7
  
 - 
/ 2022
    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . ,
. , .  . ,
. , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
   27.07.2022
  
123100, , 1-  ., . 1, . 7
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru http://www.hij.ru
:https://www.facebook.com/khimiyaizhiznhttps://vk.com/khimiya_i_zhiznhttps://ok.ru/group/53459104891087https://twitter.com/hij_redaktorhttps://www.instagram.com/khimiya_i_zhizn/
        
         ,  72231  72232
  
,  88763    
(.  (495) 443-61-60)
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
  
 Ļ
      
            .            ,   .        
                     .
.    , 1788


  ? . ⅅ.2
   
:     ? . ⅅ.6

,    . . 酅.12
    
  . . 񅅅..23
 
  . . ⅅ..25
   
   3. .. ꅅ..28

   . . .32
 
  . . ꅅ.38
 
-      .. 腅..46

 . .. 腅50

    ? . 텅..54

 . . .64
: 	9
 	18
: 	35
: 	42
	45, 53
	61
 	62
, 	62

 
  , 
  
  ?
        ? -,  ,                  ?     , ,  ,         .
   
 1956   ,    ,  ,               .        , ,            .
 ,    ,      ,      .    1972                 .    16!            ,    .
        .        .
     .    ,       .       U235     ,        .     .           .
       ,     ,  .     ,    .    , , ,   ,  ,    .
   ?
     :            .  ,   ,      .      :          ?  :       ,     ,       .
    .    ,  -      U235          3,7%  0,72%.   99%   U238,            .  ,       ,   ,    .
     ,       :          ?    ,           ?          ?
  
, ! ,    ,    , 
  , 2022,  7, www.hij.ru		3
    .             .               ,          .         .. .
         :       -   >   >   >  ,   >     >   > .
   ,         ,    .     ,    ,   207          .   ,     .      207      .  :                .       ,       . ,      ,         207  .    :            ,   . ,  -,  ,     .          ,    .
 ,         ,              .                ,      .      .
  
             ,       . ,    .
   ;        ,     .        .                  ,         ,           .
  ,         ,    ;      .   ,      .   -   .     ,               ,   .
        ,      ,     ,   .           .         .  ,              .
  ,     ( 12   )    ,         .     ,        .                  .
  
        .             ,        ;      ,   ,           .
             ,      .        ( ,  ),     .             .
4
        , ,           ,    .  ,    ,     .       .
 ,  !
       ,     ,   3 0  .   ; ,        15  . ,     ,          .
   ,           ,     .           ;             ,      ,   .       :     ,       . ,    -           ,       .
      ?        , ,   ,    . ,     ,  , ,      .    ,   11 7 ,  22      7,5;       500         550 .      ?
  ,          ,   .        ,        ,    ,     ,       .          ,        . , ,   -  .
   ,       400650   -       .  ,     ,      . ,  ,    -      650 ,     , -    ,      .   ,       -    .           .
,      1922       Ҹ   ,  ,  :     ,       ;        .         .     ,          .
          ,    . ,    .      .           ,   .              .               .              ,        .
      ,    .    ,          .        .                      ,       . ,    ,    ,            .       .
  , 2022,  7, www.hij.ru	 5
   
 - 
.. 
:     ?
  
6
     ,   ,     .
 .. 
 ,            ,    .      ,            ,    .       ,             -  .          .      ?             .. .     ,      .
        .   .. ,       ,       ,   ..    1971 .
         (  ,   , , ,  ,    ,     )          .                ,   .       ,          ,        .        , , ,     .
    ,          ,         ,     ,        . ,    ,       ,         .
     ?    ,   .          : ,  ,  ,       .    ,      .               ,   , -,       ,         ,      .
                 :                ,       ( ,          ).
 ,          .      .. :     ..           -.         .   ,  -  .  ,  .. ,  .. ,  ,         ,    .     ,          .    ,       .        ""  , .. ,   , -  ,       . ,      .
  ,  ..     .   ,         ,        ,    .   ,           ,  ,          .
,  ,         ..   ..     30- .          ,    :      ,     .
  , 2022,  7, www.hij.ru	 7
   ,      (),               .     ?    ..      ,              .  ,             .   ,       ,     .   ,    ,    20   ,    ,          .      ,           .
   ,     ,    ,           .               , ,       .         .        , ,  ,       - ,          .       RHIC      2005 ,      1030 . ,        .     .
      .  60-   ,  ,      .    .    ,   ,          .   ,       ,        .              ,          ,      .
,   ,    ,      ,         90- .  ,                     ,       .      :    ,     
!      1 0 0 % ,         ,      .
       .      ,    .   ,  ,   ,   ,      .      200 .
     .        ,     , 5 /,       .          5 .        ,        .   1314 /,    ,  ,        .      ,   .
    ,    .       :    .           .       ,    ,            .      23 /,       20      ,     .
      ,     ,    ,     .    ,         .         . ,         .
       ,       :     ,         ,       .    ,             ,    . ,       ;    -        .
    ?  ,  ,        ,          .  , ,      .
8
: 
   
         ,    .                      (-, ,   .).    ,   .  -,  -.     .
,    ,     ,   .            .  -     -   .
        ,        (Patrick Irwin).               0,3-2,5       .
       :     IRTF  ,       .         .
   ,              ,       .   ,            .      ,       .        .
  ,      1 -2 ,       .     ,            .     ,     ,      ,     5-7.
      ,   ,         -.       ,      ,  ,     
  , 2022,  7, www.hij.ru		9 
 .          .       , -       ,    .      ,      .        . (Journal of Geophysical Research: Planets, 23. 05. 2022)
  
     ,   ,  .       ?     ,          . ,  ,   ,    .
       .  ,            .     , -   ,    .                .            .
           .        (Albert Sneppen),    - (Charles Steinhardt),     140 000 .               ( COSMOS 2015).
       .            .        ,       .      ,       ,     -       .         ,               .
,    ,  ,  ,   ,   ,   .           .         ,      ,      .        ,    .
    ,    .  ,         ,        .   ,    . (The Astrophysical Journal. 931, 1, 57, 2022)
, , 
 ? Pictoris  ,          .         .        -     ,   .
    1987         . ,     , ,          ,   .   -     .       ,           .
                 (Alain Lecavelier des Etangs)    ? Pictoris         . ,       ,    156           TESS,     2018 .
 ,  ,     3  14 .          .             .    ,           .
          - .      . ,  ,         .      . (Scientifc Reports, 12, 1, 2022)
 
      .        .   ,       .          ,      .      
10    , ,  ,     .
         .       .  -   - ,          .   -   ,    ,   -       .
            (Quentin Changeat)    .     -   .         .
       .         ,    .             -   .
      ,       .  ,   ,       .          ,   .  ,  ,    .
 ,              ,      ,    .          .      ,       ,      ,          .
       ,        (Masahiro Ikoma)     .       ,    .
       .             ,       . (The Astrophysical Journal Supplement Series, 260, 1, 3, 2022)
 
 ,     -         .   ,               .
     (Spirit)         .       (Perseverance)   Nile Fosse,    (Jezero).         ,      .
        .   ,   . -,    ,       ,   .   ,        -  .
       (Steve Ruff)              .    ,         .
 ,         Jezero     ,       .            .  ,       ,   ,      -   .
           ,       .        -   .    ,  ,   ,    .      ,       .
        ,      ,   .       .        ,        .
  ,               .          ,          .               .   ,         ,    . (Icarus, 26. 03. 2022)
 
. 
  , 2022,  7, www.hij.ru	 11
  
.. 
,   
     (19221995),  100  ,        ,    .                 .  ,     ,      ,  ,   ,    .
    
      -   .     ,       ,    ,    16    --  1943     .          .       ,           .
 1944          ( 
12 ),     -,  .       -.      ,         .               .
      -   (19171986).   ,     ,      .       :             . (         ,   ,       ,       .)  ,         ,      .
             1904    (18711937).    ,  -,    ,         . ,     ,        .         ,            ,     .    :    ,  ,    .
      ,       .      :  .     - ,          ,   .
   (18701927) ,       ,     .                  (            ).                  400   2  .   :  ,    .     (18241907),    ,     50  .
    --   ,       ,     1972     .        .          .
 ,    -,   ,        .     .
     ,       , ,  .        , ,  ,    .
         ,     .   ,      ,      (  ,     ).       1,2 ,  219 ,      4 6 .  1 9 5 3  -           ,     4,55   (- 70  ).
         .  1953     ,   .  1956        Geochimica et Cosmochimica Acta,     ,   ,   ,    .        -   ,  ,       ,   .
  , 2022,  7, www.hij.ru 13
14

     .   ,   ,   3,96  .      ,    ,     -   ,   4,4   .
   
             ,     1953    .   , ,     .  ,       -       .
 ,       ,    .         ,     .    ,          .      ,                .
       :   1920-       .   , 
<    1953    . ! -     !           :     
    ,     ,    .  ,   ,    : .
 ,     ,        ,   1920- ,   -   .
      ,    .      ,         ,       ,    .
      .          -,    ,     . ,    9 5     ,   ,  9 5 % .   ,  , ,    ,     ,   .
,     :    ? (   , ,   .)         - (1889  1944),     .  1921              ( ),              .
    ,      . , ,   ,   ,   :   ,      ,          .      .
  , 2022,  7, www.hij.ru 15 
   ,    (   !)
     , ,    , ,   ,         -  -   ,      .       ,       . (,         .)
   ,   ,   ,       .    ,         .     .
        (18991965)     ,     .            .    .         (         ,         ).
       .  1940       ,         ,     ,     .  1944  (        -)        .
     ,       ,         . ,        .       ,    .
 
         .  ,            .           .   , ,        ,          ?      ?
  1924 ,        ( )      ,             -      .   .     :  ,  ,   ,     .        :       .          ,   ,       .
 , -,  :     ,   ,  1923      ,  . ,  30  1924    -    :     ,    ,       . (    ,  ?)
       . - ,           ,     .     ,   ,   .   ,           ,    ,     .
 1924   ,      ,   ,       (18931992).        ,   
16           .  1930             ,     .     ,     ,   .   ,             .
         .  ,  ,                     .       .       .
  
            .          ,               (              ).    ,     .     ,       (        ).  ,      .
,               .  ,       ,     .
    1963  Nature            ,  .      ,     ,  - ,     . ,     .   :        ,       ,       (   )  ,       .  ,   ,          ,     .         .
   ,  Archives of Environmental Health  1965     -         (Contaminated and Natural Lead Environments of Man).   ,     ,     ,     ,   .     .
  ,     .    ,   .
 1966              .     ,        ,          .
 1972         (EPA)        ,    .      EPA  ,   .  1976     ,  ,      1980- .  1994         78%    1978 .
  1970-          .        2000- .    ,       ,  ,       2021 .
     ,   ,  , --   .   1949     UOP      ( ),    ;     .
, ,      (       ,   )      .
     .        ,     ,   .           ,          .
  1980-         .  - :      ,            .    .       5  1995 .             .
  , 2022,  7, www.hij.ru 17

 
 
       .  ,           ,    ,   ,        .
   - ROSINA,         .  2004        Rosetta        67P/ - ,    Chury.
Rosetta     , ,  ,      ,        .    2014 .     Rosetta          3300   .
   .  , , ,    .                Nature Communications.   .
   ,    .    1969     . ,   , .    -      .              .  ,     .      ,       .
 67P/ -           6   7 .  67P    ,   67-   .   - 25 3,   10  .     18 /.  :     30 /.
   Rosetta  ,   ,     ,   . -  ,       .     ,     ,   ,      ,       ,    ,       .
,      ,      ,   CO2, NH3  H2O.             .
,     ,      ,    -,   ,   , ,    .
  2014     Rosetta   16 ,      , ,         .
 ,    ,     -  ,  ,   ,   , -  ,    , ,  ,            .
     :       ,  ,   , ,     ,   .
      C1H1ONS,
 ,56	0,134	0,046 0,017    ,        6:3:1.
      . ,        .  .     .  .   ,   ,        ,        .
           ,  .         ,    .    ,         ,     , -     .
18

 
  ,  Rosetta        . .  .
 
     .             ()       ()   10   .
   ,         XIX   XX ,       .  ,      ,        30     ,    .
 ,    .    .  ,  -    -    .      .
  -  .   .         - -.                      .
           30     XIX -  XX .     ? , -,  ,    .      .  -,     .
      -    . ,       1608 .    1610         .
       ,         .           
 XIX        .   ,  2020-,    , 25-  , 11-   .
,      -   .         ,       .     ,   -      .
     .  ,    ,     .    ,   ,    .
        .     , , ,          .
  1928  ..                   .  ,  , ,          ,      --   .
        ,    .               .
            ,    .  .
    
    ?   , ? -, ,     , 2022,  7, www.hij.ru	 19
73

 
   . - ,            .
             ,    ,   . ,  ,  .       .      ,            .     .
  ,      .           .       .    ,     ? -  .
           Kirin,     .   ,     .        ,   ,    .
     ,         ,        .
      ,       .      .    -  .
    31 ,   ,         .               .
 ,           .      ,   ,     40% .
 ,       ,    ,      30%    .
,      ?     ,  8  10 ,       .
 ,   .           ,         .
      .            ,              .   ,     ,      .     .
  .. ,        1904 ,        ,    .
    , ,   ,               .
           ,     ? ,  ,  ,        ,      .  ,         .
    
,    .      ,   8   .   120 ,      ,   .  ? ,  . ,  ,    .
     . . . .   ,    . ,  ,    ,  ,       !,  !.   ,     .          .
   ,        ,          .             .
       . -     ,    .   
20

 
.       XVIII        ,    .
     XX ,        .    ,     100 ,     -    60  90%   .        .
    .     ,      .    ,        .
        .        ,   ,      2.           -  33  2. ,     ,      .
       2    .    ,      ,   ,            .    ,  ,  ,       ,     .  ,    .
  .    40%         .         .   :   -    -   -        .
   -      .      .  ,     ,         .    , ,   ,    .
    ,  .   ,   ,   ,   ,    .    ,      ,      .          .
  ?
  ,          ,   .    ,  ,    ,            .   ,      ,  ,        .
       .    ,    .  60 ,  ,     .     15 ,   -    .
            ,    .          ,   ,       .
     -  -.      ,   ,    ,     .
             .      ,           .  ,   , sICAM1  sVCAM1,           .            .
 CRP, IFN-g, MCP-1, , MMP-2  VEGF         ,        .    ,      .
 ,    .          , 2022,  7, www.hij.ru	21
 
     ,     .
.     ,     , ,     ,     .      ,     ,     .
  ,           ,   ,             .
 ,           ,     ,     .
   .        -  .
  
,  ,    ?     ,   ,   .
 ,  ,   .      . ,        ,          .  ,      ,    .
  70%         ,    .      ,   .
  . -      , ,        .
      .           .. .
         ,    8   .  ,    12,5  .
  .      2000 .     100  100 .    ,      .     , ,       .
     .          ,  ,  --.      6,5      ,      , -, , -, , , , .
                .  2019     -  ,      .        ,             .
         20  ,    2   . -      ,         .   !
     ,    .         ,     .
      .       ,      .    .   .  -   :   ,       .
 
. 
 - 
22

 
  
      ,   .    .  ,              ,    .   :          ,  ,    .     ,         ,         ,  ,  .      ,   - .
    ,     ,      ,      .        .  , -             .
 ,  :    ,      ,     ,      . -    .
        .     ,     . 
  , 2022,  7, www.hij.ru 23
 
,     ,    ,    ,        -     ,    .             ,      	 ______ .
    ,    ,      .  ,    ,      :   .      ,     .
   ,    ,     ,      .         .                      .
- :        ,       ,   .    :        ,  ,  ,    ,     ,     .   , ,          .
          ,     .   ,        .     ,    ,    .   ,     .     ,     , ,  :     .
          ,       .          ,   ,      .      .
          .     ,     .  ,  ,      .    .        ,          ;       ,      .   ,     .  ,     ?,       ?.
        . ,  ,       .     . ,       ,    -        ,          .       ,     - 
,  ,  ,        ,       :  ,  ,   .  ,  ,     . ,      ,          .
     ,                         .   ,             .
       ,       .       ,     .  ,          ;     ,         .
,       ,      .    :    ,     ,        .       ,  ,    .      .              ,        .
24
  
 - 
.. 
  
  ,   .
 
 ,         ,        ,  ,    .               .                  (.    2007, 4; 2009, 9).        , , , 
  , 2022,  7, www.hij.ru	 25

      .
,     -     ,   -;               - ,    .
    .    ,    ,       , ,      . ,          ,       ,     :     , ,   ,  ,         , -    .
                .              ,    ,      .
   ,           . ,    ,    ,   ,     ,          .
     ,   2 0 0 0 -          . ,        ,     ,                 ,     .
  .  ,       X X      ,     ?                       .    ,            .  ,          ?
   .       :       (            (Thom Rahn))  


26 (    и (T. Rockmann)       ). ,       ,           .
,        .    .      ,    ;        .              ,   .     .
  60-   ,      ,      ,     ;  ,        .. -.  -      (.    1969, 2)  ,           .        .   ,       ,         .
    ,     ,      .  ,           670      .        .      ,     12 ,        ,    86 ,            120 .
  ,       , . ,          800 ,        100 :       .       ,       .  ,       .
  ,   :    ,            ,         .   ,  и ,         ,   . ,   33  (   40-  ),       :     4 0 0 !
  ,    ,   ,      .            .        ,       ,    ?    , ,     .
          ,   ,   ,     .     ,   ,   -           .          ,    .
   :             ,    .       ,             .
  ,   ,      ,     ,     .   ,      ,   ,      ,    .        ,   ,   60-  XX .         ,          .      ,     .
     ,                  ,       14.    ,       . ,     ,   ,  ,           .
          ,    ,     . ,   ,        ,          ,        .     ,       .    ,        .     .
  , 2022,  7, www.hij.ru 27
28
.. 
  
   
 -3
   ,     
  
        .    .      ,     .       ,   -      .
  
          ,        ,               : . .   (  , 2001, 4); . .  -2 (  , 2008, 4).
       , ,   ,    ,        .   ;      (   );  ;       .
     ,    ,       .       .          .    .      ,   ,     ;      .  ,  ,    ,     . ,        ,       .      ,          .
  .         .     ,      .            .            .   ,  ,  ,   ,   .
  
,              . ,        ,    ,  ,  ,   .    :                .   ,         ,         .    ,            .   ,         .      ,     ,   .  ,             .        ( )         .                     ,       .     ,          ,    XX      .
  , 2022,  7, www.hij.ru 29
         . ,      ,    ,      ,  ,     :  ,       ,   ,       ,    - .   , ,    ,    ,   ,   ,       .      ..       ,     ,    ,  .        ,             .          .
  
     ,   ,      ,           ?         ,    ,            .  ,    ,   ,         .       ,  ,        ,     .  ,     ,          ,      .
,             .       ?     .   ,     ,            ,      .
     ,      .     ,      ,    .            .        ,       .   ,      ,  ,    ,  ,          .                .
,        .    -,     ,       ,        ,   .         ,     ,    (  , ,  ,       ).
     ,            .      .
    !
    ,     :      .          -,   , ,        .   ,    ,     , , .
     ,  ,      ,         .                 ?                .       .    , ,  -  ,   ,   ,      .
 , ,      ,      .  ?        .      , ,    .  ,     ,   :    .      ?
           .  ,        30   (),        ,    ,          . ?
  ,                       .     .           .  ,    ,        ,   . ,      ,            ,     .
   .    ,                 , , .       :              . , ,     .    (        ),    (      ).             !
    , ,  ,               ,   , ,   .  ,  --   ,               ,   ,      .
 
    ,           , ,     ,         . ,          ,             .
    ,          ,         ,      . -       
     ,     ,  ,             . ,     ,     .     .              ,     . ,     20        .            .        ,          ,    ,    .
      ,          ,  :    ,    ,      ,     ,  . ,          ,    ,        .         ,      ,          .
  
    .   (     ,     )           ,          .        ,    ,   .      ,  .
  , 2022,  7, www.hij.ru 31


 


  (-  !) , ,  .     .       ,     ,    ,   .    ,  ,      ,       .    ,     .    ,      ,      .    .     ,   ,   ,      .

  ,     .       ,    ,    ,        .         ,      ,  ,  ,  ,    . -    .
 Paeonia  52     .    ,     ,        .
    1215  ,    ,   Paeonia anomala,    .       -   ,     ,      ,  .  ,                .   ,   ,  ,   ,       ,  ,     .
    612       8 .     56 .  ,      ,     .     ,    ,     78%.      ,         ,          .        .        .
 ,      40%-  ,     .    ,      , ,   ,  .     ,  .       , ,  ,  ,   .              .
    .        , ,        ,   - , , , , ,  , ,  , ,  .         ,     .  
 
       P. lactiflora   ,  , P. suffruticosa.    , -, , ,    .   P. lactiflora   ,   ,   . ,        ,   2014             .
 -, -       P. officinalis.        , , ,    , ,   ,  .
  , 2022,  7, www.hij.ru 33
4  
     
 ,      ,   ,        ,    ,  ,    .      ,   40%   .      ,        .     ,    ,      , ,              ,    ,        .    ,    ,    ,     .      ,      ,      .  ,        .
   , ,        .      .      ,    ,       . ,       .
         ,         .    ,   ,    .         ,    12    ,     .    71% ,    82%.         .
   ,           .        ,  ,   ,     - .            .      ,  ,             .
,       ,    .     5  7 .           ,   . , ,      .      .            .
             .          . ,   -,    ,  ,     . ,   , ,   , ,       .  ,               .
  .     ,  ,      .
. 
34
: 
  
           .     ,  -          .    ,   ,        -     .      200        .    ,   .
  180        10%.  ,        ,     .                    .            , -          .               -     .
        -  (Andreas Nilsson),     .     ,    ,         ,  .         ,                  .                 .
,      .                .        ,   ,  ,     ,    ,     .
        
  , 2022,  7, www.hij.ru	35
  .        .             ,        . (Proceedings of the National Academy of Sciences, 119, 24, 2022)
  
         .    ,    ,        . ,       - .   ,        ,      ,         .
    ,             .                  .            .      .
       ,   .               (John E. Vidale).       ,        ,  ,         .
  ,   1969  1971    ,   1971-1974     .
           ,       .  ,                  .           .       /      . ,          ,       .        ,           .          . (Science Advances, 8, 23, 2022)
  
      ,        .    ,   ,      .      ,           .               ,     ,      ,     ,     ,     .
                    (Derrick Hasterok)        (). ,   -  ,    , , ,         ,    .
   2003            .       ,    ,  ,   , .
                (73  80% ).       16%     27%  .    ,   ,   57,5%,   0,2%  .    26  .         ,   ,         .
     ,              .              ,     .
       .  ,     -,       .        ,      .
       90%  ( - 65%)  80%      .       GitHub,        . https://github.com/ dhasterok/global_tectonics. (Earth-Science Reviews, 231, 104069, 2022)
36
 
 ,         (  ),     , ,    .        ,        .
        .      .           ,        ,    .
       (Zhi Li)            (Sanne Cottaar)  ,         ,   .       . ,          .
   ,        .        . ,        ,  40%.  ,    -     .      .   ,                .
   ,       . ,          ,     ,    ,   .     ,     .
,   ,    ,   .       ,      .     ,    -  .
    ,  ,               .     ,    - ,  ,   ,        
            . ,   ,    ,       ,    . (Nature Communications 13, 1, 2022)
   ,    , ,     .   ,   , ,                    ,   - .
-         ,          .           ,        ,   ,         .
   182W, 142Nd, 129Xe    ,              .
           ,       - .            ,  ,     .
        (Kaapvaal Craton)         .        182W,    182Hf,            .  ,       ,     ,   ,     . ,            ,    .   ,        .
               .  ,           ,    -      -  ,           . (Proceedings of the National Academy of Sciences, 119, 18, 2022)
   
  , 2022,  7, www.hij.ru	37
  
.. 
  
     .         .     ,   ,   ,   ,     .               , ,     ,    .
        ,     , ,        .    ,   ,     ,  ,   ,    ,  ,      .    :        -   ,    , ,  .
38
   .         ,   ,   3500  .        .        -   3050 .     ,      .
      ,      ,              . ,    ,   .
 ,         .         ,        80% ,        2-  (2).      ,    .        -     ,     (    ).
     ,    ,    .     ,    ,   ,    .
  ,               ,     2.         (Kausik Chattopadhyay)    - (Jo Leonardi-Bee).  3 2 5 1 9    ,     219 ,     98  .
,  5 6     -,        ,      ,       .      ,   ,     8  78 . ,   ,    :       ,            .
        ,     .       ,         .    Aegle marmelos,   (  ) Boswellia serrata,   Gynostemma pentaphyllum,  Momordica charantia,  () Nigella sativa,   Plantago ovata,   Tinospora cordifolia,   Trigonella foenum-graecum    Urtica dioica.
         .     ,              .               .       0,040,56 /.    , , ,    Coccinia grandis.
    ,          2,        .
     ,           .      2  ---.       :  (   Puerariae lobatae),  (   Coptis chinensis),  (   Scutellaria baicalensis)   (  Glycyrrhiza glabra).     ,    ,  .
   ,   ,     . ---     III    -- (    ).
      ,         .    :     ,             ;    .  ,            .  ,         26    ---,    ,   2553 .
 ,   ---   .          .             .  ,  ---       ,  ,  -.   ---     ,   .
  , 2022,  7, www.hij.ru 39 
  Galega officinalis   
   ,  ---, ,         . ,    ,        ,       ,      . , ,   ,   ,      .            ,        . -,     ,     ,      ()    .   -,   ,     .
      ,       .       ,  .   2  -     ,        .  ---     .           2     ,
   --- .     ,  , ,   ,     .
    ,         ,   . , ,        .
    ,       ,     .      -  -                   227.      215 ,        36 .   10     .
    ,    158,   ,   - Vaccinium myrtillus,   Phaseolus vulgaris,   Taraxacumofficinale,   Urtica dioica,  Rosa spp.,  Hypericum spp.,   ( ) Galega officinalis,   Mentha ? piperita ,  Arctium spp.    Fragaria vesca.      158           .       .
              ,     .   40 ,      ,   .     ,  ,      ,   - :   .    ,        ,       .
            .          . ,        -,       ,         .      -    ,      ,   - (,  ).
        .     ,   ,      (3-  .
        .      ,   (3-  ,         ,    .   ,   .          .
        .        .
  ,    
   in silico:   ,              .  ,             .
 ,            ,      .     ,  ,  ,    .   -10         (     ).  ,  ,      ,      ,  , ,  .      ,   .
 ,        . ,          ,  ,   Oplopanax elatus,  Aralia elata   Eleutherococcus senticosus,     ,        .
      -   ,                 1986 .    , ,   1985      . ..       1991-.   12 .       ,     .
  ,  ,     .   1,  ,        .   2    .    ,      .      ,   B-.   ,   1990   57 ,        -.
        ,    .         ,      ,         .
  , 2022,  7, www.hij.ru	41
: 
  
 -      .       .       ,    . ,          .       ,      ,       .
     ,     .             .      ,            .
          (Anton Sirota)     (Nikolas Karalis) ,       ,   -  .     ,    ,         ,  .
             .   , - , ,  ,  , ,  . ,      ,       .        .
       ,      ,          . (Nature Communications, 13, 1, 2022)
42
  
   -     ,     . , ,      ,       .    ,  ,   .
    ,      , .  ,         .    ,          .
    -  -       (Kevin Yackle)           .        ,   .               .
      ,     .            ,   ,        .        ,  ,      .
       ,     .  ,  -      ,   .      ,          . -      .
          ,           , .    ,      ,    -      ,  .
 ,     ,       ,    .         -  .       ,  ,       -  . (Neuron, online 07.01.2022)
  - 
  -   .          ,    .         .    -.    ,        -   ,          .
 ,     ,      .   -    ,         ,   ,   .       .    ,  ,    .
    -    - ,             .             ,    ,    ,    -- .
       -,     (Ryoko Terada),      .         (Hi-Lo test),            ,     .      -      .
   1933   . ,  90,6%       9,4%    .       ,   ,   , ,   .  , 93,7%,       .      - 91,2%,  -  90,6%,   - 87,5%.  -   84,8% .         .
       .  ,       ,    ,   .           .           .
,     .  ,  -       .     ,              ,     ,   . ,           . (Journal of Strength and Conditioning Research, 26.05.2022)
  , 2022,  7, www.hij.ru	43
   - 
   .   .           - (Horace Fletcher) (1849-1919)    .        .           ,         .
 ,      ,    ,    - .         .       .    ,     ,  .
    (Yuka Hamada)     (Naoyuki Hayashi)     ,         .     ,             ,   -    .       ,     -      ,    .
     .  , ,      ,   .   -             ,    ,   .                .         ,  , ,       .
           .           ,    .      .       ,          .       (     )     - .
 ,           .   ,        .              .
,             - .        .. ,      .           ,       . (Scientific Reports, 11, 1, 2021)
 
  -       -,    .    2020-2021   150         .       ,               .        , ,     .        ,    .
          -       (Daniel Lu)      .        .
             ,   .         ,    .
            30 .  ,      ,  -     .       ,      .  ,        ,     .
     .      ,        .   ,        ,     .
    ,   ,      .      .      ,   ,      ,   ,    . . (The Journal of Physiology, 2022; 31 May)
 
. 
44

 

  
 
.. 
-     
     ,  -      .     ,          .       1, 2  6   , ,  ,      , ,          80-  90-.
  
     - .  ,  ,  .     (   ),   ,           .         ,        . ,    ,    , , .
46
  ,   ,   .  ,  .
        71100 .   ,    ,  ,       ,    .   ,    ,      ,     .    ,      ,       .     ,      .
     ,    ,       .     .          .        ,         .    ,   , ?
  ,   . ,    ,    - ,   ,    ,   ,  -      ,    ,  ,    .   ,        ,     ,       ,     ,     . ,       .  .
 
          .       . - ,         ,    ;     ,      ,       .   ,    .    .   ?    ,    ,     . ,   .   ? , .           ? ,  
  , ,  ,           (, , , ),  ,  ,       .     - ,  ,   ,        .  (  )  .      ,     ,   .     .       . ,    :    ,  .
   .           , ,      , ,  ,  ,   ,   ,  ,  , ,  ,    ,  ,  ,     .

   ,       .  ,      ,         .    .   ,  ,           ,      ,       .     1 , 5   , .       .
 , ,    . ,      ,    ,   .          ,   - .      .     -            ,           - ,   .     ,   ,      .   ,    ,   ,     ,    ,    .          .
  
      ,              7 .     .  ,     7     ,  .      .
          (   ),        (   ),    ,     ,  -      ,    ,  - .     ,     
   ,   .         ! !
  , 2022,  7, www.hij.ru 47
!..    .     ,  .                  ?
 
       .      ,  -   -   ,  .  ,          ,    .    ,             :     !             .  ,  ,       ,     ,        .  
,         .   ,          .   ,   ,   .     !   .     .     ,    ,       ,    .        .   ,   1916 ,   ,   ,  ,   .
   ,   . -     ,   .        -  .          ,        . .. .  ,  , ,  ,  ,  .
  ,  ,       ,  .     , ,     ,      .  ,   ,  ,   .    ,       ?  ?  , ,    .  .
        ,   8 0 -      .        .            .      (   ,     ), , , ,   ,     .    ,  ,   - .       ,      . ,        ,   ,   -   .     ( 1986    ),         .         ,      .   .         , ?
 
     ,       .       :   ,   ? ( ,     .) , ,   ,    ,        : ,   .    ,    :  ,  ?    .   , ,  .
   ,                 .       .  ,      , ..     :   ,   ,    .
   ,        ,      ,   ,    ,   ,   ,   ,   ,  ,   ,  ,   ,  ..  ,  , , .,      ,     .              .
   .  ,   (  !)   ,             (  )    (    ).      ,         .
,  ,                ,  .       .  ,       ,    
48    80    95%.         ,  .  ,     .        50/0
 
 ,   - .    ?     , , , ,      (  ),        ,  .  ,    ,    (   ),    .
   .    ,     (,  ),  .  N .     M .      . ,   ,  ,    ,   ,  .  :  ,  , .  ,        .   .
   (),        ,  ,    ,      ,        .  -     ,            70        1   1    :   .
   
     .   .   .       ;        (    ),       (  )    ,   .   ,          ,   ,          .     ,       (      )  . ,   ,     ,    .
 ,   ,    .     ,     ,    ,      .   ,     ,       ,    ,     ,        ()  ,        .           .       , ,      ( ).      (       ),    .
               ,     . ߻,    .      -    ?..  ,   .        ,   ?           ?
90- 
  .           .    ,        .     : .  ,    ,   ,   ,   .          .   .
     ,       ,           . ,     ,     -    ,      .         (, )  ,    ,        .    ,  ,             . ,   .      .          -    ,    .
   .        ,  ,         ,   .  - ,   .     ,     , ,     ,   .     !     ,    ,    ,    , , .    .          .       .  ,      .
    ,         ,         .      .
  , 2022,  7, www.hij.ru 49
  
.. 
 
      ,     (  ,   ),            . ,        ,       .         ,     .     .
   
      ,     ,  ,      ;    .             :   ,     ,        ,     ,     .              , 
50 ,    ;   ,  .
          ,        .   ,    , ,       ,  ,     ,   .
,            .          ,       ,        (     -  ).    ,   , .     ,   ,     ,        (    ?),   .
 ,     ,  -      , ,  ,    .   ,            ,   , ;        .
        ,    ,      ,   ,   .        ,     ,      .           .         ,         .
   ..  (  .  . 2003,  1):  ,     -,    ,    ,   ,     . ,   ,                :       ,    ,    ,     .
              .  , ,   ,  ,     .   ,     ,   ,    ,    , ,       .        .
                .        ,              .           ,      . ,       .
         .      ,    ,            . , ,   ?     .       .     ,   .    ?      42  (, 12,8 ,   13,   ), ,  f = v2/r?
  
        ,   - ,  ,   , , ,   .       , ,        ,      de facto    .
        ,   ,     ,      ,                .     ?
   -       - ,    - .   -            ,     ,    ,       ,     .
 ,          , ,  .   ,   ,    ,   ,       ( ,  )      (    ):
      (  );
  , 2022,  7, www.hij.ru 51
     (   );
    ;
    (   );
  ,    ;
        , ;
            ;
 ,  ;
  ,   (  );
        ,   (   );         .
          .    (   )       .   ,       ,      .      ,  ,         ,  , ,  .       ,     ,    .           ,      .
  
      ,      :
    ,    (    );
      (,   . .     );
        ,     ;
        ,   ;
   -     .
    ,    ( )   .    ,   : V  ( ).   ;       ,    ,     .            188  .    ,           .    .
  ,       .       x = at2/2.       ,     -   ?           r2  .            (  ?)    ? , ,   ,   :     :  ,   ,    ( , )   ,   ,     .
         ,    .  :                      ,        . ,    ,    -,     ,   ,   -    , , ,      ,    ,     - .
      ,      .   ,    ( ,    )  ,     .        . ,  - ,        ,  ( )    .         -,   ,   ,   .
     .  , , ,  ,      ,  ,   ,   -    , ,    ,     .    -        ,  ,    ,        ,        ,   ,      X I X , -   ,   .
             ,          ,        .
  ..      .
52
    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2022,  7, www.hij.ru 53

 
  
    ?
     .  .    .   .  :     ,        .  - , -  ,  .
   . ,     .       .
   ,     ,     .
       .
  , ,    .    ,     .
 --.
   .    ,  , ,  .    ,    .     , -,   .     ,     ,      .
,    ,   .       - .  
   ,    ,     .     !         ,    ,   , .
      ,    ,  . -   ,  .    , , .  , ,    ,   ,    : ,   . ,         ,    .
 , .  ,   ,   .  ? ?
  :         .      , , ,  .   , , ,           ,       .
  ,     .
 ,   .  ,  .         .
, , , .  .  ,       ,       .
  , .      .    ?
    - ,      ,  ,   .    ,  .     .       .
   ,  ,      . : -,    ,   ,        .
   , ,   .   .  .    .   ?
    ,     .     .  ,    ,  ,  .  ,    .
  ,    ,  .  .    .
   .  .     ,  . ,  .
     ,   .
    , .
 ,   .  .
   , .
 ,    .   .
   - , ? ?!   ,   .   ,  , .     ,   , .  , , !
 , .    .
 , ! ----!
    .  ,    .  , !
      .  ,   ,    ,      .
   ,     .   ,   
 ,   .  , .
   ,      .    , ,  !   ,  !
  , 2022,  7, www.hij.ru	 55
 ,  , , .  !  , ! , , ----!    . ,      !  , ? ----?! 
   .  , .     . ,   ,  .  , . ,     
 .      .          .        .      .  . . .   ,          ,        .   ,   .           .      .     ,       .   ,       .      .    . ,   .  ,     .
      .      , ,     .
   ,    ,   .  , .
    .   ,       . , ,         ,    .
,  !   ,         .    ,       . ,  ,  ,  .  .
 ,   .  , 
  !
 ,   ,  .       , , ,        .     -,   
    ?   ,   .    
   .           .   .          .         ,  .      .     .  .
  ,    .  ,   ,    .   .    .
     .
  - ,  ,     .   -   . .
      ,   .  .       .
    ,     .      . ,     ,   .
 .    .    .   .
 ,   .      . ,    .   ,   .   .     , ?
   ,    .      .   -  .     , , ?  ,      , .    .
  ,   .   , ,   .      .    ,     .        ,   .      ,     .  ,   ,      .   .   .  ,  .     .  , .     .
    ,     ?    .
  .
    ,     .    .  .  ,  .
  .
    ?
  .    .  . ,   .    ,      ,   ?     .  !        .    .
 .   .
 ! - ,   .     ,  ,   .  ?
  ,    .  .   ,    .      .
   ,    .    :      .  ,  ,  .
56
   ,  ,      .       .
  .   , -      .     . ,      ,   ,  -  ,   .     ,      .  , ,  !
 ,   .    ,  .
 .        .     ,     .     ,  .
 ,    . ?
 , ,     .  ,   .
      .           .     ,    .      ,    ,     .     ,   .
    .   .          .        ,  ,     .             .     .
   ,     .    . -,  ,      .     .  ,  . .
  ,    .
  !
         , , , .
 ,  ?
 -, . ,    ,      .   ,    .   :  ,  ,    ,  . , ,  .
               .      ,  -     -  .     ,         .      .      .
    ,    ,      .    .          .
   ,   ,   ,  ,   ,      ,       .    , .   .   , ,      ,      .  :  .    .
   .  ,   ,         .             .
   ,   .    ,  .
  ,    .
        ,    .       .  ,     ,  ,  ,  ,      .
    ,    -  ,   .
       ,     ,      ,   ,  .  , , ,   ,  . , , ,  .
     ,   ,   ,         .
    ,  ,  .    .    ?
      ,     ,   ,    .  ,               . ,           ,   , , .     ,    , ,      .
-   .
 -,   .    .   ,    ,    .  ,    ,  , ,  ,   -.     ,  
 .  -     ,     .  .
   ?     ,  ,           , .      ?
  , 2022,  7, www.hij.ru 57
     ,   .      ,      .
    ,  .          .          ,    .   ,   ,  ,  ,     .
           ,  , .      .           .   ,   ,    , ,   .
   ,    .     ,      ,     .      .         ,  ,   .            .
    .    .    - ,    .
   ,              .     , ,         .       . , ,          .    .
     , ,  ,  ,     .   :         .      ,            .  ?
  .
 . , .     . , , ,     .      ,    .   :        ,      .  ,    .     .      :      .    ,     .       .  ?  ? ?
   ,  ,  .     ,         .
 .
 , ? -
 ! ,   !
,  ,     .  .          ,    . , ,   .     .
    , !    .    .   ,  !
,    
     ,     .   , .
           .
    , ,   .         ,   .    , ,    .
 .       ,    .     ,      ,    .      ,  .   ,     ,    ,      .     ,   ,  .          ,      .    ,  .
     .   .    ,    ,      ,  ,  ,   ,    .  . , , , , ,   ,  .  , ,     ,    .
 ,    ,    .  .
     ,  .
  ,   ,  ,    .   , .    .    .
         .
  , ,   .  , , .         .      ,    , ? , .   !
 ,     ,    ,   .   ,       .      , 
 . ,  .     . .
58
  ,  , ,  , , .    ,      ?  ,     .
   , . ,   , , .  .    .     .  . .     . , ,  .  ,     ,  ,   .
  .      .   ,  .  ,  .    .  ?!
 , -  .    .   ?
   . , , .
 ,   ,   .   ,    .    ,   ,  ,  .
 ,        .
    ,             .  ,   - . ,  . , ,      .   , ,          ,            .            ,     .       . ,        .         ,      .
.  .    ,      . , , , , , , -, -
          .
  ,  , ,    .    .
     .  ,  .      . , ,    .   , ,     , ,           .
     .    ,       ,  .       ,   , .
 ,     .   .
 ,   .    .
   ,   .
   .   . . ,  ?
   ,   .    ,  , .     .
  ,    .     ?  ?  ,  ?!  !..
 , !  ?
       .  ,      ,   ,      .    .      .     - ,        .   - .
,   .   ,    .   ,     ,     .       .      ,       ,    .           .
   ,    .        .  ,  .      
 ,  ,   .      .      .
      .     . .     ,     .
 ,    .     ,          ?
 .
 , .  .  ,     .  
    .        -  ?
 ,     ,   ,   .
  . -      ,    ,       ,    ,    . 
 ,       ?
 , .   ?
 ,          .
 .     .          .    
  , 2022,  7, www.hij.ru 59
.
 ,    ,       .     .      .
  ,     .   ,    .      .   , , ,   ,    ,    ,   .     ? ?!
    ?     ,   .       ?
   .     .   ,   .       .  !
   ,  .  . ,  . ,   ,      .
 , .  .
            .     ,   .
 ,    .  .    , ,   , , , .  .    ,       ,   .       .  .  ,    .  .     .  .
   , .      .
    .   ,   .       . , , . .         .  ,   .    , ,    
           .
 ,      ,  , ,   ?
     . ,  , ,  . , ,  . ,     . .  , .   ,  , .     .    .   ,  .    .  .
 , , !    .     , ?  ?!
   .     .
  ,   .    , .
     ,  ,    .   .    ,    !
 ,     ,       . ,  
 .  ,  , ,   ,    .
  ,     .  :    .  , ,    
,  ,     ,     .   .   .
    , , ?   .
 ,  :       .
 ,   .      .
 ,   -,  ,    .      .   .     .  .  .      ,   .
   ,       .  
  :    .     ,     ,      .    ,           .    ,  ,   ,  ,         .    . ?   ,  ,    !
  :      .     ,            ,      .   -,   , , ,  .   
  ,   .  ,   .        ?      .
   , ,   .     .
      .       , , , - , !    . , -,   .    ,    , , ,   .   ,   ,     . -,   .   ,   ?    .   !    !       .
    ,   ,     .
 , , !   , !
    .     
60
 
  
 
  
  :  
.: , 2022
         .    ?       ?   ,    ?    ?          .
   105 ?  ,   . ,  ,     ,   105   . ,      ,  ,       ,     !   ,        ,         ,       ,  -    (,          !),     ,          .

 
 .

  :  
.: , 2022
 ,      ,   ,          .        .    ,   ,     ,    -  . ,      ,      ,         .               .                       . ,   ,      ,             ,    .
  : https://www.mann-ivanov-ferber.ru/
[
,   
 I
 ,

 !     
  :  
.: , 2022

  ,   , ,  ,
!     ,     .         .  ,    ,   ,       .   ,        .      ,      .    ,         ,       .
  ,  ,       , ,    ,               .

 ,
 
, ,.      
  :  
.: , 2022
       ,   ,          .     ,        .             .         ,    ,        ,      . ,  ,          ,   ,        .    (   )   .        .
  , 2022,  7, www.hij.ru	 61
    !
    :      .    ,  .          ,    .      ,       .
 ,     ,    . ,     ,      -   .       .
      -,       . ,    ,    ,      ,  .     ,   :    ,       .
                     (ACS Nano, 28  2022 ).                ,    ,   .          -       ,          .  ,            .
     ,      .    ,         ,     ,                   .     ,    -.
. 
, 
62
  (C2H2)    (CO),   ,                 (Journal of the American Chemical Society)
  ,     12,5   (  ,   .. )
    ,         ,   ,             (Science Advances)
             (Scientific Reports)
       ,    (Geophysical Research Letters)
      ,   ,   ,    (PLOS Biology)
    1980-    ,         (AIP Advances)
, 
  (-)           (Nature Photonics)
                   ,         (Journal of the American Heart Association)
  ,  , -   -   ,          ,     (International Journal of Molecular Sciences)
    S4716                   8 000 / (Astrophysical Journal)
-      -            ,      (Proceedings of the National Academy of Sciences)
       ,  ,          (Social Forces)

 
101-   ?
 ,       ,    . -  , - .      1997   ,   ,  ,     ,    .    ,      .  ,            ,   .
           -                  (Rena DSouza, Yuanyuan Liu)      .       ,      ,   .
 ,   ,    ,   60- ,              .       .   ,       , ,  .  ,    ,    ,     ,    .      .
     ,    ,        .             ,  ,       .  ,       ,    :      .         :      ,     (Science, 7  2022 ).
   , ,  ,      ,  ,  ,       .     ,       -      ,    .            ,     .             .
. 
  , 2022,  7, www.hij.ru 63


 
  
 
          .                *.     .    ,      .    .
       .          ,           ,    ,    .
 ,       ,   .          .    
    ,        .
   , , -  ,   .
  .    ,         ,    .
      ,    .         ,  ,     .        ,      -   ,        .
             .
 :
    , - .  :   ,        ?
    ?
 ,         ,  , ,   
 (.)  .
64        .
  .  .
,    ,      ,    . ,  , :      ,          ?
 ,   ,   
       ?    . .
   !         ?
   : ?     . ,    !
   .      ,      .   ,  ?    ,        
       ,   ,         ,     .    ,      ,                -.         ,       ,      .    ,         ,                 .             . , ,      ,   ,    ,       ,        .
      ,     ,     ,    ,     .
      ,    ,        ,      . , ?
 ,    . ?
    ?    !
   
 ,   ,   ? ,   !
    ,   , ,     .      !
     , ,   .           !
  ,    .   .    , .
 ,         .
  , 2022,  7, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
  
 
,
 

 ʻ
 
 
  


  