  
2022
1
  
 - 
2022

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . ,
. , .  . ,
. , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
   20.01.2022
   .
123001, , 1-  -, . 1
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru http://www.hij.ru
:
https://www.facebook.com/khimiyaizhizn
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://twitter.com/hij_redaktor
https://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
         ,  72231  72232
  
,  88763
    
(.  (495) 443-61-60)
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
  
 Ļ
      
           ,   ,    .         
     ,
  ,    .
 


 . . ⅅ.2
    . . ⅅ14
 
  . . 酅..18
 
. . ⅅ..24
  
 . .. ⅅ.32
   
   . .. ꅅ40

    .
. .46
 
-     . .. 腅.50

,   . . ..56

 . . 텅..64
	17 , 4 9
:   	37
	45
 	62
, 	62
 
 

  2005             
   . . .  -,     ,   .  -  .    ,  ,  ,  ,   ,  ,  ,   

        :             - (James Webb Space Telescope, JWST).              .               .
 
       .      , -   .       ,    ,    .
 ,  
  2002        -        .     (1961  1968)       .           . ,            ,          .     
  , 2022,  1, www.hij.ru
3
4
     
           .         
      ,    .
      .   25  2021   -5       .              .   ,     .              14  20 .                -223.   ,   -        .
       L2.         1,5    .   ,        .     L2      0,8  ,     -     .  :      0,4  .              .
      :         ,      ,   ,        ,      3,5 .      WMAP,       ,    ,  ,       2006 .    L2       -  -û;          .
     .  ,   ,  .       ,       .     , 2022,  1, www.hij.ru	
 5

4      
 -5          -,     .               .         ,  ,  ,    .            .       ,       .  ,         ,        110C,        .
     - .       ,      ,         .  ,     , ,   ,      .        :              .
         ,         .    ()      .       ,     .  
  , 2022,  1, www.hij.ru	
 7
         ,      .         .       ,     ,             10 .
  
       ,   ,      ,     .
 , 
    ,   ,  ,    2009    ,    ,         L2. ,      . ,      3180 ,   60672 ,       0,628 ,          .
   -   .       .. , - -   . .. :      ,        .       0,1    .  ,    ,           . ,  ,      ,    2,5  !       ,    -.        ,        85 .       6,5         .          ,     .                        .
         .  :   , ,    2,4 .           ,   .   ,    ,  .    -      1,3 ,    .     ,    
8,           :           .
                   . -,      - (0,65 )       (    );    -234C. -,     - (528 )      ,      .         -       18,     7  (-266C).   ,               ( ).      -      .
        :   ,   ,          ,      . -         :    ,    . ,       ,       ,        ,     ,       ,    .             .
       .       ,      (0,85 ).         ,            .
       ,   .            .  ,     -        .             .            .      :           ,       .    ? ,         .
  , 2022,  1, www.hij.ru	
 9
4isgf       , -.  ,  ,    ,       
4  ,    ,    ,    ,            .     
    .     .        
   
      ,    ,  ,     ,      .
 , 
    :         ,  .        :     .      .     ,              .        ,     ,  .          . ,          : -   ,    ,      .
      , ,    ,         .                   .      ,        .        .. :       .    ,         ,      .        ,   .  ,   ,  ,     ,     .          ,          .                :    ,     
10           .
     ,            .         ,           .           ( 15  ) .   ,        12 . .,  ,   ,   ,   ,        . ,     ,            .   ,        ,   .      ,     .       ,      .
,        ,          .     :       .     ,       .           .   ,        ,    .      ,    ,  .     .         . ,  ,       ,      ,      0,589 ,         . , -         ,           ,        :        .
       .        , , ,  , , .           ,        ,     ,      ,      .          ,    ,       , ,     .     ,       .
  ,         ,    ,   ,       ,  .   : , , ,    .  ,          .           ,     ,          ,    .     .       ,        .  ,    ,     ,        ,    .. .
  ,            .
. 
 
  .      ,       ,     .
,    2007 ,   ,               ,   1996      500 .           
  , 2022,  1, www.hij.ru	
 11       ,  -      ,     .  ,   2011     6,8 ,       ,    .        ,     ,        , -     ,        .
        ,            .             .             ,     .
   ,    ,     1990 ,   . ,  ,     1978      1983-,  36  ,           .       1981 ,     ,       ,   ,   1,175 .   1986    -   ,        ,  ;      6   . ,     1990-    4   .
. 
 
            XX .  :        ,            .    ,              . ,           .
   1965-   -,          .  ,   -   :       ,    ,   -      .        -   .
      (1969)   (1970) . ,         :      38        .
        :   1983       ,           .          1997-.      ,           .      ;       ,  ,   .
              ,       ,       .      .    L2   -    ,   -       ,    .         (         -16).         -3,         :  .  ,       ,            .            .       ,       .
12

  -Ի
   -,    -  .  -  -̻,      ,    ..    . .. .        10 ,           ,  :  70   10 . ,      .          .         L2. ,       . -,   ,     70-3000 ,  -,        :          ( 0,5-10 ). -                 .
  ""  "-"  .    ""  "-"   . ,   ,       ,   ,  -,   .           .  ,      ,         ,      .    -    "",            "-".   "-"  3,5 ,  "" -10 .   ,    , ""    ,      - ,      . ,       ,    -     :    - -,-  -  . ,    .
    ,      , -     .   -      .  ,              .    ,      ,      (.   , 2021, 6).  ,           -       ,     .
     -   .                ,       .                      ,      , - - . .           ,     .  ,           ,    -,          ,    ,  , .   , ,     .
            ,       ,       ,     . ,     ,   -.
   90- ,         .   ,     2029 . ,      ,       . ,  ,         ,         . ,        ,   -       .         ,       ,  , - . .
  ,     ,  -Ի   ,       .   .         ,      ,    -,    .           .  -Ի  , ,  ,   -    .     2016 ,    2021-,      2026 .
  , 2022,  1, www.hij.ru	
 13

 - 
.. 
    
   ,     .
 
        .     ? ,          ,                 .   ,          ,        .
14
   :                  ( ). 8  1965 , , .   .         :             .        ,   .             .    ,      ,    ,       .      -         .    ,   ,         ,       .
   ?      :    - ,           ,  ,          -2  . ,  ,    ,                .    -       ,        .
        :       -    .    ,       ,         .
           ,   -    ,       ,      90- .              ?   ,        :   .            .         ,            .       :            .
          1 958 .  ,         ,          .        ,         .
  ,            .            ,       ,      
 ,    ,          ,          , . 3  1961 , 

  , 2022,  1, www.hij.ru 15
-   .      ,        .
    .       ,           - .      ,           .       60-  80%    ,      ,       ,  70%        .       .    :  ,    ,            .
            .          ,      ,     .        :     ,       ,     .  ?  -  :    3035         ,        ,   ,    .
,   ,     .        ,        ,           .   ,   ,        ,     .
        400  ,          ,      .        20  ,     200   80  .         24  , 90%     .      200  .     :  197 5    !
 ,      ,             .            ,  ,   : ,   ,     .         .  ,        ,        ,  , ,       ,      .
,      :       ,    .       ,  ;     -1   .        :    .             -11.
    ,     ,      .        ,      ,  .    :            ;   ,        ,    , , . -   ,      .
    . -,           .  -, :          ,    ,      ,        .              ,   .        ,     ,     , ,       .       ,                 ,        .
           .     ,      .
16
    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2021,  10, www.hij.ru 17
V.J
 
  
.. 
  
 XX     ,      .  2022   100         :   (19221996),   (19221974)    (19221983).  120         (19021994).    ,     ,    .
18
  
          .            ,      .      .         ,    .      ,      ,     (.   , 2020, 3).              .      ,       .
  1919      , ,   ,      .          ,     ,    .  ,   ,       .     ,   .        :     ,  ,   , -,   !      ,                           ,           (       ).
   ,     -  ;       .            .
    1925      ,     .  1937 ,   ,   -  ,     ,       .  1945        30           .
             1934 .             .
 ,  ,  ,       ,    ,    ,  .               ,     ( ,  ,        , ).    ,   .  ,  ,   .
  ,   ,       , ,    ,    . (     ,  :     .)  ,  ,      ,    .       ,      .       ,    -,      ,  .
          . ,        ?        ,    .
 1816      (1785 1850)    ,             .     ,         ,   .
   ,      (17791848)    ,           .     .   XX  ,      ,           .    ,   ,  .
    ,     .         XIX   .         .
     ,              . ,  
  , 2022,  1, www.hij.ru 19
             .   ,       .
 
-       ,   1963     ,  .      XVII ,     .     .     .  ,   ,      ,  (   )  .      ,  :      (  1603 ),    (  1660 ),    (   1666 ).    XVII          ,     ,          .     ,      .
          (15601625):    .         .      .
           (Scientific American, 1959, 200, 6).   ,   1901         ( -),  ,      .           ,    ,  ,         .          .  ,       .
     ,       (19221996)        .  ,       ,     1962 .
 ,   .           ,       (-,        ,       ,       ).             ,          ( XVI );  ,         ( XVII ),             (  XIX ),    ( XIX ),      ( XX ),          ( XX ).
   ,      .
     ,         .  ,     , ,  ,     ,      .
      ,       .     .
20
       ,   .     ,   .               .
       .    : ,      ,  ,    .       ,    .           .
        ,       .           ,             .   ,  ,   ,   , ,    (18441906)  ,            .   ,       .
            ,   .      ,     ,   .     , ..  (19021969): ,       ,    .      XX       ,    ,       .   ,     ,      ,    .      .
               (: , 1975):           ,     :
 ,  ,                .
    ,          ,            .     ,       ,           , ..    .      
    1947 .     1950-            (19052002).  ,  ,          ,        ;         .          ..   .     ,  1933 ,        ,      .      .             .      .
  , 2022,  1, www.hij.ru 21       , 1989
     -,  ,       .   ,      -,     
22
    
  (19221974)     ,       ,    .                     (18961966).        ,  ,   .      1956    ,     .
             .     ,     ,  ,    ,      .      ,     ,        ,   .
  ,            ,   .        ,      . ,        ,    .   ,     ,     ,        .   XIX          ,   .       .
        ,         (  ,        ),         ,        .         .    :       .
  ,     ,       .          .     ,            ,     .     ,       1960-     .  ,    ,         .    ,     .
    -         .            .        ,       . -, , ,             .
             : , ,     .            ,      ,       .    ,      .  ,          .
          .     .
             (19241994),   .     ,    ,   ,    ,    :    ,       .        ,         ,  ,        ,    ,    .  ,   1975 ,   :  :    .
      .      1983     - (. 1939),               .          . ,  ,           .
,          .      ,      .       .
         ,   ,   . ,    .     ,  ,    .    .
  , 2022,  1, www.hij.ru 23
 
 
  

, ,    ?
  ,    ,  ?
 -  , .        , ?
   ,  ,  !  ,  ?
     , ?       , !    .  .    , .      .
  , ,  . ,  .    ,           .  .
    ,      :  ,  ,    ,      ,    .      ,  ,       .
  ,   ,         :  ,   .  ;  ;  - ;   ;     ,   ,  ?  ,  ?     , ,  ?      , .  .     ?  ?
 ,        :    ,      ,   .     -  .   ,  ,     .
       ,    . , ,   ,   -,   ,     ,   :
  , 2022,  1, www.hij.ru	
 25
 !
 ,    .        ,  .  
  ,  , ?
 ,  .
  , ?
 ,  .   .
     , .      ?
 -       .  
  , .   , .       ,    
,  ,    ,             ! ,        !             ,   !    ,      , ,    -!            ,        ,     ,           .   -, 	
         -,  ,       .    . , , .
    ?   ,   ,         ,      . ,  , , ,   .  . . , , .   ,    ,     .
        ,        !
      ,      ,       .
     .     .       ,       .    .   ,        ,   .  -   	
        .
       .   ,   ,         .    :     .    ,        .
      :        ?         ?      !
 , ,  ,     .    (,       )   ,      ,    ,   : .
   ,    , ,  ,    ,        .     . ,  ,  .          ,   .
         .
 ,  ?  :
    . ,         ?   .       .
   , !          ,      .         ,  .   ,  ,  ,   ,   ,  .     ,    !
   .     ,       . ,   .   ,              ,   -     .
   -  .    ,   ,      .  ,  ,  ,  ,  . ,  ,  ,           ,  , ,        .     :      .
,     .     ,   .                 .   ,     ,        .   ,      ,    .       ,  .
   .    ,          .      - :    ( ,  ,   );     (--,   ,   );      , , , ,   . , , ---
.   .  ,  , .  , ,  ,      , ,  ,      .
 ,     ,     .  ,  .    ,    .
   .         .    :
   . .
 
                   .  ,           . ,        ,         ,    .
              .                ,       .     .
  , :
1)                (        ).
2)      - . .         2 ()    ׻   ,  ,  , .
.        
    , ,        ,          .       ,       : !   , ,    .
  , 2022,  1, www.hij.ru 27
***
  .     ,          ,       ?    ,     ,    ,  ,   -  ,     ,    ,    ,          :   , !
    ,   ,       ,      .    ,           ,         .
    ,   - ,   .   :        ,   ,   .  ,   ,     .
  ,  ,    ,     .    ,     ,     .  :
 , , !   , ?           !   ,       !
 ,        .
    !  . ,  ,   ! ,       !   ,   !
  ,     ,    . ,    - ?   .
   ,       ,     .   ,  ,       .     . , ,    ,  - , ?
    ,  .       ,      ,   ,     .   ,        ?    ?       .  ,       ,  ,   .  .   ,    . ,    ,     . , .
   .
  ,      .      ,  ,  ,   .   ,   ,   ,  .   , .
  ,     .
  , .   ,   .     ,  .  , ?    -,    .  ,       ?  .    ,  .
      
 ,  .  .    ,  .   , . ,      , ?!
 ,  ,       ,    
    ?  ,    ,  ?   , ,   ,   !
    :
 ,       .   ,   ,      ,  - .    .     , !   !
   - ,     ,     :    !      .
  ,  .
    ,          . , ,        ,   -    ,      .
    :     ,         ,    ;   ,          ;  (  ,  !)  ;      ,  ,   .
    , ,   ,       .      
28,       ,  ,      ,   ,     ,        .
 ,  ,     ,    ,     ,    ,     ,          .           .
  ,      . -                   .       ,  ,        -       ,     .        ,        .        .
      :  ,    ,     .  -          ,    .
   ,    .      ,     - ,   , ,     ,  ,      .   ,   . ,        ,   .
  ,    , ?
  .  , .     ,     :
 ?
        .
 , .
     ?
 !  ?
 . ,                  .    ,   .   ,         .
  ,     !   .           - ?
 ,     ,  ,   .      .             ,   ,    ,  .
       .    ,     .                -   ,     .  ,             .      ,       ,      ,       .
     , ,        .         :       !
     ,        ,   . ,  ,
  , 2022,  1, www.hij.ru 29:  -               ,     ,         .        :     . , ,  !      :       !
    .             ,          ;                  .
      ; -   ,   -              .
,           .  ,       .        .   - ,       .     ,     ,              !
    :      ,   ?        ?
***
-        ,   ,                .  .  , ,   .     ,   ,    ,  ,     .
        .          , ,  ,    ,  .
, ,     ,       . ,  ,        ,               .    ,            .
  ,    ?    ,   .    . , ,   -
 ?
   !      .
  ?
    ?     ,   ?   !
  - ?
 ,  !
    ?
 .    ?    ,   ,  . , ,     ,  .  ,         ,      .      ,       .     ,        ,    :  , , ,   ,  ,  ?     ,        ?      ,          ,  ,        ,      .        , ,      ,      .
  , ,  ?
    .      :            .        .    , ?
  :
  .    ?     ,   ?
    , .      ?  ,      .       ,    ,      .  ,   ,    ,   ,     .   -     . ,   .
,    , .   .  ,    -     .      -, ,          ,   .
    ,   :      ? , ,   ,       -,   :    
30       !      .       ,            ,    .    -    ?  .    :       .                 .     .       ,      .    .
  (   )     ,    ,     :               ,                ,       .       .
    ? ,  ,     ,       
 .           .  ,    ,           .        .      -,     ,    .    ,   ,  ,   .  ,                  .
     ,        ,      .   ,  .      ,     .    ,      , ,    ,     .       ,    .     ,           
    . ,     ,   ,        .    ,       ,        .
  ,    ,  ,   ,  ,      ,        .
,        ,     ,   .       ,     ,    .   .    ,         ,     ,     ,  , , , ,   .       .          .
       .      ,      . , ,          .
   , ,       ,     -     .
     .    (   )    ,       !          .      ,      ,    .        ,  , , ,    .   ,        .
  .  ,         ,             ,         ,  .    ,        .             .            .  ,    ,   ,          .     .
  ?      .     ,           .            :     ! , , , !   !
             ,          ,             .       .
  , 2022,  1, www.hij.ru 31
.. 
 ,   
     ,       60   , ,   .        , , , ,   XVIII . ,               .      ( ),   ()  .
  
          .         VIII .      -  (, ,    )  XIII    Sal nitri,     .      XVI    ,  .        ,       :   
32  ,  ,        37.       (, -, , )       .        .
         .      (1786 )            .       ?   ,           .
    :       ,    ,  ,  .    ,     .          - , , ,         .  ,    .
 ,       XVIII        .                .       ,    , ,  ,    . .       (    )  .    ,      ,          .     ,     .
       ,      (     ),        .      2530%  .             .    X X ,         .            .
 ,  
     .     ,       .       ,       . ,  1 0 0    0   13,3  KNO3,  50  86,0 ,  100  247,0 .      ,    .
    337        ,     :
2KNO3 = KNO2 + O2,
4KNO2= 2K2O +2N2+3O2.
          ,   .    ,      ,   .   :
2KNO3 (74,9 %) + 3 C (13,3 %) + S (11,8 %) = K2S + 3CO2 + N2.
    ,        .             ,       ,    .    .
    (   )    (,   ).              .            .       (),       , -  .     ,        ,     .
        ,     .             .        100    150  .           50   .       (      40).   ,              ,        .            .   ,     .        ,          .       ,   ,        .
    .               -,      .       ,   .
          ,    -  , 2022,  1, www.hij.ru 33   .   ,         . ,         ,    .      .           ,         .
      KNO3 ()    ( )   .   100    80  .   ,   .               ,     .       .        .           .
 
 
       .    .           .   ,    
       .       pot ()  ash (),  -      . , ,       .        ,      .  ..    .     XIX :       10 000  ()   .       ,     ,       ,   .     ,    ,       ,      ;    .                  :      .   ,           .
     ,  ,    ( , ),  .     
34       .         ,       .    ..  ,   ,      40- ,   .       ,        ( )   . ,     7,12%  .
        ,      .        1648 . ,                 .          .          .           .
 8,1     1,9     .      .        ,        .     ,    ,  , .     ,    :
2KNO3 + 4C = K2CO3 + 3CO + N2.
            ,   !   (     )  .   ,   ,   .           .    ,    ,    ,      .
 - ,          .        .     .      .                .
-,     
 XVIII         .        (17501803)  -,    .    ,          ,      ,  ,    ,       
         
    
  ,         
  , 2022,  1, www.hij.ru 35
 
  ,  ,    ,               1847  -     .          1   , 2      3   .
,             . ,    ,   ,             c   . ,                .
  ,    ,     ?      .           ,  -    .      ,   . ,           ,  . ,    :
6KNO3 + 2K2CO3 + 5S 5K2SO4 + 3N2 + 2CO2.
    .         ,     . ,          :
2KNO3 + 4S = K2S + N2 + 3SO2.
  ,         ,     .      XIX ,  ,         ,      . ,         ,         .          .          ,         .          ( )    .   ,    .      .
  .        .    ,   ,    .           .             ,     .
   .      20    3 .
        .   ,     ,       ,    ,   ( ).  ,     ,          (     ).      !    .            -    (   ).   10       .      ,    .      ( ),      ,   .
     XVIII !
36
:   
 
,       :       .          .  -   -       .        (.   , 2021, 10),    -     .           ,    .   -           .
         - (Yasemin Ozkan-Aydin),     --,      :   -          ,    .     30-.        -,              .        - , ,         . -      .
        - ,   ,       ,  , 
  , 2022,  1, www.hij.ru	
37  .   ,    ,  ,     .     ,      . - ,         .      ,          .       .
       ,     ,         . - ,        -  -  (   ).     ,   .       . (Science Robotics, 2021, . 6,  56)
 
-    .     .  , ,     .            .    RFusion,       ,      (Fadel Adib).
          ,        ,     .      ,    .         (RFID).               .     :  , ,   . ,  ,    .
   .                .  RFusion        . ,           .         ,       .  ,         .
 ,       96%.           ,      .
      , ,     ,  .       .            .        . (news.mit. edu, 05.10.21)
 
  .     ,        (William Roderick)           :       ,    ,        .
,   ,      .     SNAG (stereotyped nature-inspired aerial grasper),       .     .    ,          .   ,               .   ,          .
        ,    ,        .  ,           ,  .         ,   .         .      ,    .
          .              ,         .      .      .  , ,    ,      (3/1  2/2),      ,  ,        .
    . , , 38   , , , ,     ,       .   ,           .      ,    -     .  ,          :   ,        SNAG.   -      . (Science Robotics,  .6,  61, 2021)
  
       , , -     - ,  .       ,   ,    (.   , 2021, 10).   - -   ,   -      .
            (Takashi Ozaki)          1,8 .        ,            .
         :       .   , 5   ,    .
          :          .          5     .
     .           .               .
,         Wi-Fi      ,     . (aroged.com, 16  2021)
 
    ,   ,      ,   .         .      ,        .
 :            .             .
              -        (  -).      ReSkin.          (Tess Hellebrekers) ,     -.
ReSkin   ,     .          ,     ,     .   ,   .     , , , 
 ReSkin    .              ,       .           ,       -     .
   ,         ,     .            .
ReSkin     -,     , , .               .                  . (arXiv: 2111.00071)
 
. 
  , 2022,  1, www.hij.ru	
39
  
.. 
   
      ,      .        ,   ,      ,    .
-  
     (World Parrot Trust)   ,    ,   2020      5 0  .        ,       ,       .      ,   ,      : ,  ,      .
,       ,       ,          . , 1015%     : ,    .       .  ,        , ,       ,  .       :          ,       ,      .
       (Georgia J. Mason),    ,      -  .
40
   15   -       1378 ,   50 .     ,  ,    ,     ;    ,   (      ),     ;    ,     ;  .              .       ,     :    .    ,      ,          .
 ,       ,  .          ,         . ,    -  ( !),    . , ,         . ,     .  -  ,   ,   . ,  1378    ,         30 ,    .  ,        ,     .       .   ,       .        ,   ,           ,     .
   ,        (, , , , , )           .         40  75%  .       ,        ,   ,   .  ,   ,       ,      ,   4 -  Ara ararauna,    ,       .       ,   -.   , -     ,     
   Nymphicus hollandicus      .      ,   -   
  , 2022,  1, www.hij.ru 41
   Melopsittacus undulatus -       .      .             .   ,        ,    ,   ,    ,    .      .  ,     ,   ,    ,      
   ,  ,     (),         .   ,  ,        ,             ,     .   ,           .   :    .  ,       , , ,      ,  .     ,            .
  
       ,     - .            (Claudia Mettke)       ,    :   , ,    .   ,    ,     ,   ,    .  ,          ,      .
      ?              -        (Angelica da Silva Vasconcellos).      -  Ara ararauna,    ,   .        ,     17 . -    ,      .       ,           .       .
-      ,          .  ,  ,     ,     .      ,           .       ,      ,   .     ,    ,   :  ,  ,     .
        .     ,     .    .      ,  ,  , ,  ,    .            ,         ,    .           .   ,    ,    ,
42   ,  ,    ,  ,  .     :  ,    ,     ,  .
    .      ,         .    ,    .    .         ,   .           .
,        .                   (Yvonne van Zeeland).     .    ,     ,   ,   .     .         .
   12       ,             ,    ,        .      ,    ,      .      ,     .       ,    ,     2 , 5      .
     - ( ,    ,   ).    ,    - , , , , ,       .    -     ,      .       :                (      ,     ).
        :         .        -    .             ,         .       ,    .
 ,  ,  ,         Psittacus erithacus    ,     ,      .   40%             .  ,  ,        ,             .      .
 !
   ,  ,     ,        .    ,    ,  ,   -. ,      ,   ,     . -,   ,      .
    ,     .     1 1  --,     .     Psittacula krameri   -,      Myiopsitta monachus.
         .    , 
  , 2022,  1, www.hij.ru 43 
- Myiopsitta monachus     ,   .           ,     ,   ,   .  1970-           ,   2015   90     85  .    ,     ,  ,   .  ,        ,         ,        .
     ,    :  , , , -   .           Nyctalus lasiopterus, -    ,       .
-     .     5,         ,   ,  .    .      ,          .    ,    ,       .     ,       .    ,              .     - ,      .
,           ,      
44,  ,           . ,   , ,    ,     ,    .       ,  ,   ,                 .    ,     ,      .      ,    .
 ,   ,          .     ,    ,  ,     .            .            ,               . , -   ,  , , ,     .    ,   - .      ,   ,    .
     ,          .        .  ,              ( D a n i e l F r y n t a ) ,   ,       ,    .       .       ,            .    ,     .     ,  ,      .       ,          (Irene Pepperberg).      ,  ,    , ,   ,       .       ,        . , ,   ,  ,    ,   ,  .       ,      .
   ,  ,         ,    .    ,   ,           .


  
, 2021
             .         ;    ,     . ,         .
 
 , 2021
             ,        ,      .    ,   ,      .
 
 . 
, 2021
    ,      ,     .       ,   ,        ,    .     ,   ,  -  .   ,         .
-ɗA D -
 4D-  
:  , 2021
 4D-               .           ,            .   4D-       ,        ,              ,   ,   , , .  ,             .
  ,    ,   
, 2021
* 
I ,   ,1
    J
\\1  , 
|    

 -    ,        .   ,        ,   ,   ,     ,      .         ,   ,   .   ,  ,       .      ,        .
   : https://ast.ru/redactions/avanta/
  , 2022,  1, www.hij.ru 45
4 ,

    

     ,    ,    .     !      ,       .  ,     ,    ,      ,   .     ,   ,      .      , , , ,    ,    ,       .      , Coriolus ver-sicolor  Trametes versicolor,   .
      .     ,    ,       .    ,     .        ,    .        , ,           ,           .
 ,         ,      .          , ,    ,   .  1977      ,        .         ,      .
    ,   , ,   .     38  ,        ,     .      ,         ,  .      D-    ,   .    ,   10  30%  .    ,    -     - (polysaccharopeptide, PSP).
    ,              .     PSP   ,      Coriolus versicolor     C O V - 1 .     CM1 01(Krestin),     -  PS K.      , ,   PSP,    PSK.
        P S P ,    : ,   .       .     ,    ,   ,       
  , 2022,  1, www.hij.ru 47 
       . -     .     ,  ,    .  ,      ,     . PSP        :  ,  ,     .
    SP        . PSP  ,  -  NK-,      ,    . PSP     ,    -6    .     ,            ,  .               ,    .
 ,        ,   (!)    .        ,    (.   , 2018, 1).      4 1 ,    .    36    .    20     -,      .       ,   .          P S P .           .
PSP          .  1979     PSP 149    .      ,    .  ,     - (     ).     ,    ,  , PSP     .
,      .      ,       4 0 .  ,   ,          .   ,  . ,    ,   ,     1970-.
         ,         .          -.         ,    PSP,      .       ! ,      ,    -    ( .   , 2020, 12).
      , , , , , , .        -.    30   17  83 ,    .   ,   ,    ,     NK-.       ,   .  45       NK-  (!),   ,    ,    !
,     ?     ,   .              ,  .     ,  .
,   ,     .        ,        .      ( ,  ),  ,  ,        (   300        15 ).   50       ,  ,  12  .         1520   .
. 
48
 
.. 
-     
           (.   , 1993, 48; 2018, 10).     ,  -           .     ,      -       .      ;      ,      .           . ..   .
  !
    ,       (   ),         (  ),    , , . -        .       ,         ,    . , ,    .      ,        ,  ?       :   ,   !    ,    . ,  (  ),
50   .        :                   .     ,   !     .
  
-       . -  ,        .         .   ,           .     , ,    , -    ,  -    ,  .                      ,    .    ,  ,        .     70 ,   ,     .
  
      ,     32 (           ,     ,   ),  .            , ,    ,   .     .
-      ,               .     ,    ,        . 
             , 1972
     900 ,   , 1966
  , 2022,  1, www.hij.ru 51 
   ,         , 1974 ,   ,  ,     ,  ,          (   !), .  -,      ,            .
            .. .       ,      :   ,   ,   ,   .  -    ,          :   !
 ,   ,   .
  
      ,   ,    ,    ,  , .     ,    .   ,  ,  .         (       ). ,  , .       .          (1,5 )             .   ,    .
  
            ,  .. .                  .    
52   1 .    ,     .    ,    ,    - ,       .
  ,       .       ,            . -   ,       ,     ,    .   ,           ,  !   ,   .           .
                . , ,  ,     ,    ,       .  ,   .       .         .              ,         .           :
    !  ?    .      .
 ,               (,  ).   .  -   ,      .          , , ,   ,   ( ).     , ,    ,   -     .
 
    .          -      .       .            .   ,  ,    .  
     2-,    , 1975
  , 2022,  1, www.hij.ru 53
   ,   .          -   .
   -    .    ,     .      :    ,     ,   ,       , ,  ,    .    ,           .      ,    , , ,      ,            .
   . -           - .   (    ),  ,    ,    ()     .            (  ,   ) .     .  .           (   )            .     .     -     ,      ,     ,  ,        .
    
      ? -        ,         .      - ( 10 ,   3 ,  28,512,6     )         (     ,  ),    .     ,  .      .      ,      (  ),    ,   .    ,     .    1455C,   1670C,        -  1000C,  .    ,  ,    ,  900C,     ?     .      .
     ,  955  C    ,        ,     .  ,   ,    .    ,
    , , 1976
54       ,    ,          (.  . 54).    .     ,    ,      1370C.
  
     ODRA-1013.     ,       .     .       .    ,   ,    ,   .      ,    . ,      ,     -    ,        .         - .
     -32.         .        .  ,     !       ,   ,  , ,  ,   .
         ,   .        ,     .    ,        ,  ,    .   ,         .         ,     .     ,   : 200 ,      ,    .
  ,       P C ,  -6,    .     .      .               .         ,  ,   -6,   .   ,   -      ,    ,      .      
           HP-57,     -   (        ),       .    . -     ,   :     , ?      :   ,     .
    ,      - .    ,        -  .      ,      420 .     ,       .   ,     ,  .           ,      ,   .
 ,   ,     ,     ,      . ,  -   - ,   -, , , ,    ,  ,    .           , ,      -      .   :     -,  -,    ,    , , :
1	
	
	
 1	
	
	
 1	
	
	
 0
      ,    ,    ,     , ?   . -          ,        2 0 0  ( 2 0   0 , 2 )       .       (  ,          )          . ,   ,      ,      ,    . ,      ,     .  ,  .
      ,   ,   ,        -       .  ,     ,     .     .     .     ,  .       ,    ,   ,      (      ) .  ,     ,  . , ,       ,  .
       ,       ,     .    ,     .
  , 2022,  1, www.hij.ru 55
  
  
,   
0	
	

      .
   ?    .
 ,  !
   ?
  !
 ?
  !
    .    :  ,      .     ,       .    :
  ?
 ,  !      .     , ,    ,     .
     !     .        ! ,  - ,         !   -   , -    !
 ,  .  .   ,      .
    ?       .     .     -  ,      !       - ?
 ,  .     һ.
 ,     .   ?
   .
  .    .     .
.     .  , .
       !     -  .     , !    
  !
1. 
        .    ,         .           ,   .        .          .       ,        .  ,  :  ,  ,   ,   ,   .       .     ,   ,  ,     ,       ,           .     ,        .   - .
  , 2022,  1, www.hij.ru	
 57
   ,    ,     .   ,        .   ,      ,     ,        .       .            .
    .
 !       ?
 .   ,    .      .
     ,   ,  .
   .
  . .
  . ,     .
       .        .
 !    .      . ?
 , .
    
 .   . ,     .
           .    .      ,      .  ,         ,     .  ,  .     ,   ,         .    ,    .
 ,   ?     .   ,   .     .           ,      ,  :   .     , , , ,     ,       .  ,   ,     ,  ,      ,     .
      .         .
      ,   ,  -    .      .
   .        ,     ,       .    .  , ,     . ,       ,    -  .     ? ,       !
2. 
      .   ,     ,    .    -    ,   .      ,  -   .       .        ,    .      ,        .     ,   ,  ,      .   ,      .      . ,  ,        .     ,   ,      .
 ,   .   ,  .  ,    ,        .    .    ? ,     .    ?  ?     ?   ,     .   ,  .    ,     .      ,       ? .     .   . -  .
3. 
    . ,  ,  ,  .    ,   ,       ?   ,  .        . . ,   ,  
58   ,   .
,    ,   .     .        .  !    .      ,          .
          ,    . ,    -  ,      .   ,     .     ,       ,     .         ?
         .    ,       ,   .     ,  ,          .        ,    ,     .      ,      ,  ,         .            .
      . ,    ,   ,     ,  .          ,     ,    ,  , ,      .
   .  .
         .       ,        ,    .
   ,          .            !  :      ?          ,    .     ,  .
       . ,    ,    .       ,    ,   ,  .        .
   ,     ,   ,      .         ,     ,  ,    .   ,     .
       ,     ,  ,    .  ,   ,  .    ,        ,     ,    .       ,    ,    , , ,   .
   .     .    ,      .
4. 
,    .   ,    ,            .       ,             .  ,      ,      .    ,             ,     - .    , ,       ,  ,  .
  .       ,           .          .   ,     ,          .    ,     -    .       .  .  ,  - .    .  .     ,     .   ,    .    .   :
  , 2022,  1, www.hij.ru 59
  .  .   .  ,   .   ? !  . ,  . .   .  .   ,  - 
  !   ,    .    ,    ,       .     ,    .       ,   ,      .   .    ,    .  ,   .   ,      .    .   ,    .    .  : !
5. 
    !   ,    . ,   ,    . - ,     .    .   ,    .     ,   .     .        .    .     .  ,   !      ,        !   ,          .   .      .       ,      .       .     .    .  ,    .     ,  ,     .   ,     .      ,  ,       ,   -  . ,    ,   ,       ,    .        .
    ,      ,     , ,   .         :
    ,   .     ,     .    ,      .
!   .       ,     .    .  .
6. 
 !  .  .        .         .   .            . , ,     ,         . ,            ,       ,               .    .     ,  ,    .
    .    ,    ,  ,    ,     .  ,     ,        .    ,        .     ,     . ,    . ! ,     . ,      ,   .     ?  , ,  , ,       .     -   .       ,       ,         .    ,      .   ,   ,           .    :           ,    .      .
      .      .
60
   .      ,            ,     ,     .          .
     ,      .               ,  ,    . ,            ,   .         :
-         .     ,       .     , ,            ,       .        ,     ,             . ,     , ,   : .         .  ,   ,        ,   :   ,    
   . , !
7. 
       .      .       ,         .         ,  .    ,     .        ,         , ,      ,    .        ,  ,         .   -         .     ,      ,      .
    .         .    ,   - .  ,   ,    ,     ,    -  .     ,  ,    .       ,      .
 ,    .         .          :  ,   .   ?       .       ?
  ,  . ,       ?   , ,    ,             .      ,     ?   . !
   ,         .    ,       ,    .   ,     ,       ,     . ,   ,      
 !     . , ,    .     !
  , 2022,  1, www.hij.ru 61
 
     -  ,    ,     ,    ,  .  ,         .   ,     ,   -:      , ,  ,    ,          .     .
    ,             .        -19       2020 .     , ,    ,    .
       41 ,   32   .    100   26   (Nature Human Behavior, 17  2022),            .
    :    .    -  ,    ,        .               ,        ,   .        :  ,    ,     - .
     :         ,         ,      ,        ,  . ,                .
,            ,            ,        .              : ,           ,   ,    .
. 
, 
62
     ,   ,         ,   ,    ,        (Current Biology, 2021, 6 )
    Lactobacillus apis  Firm-5              (Nature Communications, 2021, 25 )
      1%  ,  21-30%      (Euroanesthesia, 2021, )
   30%         65        (JAMA Internal Medicine, 2021, 6 )
   ,  ,                (Geophysical Research Letters, 2022, 5 )
,   90%   ,    58    (Neuron, 2021, 17 )
, 
-  COVID-19    -  3,5      1,2   2020   4,3   (   .  , 2021, 85, 6)
          10 000     40-50   ,     (Scientific Reports, 2021, 14 )
           ,   ,     ,   400-700   (Scientific Reports, 2021, 20 )
                        XI-XV. ( , 2021, 4, 102-118)
          ,      (Euroanesthesia, 2021, )
          ,      60-85  (, 2022, 67, 1, 183-187)
 
 
   ,     0.   .      ,    :   ,      , ,    .          .        . ,       ,                  .
    ,        : 200500 .         ,         .   ,   ,      ,      .
 , ,          ,     (Energy Fuels 2021, 35, 24, 1996319972).         .  ,   ;            ,    .   - ,    , ,  , -   .       ,   :         ,   .   ,  ,    ,          .
      . -,     :      -  .  -,          :      ,   ,   .    2                 .
. 
  , 2022,  1, www.hij.ru 63

 
  
 
 .     ,     .  -     ,   .           -    ?.. ?..   ,    ,     .     ,      !..
       ,     ,   .
   ?..    .
  ,     .
    ?..
   !..    ,   ,        :
  ?
 ,  ?
 
 ,      :        ,    .       .   ,    
64
  ?
  ?.. ,    .
         ,    .
             ,   :
 !..
  ,    ,  .    ,          ,   .
       .
    -, !..    !..        .        -  , ,  !..
     ,  ,  ,   .
        .
  -?   ,   !.. !
  ,   !  :
 ,   .      .         .       .         !        
   ?
 ,    ,   !..
 ,     ?
  ,      . ,    ,     !..            ,      .   -   . ,        ?!..        ! !     
    ,     .  ,    ,          .      .
 ,    :
  , ! !      !         !
  , 2022,  1, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
  
 
,
 

 ʻ
 
 
  


  