appetite, 2021, 1 )

 
      ,       ,        .  ? ,        ,         .  ,   ,    ,   .    .     ,   ,         .                             ,    .
                  .      .             .     ,    .       2    ,         .    ,      ,     ?                 ( NewsWise, 13  2021 ).    :               ,        ,    :  ,     ,    .
 ,      ,      .   ,        .    ,       .            -     .     ,     ,      2,      .    ,   ,   . ,  ,  .
. 
  , 2021,  12, www.hij.ru 63

 
  

-   
   -     .     ,         ,      .      .        ,     ,     .       .    ,            ,    .
     .    ,   ,          ,     .       ,    - .
  !      .
 ,    .
   ,   ,   .
    ,   ,        !
          :  һ, ,        ,   .
   ,    .                  ,   -,       ,      -.
   ,        .      .
   ,     .   ,  ?
 ,          :
64
     .
  !      .
    . ,          .
   ,    :
  ,  ?
    ,       :        ?
 .
  ,    ,       ,    .
 ,    ?   .
   ,   ,    ,   :  .     .
  - ?   .
   .   ,     .       .     ,   .
 ----    .
  ,   .   !
    .
  ?!   .
  ?   .  . ,    ,    :
  ,  ?
     .        , ,  , .        .
 !!!   .  !
   ,     31   1        :   !   ,        .
,       ,      .        .
  !   .        ,        ,    .  .       .
    ,     .          -   .
 ,  ,   ,     :    !
               ,    .
  , 2021,  12, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
  
 
,
 

 ʻ
 
 
  


  