5
  
 - 
/ 2023

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . , . , . , . , . , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
: hij.ru
:
https://dzen.ru/hij
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://t.me/khimiya_i_zhizn
twitter.com/hij_redaktor
        
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru
   26.04.2023
  
123001, , 1-  -, .1, .7
  
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
      
        .       ,       ,   .      
      
  ,  ,
  .
    , 1860 .


 :  . ..   2
   
 . .   4
  
  . ..  .. 12
-160
  ,  Å .  . 22
  ?
:   ? .  .. 30

   . .   44
   
 . ..  . 48
  
   . ..  .. 50

-. .  . 55

  . . .  . 58

. .   64
: 	27
 	40
	39, 47
 	62
, 	62


:
 
  2023                  . ,   ,        ,              ,              .        .

               .       1972 ,        .           :  1976    -24    170   .     :  2013-,  37 , ,    ,   -3      .
     .       
2
          .  ,    ,        ,       ,      ,        :  2022    ,   ,  ,   2024-    ,        , 3  2023 .
  2023        :  -25                  .      ,              ,       2022 .
     ?     ?     ?              ?      ,           ?           -  ..  ( ), -  ..  ( ),  -  ..  (  .. ),    ..  ( )       .. .
,         ,        .
    ,         ,    .      .. .

  , 2023,  5, www.hij.ru	 3
   
     ,    Lunar Reconnaissance Orbiter
. 
 
     ,       .
. 
   .  ,     .      .     .       .     
       .    , .     ,    ,         .      ,        
   ,    .           .   ,  29 ,    ,  ,     .        .
  ,      ,            ,     .     ,       .      ,   .               .   .
      .         ,      4
     ,    Lunar Reconnaissance Orbiter..      ,   , ,      .       ,    .
              ;  ,  ;    ,   .    ,     .           .          ,     .
  .   (    )    ..           ,    .           ,   ,           .       .   1969            ,     .
         .       .         .        ,   ,  . ,  ,                   .              .
 
   .       ,    ,      ,    .      ,     .       ,    .     .   .     ,       .
      . ,      , 2023,  5, www.hij.ru	 5       4,5  .     0,5  .,    ,   , ,    .    .    ,   . ,   ,     .   ,       .
             ,       .  ,             ,      . ,   ,        .       , -,        .
        ,    ,     23,5?     ,  ,   .      ,           .           . ,       .
     ,            .       .         .            .
    ,          .
6
     .    ,                .  .  ,     ,   .
 
          .            .         , , ,  , , , , .         .
             .    1969  1972 .           .    ,      .
      ,    .       ,     ,   .  ,      .            .
         .           .    ,        3,8 /.       .   ,         .
,            ,   .     .           ,    ,     .     .      .
     -  ..      ,      .              (       ),     , ,     .       ,        ,     .
        . ,      ,       .     ,   ,  ,       . .     .
     . ,      . ,     .  ,        ,      ,   ,   .
   ,        ,   ,           .       ,        .        ,     .  ,             .
,     .    ,            .              .         .    ..    -   ,             220   ,          .  ,    ,           .
 -  ..    ,        .  ,         .     ,  ,     ,     , ,     .     ,       .
            .                 . ,                     . ,             .
   
     .            .        ,        .       ,            .  ,             ,     .      .
        ,   .          ,         ,        ,      . ,          ,    .
              .  ,          .  ,       -3.         ,    . ,       ,             .
    -  ,    Lunar Reconnaissance Orbiter
  , 2023,  5, www.hij.ru	 7 
  .     14      (Joule T)          (Michael Wargo).
                      .     (.   , 2022, 2).                 .       ,      ,        .
    ..  ,    ,       ,   -       ,          ,       .  , ,  ,  ,  ,    .     -3     ,         .
         ,     .         .  , ,    ,  ,  .
                 ,    .           GRAIL.      2012            .
         ,        , .        .      ,      . ,         : ,   .    .
,       .         ,           .         .      - ,     .     .
             (Lunar Reconnaissance Orbiter).             (Lunar Crater Observation and Sensing Satellite),      ,         .
     ,      .           ,       ,      

8     .           ,    ()      .
     ,   ,          .  2009             .        .      ,   2009    ,      .     2025 .
,                .          .         .
    ,   ,   .   .. ,    ,    .      .           .        200  ,      ,     .        .     ,       ,       .
        ,      .            .       -  ..       ,       ,   .         ,    .      -      .
  ,         .                     ,            .  ,          ,        , , ,    .         .       ,   ,     ,      .
     ,     .           (Moon Zoo).          .
     (Harrison H. Schmitt)    .    1972      17.
  , 2023,  5, www.hij.ru	 9
  
         ,   ,  .       ,  .         ,     .   ,             .
  ,     3,3 /?,  ,    5,5 /?.       ,     .       .     ,      .        .
  ,   ,   3  4,5  . ,   .. ,    ,  .      ,     .         ,     ,    .
   ,      ,   .            ,   ,  , ,   .      ,    ,          ,      .
        . ,    ,     ,         .     ,  ,   .
     ,    .     (100200 ),     .   10%  ,    1%.        ,      .
        60 .         (100 ). ,        .               .      .
      . ,         .    ,   , ,       ,    .
10
 ?
     , ,     .         .        .    .     -  ,    .
            .         XVIII     .          .  ,   ,      ,     ,          .           .
      .    ,          ,      ,   .
  ,           .                .    ,      .          .        ,   ,    .
  XIX  XX          ,     .  ,       ,       . -           .    ,         .          - .          ,    .
               ,      . ,    ,    ,      .     ,          ,        .
    , ,    ,          .       .   .     , .      .   ,     , 50      ,       .                .          .              .
,           .       .     ,       ,        .
     .            .       ,        ,    .   -             .      .
      ,     ,     XX        ,    . ,                .
 ,      .  ,  .         ,    .               .      ,    .           .   ,      .
,    -  .                  .                  .
  ?
 ,        .  ,    ,  .    .    ,    ,    ,    .         .
   ,     .               .       100       17.
     ,       .      ,      ,   .    .             .  ,          ,       .
         ,      .    ,     ,      . ,       , ,    ,     ,    .
       .       ,     .      . ,       ,     .   .. ,          .
     .         .       .         .      ,      ,      .      .
     .    ,   ,   ,   ,   ,   .          .
    ,        ,                  .
    .   .        .               .        .
  , 2023,  5, www.hij.ru 11
 - 
.. 
  
        ?      -  .                  ?,           .
  ?
   .  ,     - ,        .   .
12
         ,      ,   .    :        ,   ,      .        :  ,      -  ,     .                 .            , ,          ,        .
       .    Midjourney    
   -.        I   .. .          ,      .        ?
    ?
     ,          .            ,       .   :       ,        - .
       . ,                  :      , , .        ,      ,    .      ,             .
         ?       ,     ,    .     , -3,         ()        ,    .
  ,   .     -3,      (       ..        ).       . ,    (),     ,           ,    ,         ,
  , 2023,  5, www.hij.ru 13
     ,   2025 .   ,         ,    - ,   -       -3.  -      -3  .      2050 .
    :           . ,    2022    :  ,     .    ,    ,    -3        .
       ,                    -     .  , ,         ,          2027 .         .
, , ,            ,      :      ,     ,       .        , , , ,   ,   
      .. :         .      ,       ,        -  . ,  :  ,   ,    . ,   , ,            ,    .   ,    ,     .             , ,     .
 
         ,  .  ,        . ,   ,      -  ,   ,         -  
14
4  -  . ,  :  ,      ,   ,         .            ,       
     . ,  :   ,       ,  ,   ,         .       ,     , ,  
4  -  .. ,   .. :               ,  ,          .              .      :    ,   ,  ,               ,              .    ?
      . -    .              ,    ,      .   .
   ,     (),     14 .    ,     .        .         .    ,     ,     ,     500 .  -         .           ,               .
      -   11   ( 
  , 2023,  5, www.hij.ru 15
 ),          ,   .     - ,              100       . ,          :            .  ,   - -  ,         ,       .
     ,          ,   .  ,  ,     ,      ,              .      ,    .       ,        ,             .  , - ,        ,         .
      , ,   ,      ,      ,        ,  ,        .         ,         .              ,              .
 , ,  ,   ,             . ,           (OWL),    100 . ,         ,   39 ,       (ELT).      .       -        ,   .  ,     ,   ,        .    ,
16 ,        .  ,      .
- ,             ,      .    .            .       ,     ,   ,  ,    .        . ,      6        1,5 ;        1,5  ,       10  .
    ,   ,     .        ,     ,   ,        .          ,        .
 ,   ,     -  2008 ,        ,              ,  ,            1000 ,    CisLunar 1000.      - , ,       .      .
  -                ,      ,     .         , ,      ,             ,     ,   . ,          , ,        ,    -     .   ,      .

 
           ?   ,     ,          .   ,   ,    ,               .        ,     ;          .             .
           :      1%    ,  90%   . ,      ,     .         ,   :     ,        . ,         ,  ,       ,  ,     ,       ,      .             ,    ,   .           .          
,         ,     ,    ,       ,    .
,         . ,        ,   ,    15%  ,    10%,    5%,       2%.    .         ,  ,         58%   ,      40%.        -    .                   ,     .    ,   ,   20  ,     .
 ,         ,              .        :    
  , 2023,  5, www.hij.ru 17 
         .     :      ,         .      ,     .       .  ,                   ,      .  , ,            .
,     -      :        ,     ,   ,   ,   .  ,   , Shackleton Energy,    10        ,                ,   12    . ,        2015 .
  ?
            ?                  :          5%,   15%           .    .
 :       ,       ,  ,      .   ,      ,   ,    ,       ,   .         ,        .       ,   -   .
  ?  ,                  . ,    ,         .  ,         ,      300    100  ,    ,     .             ,             ,       .      ,     .
     ,       , 
18  .        .    ,    ,         , ,   ,  ,    .    , , .   , .
                   ,         .     ,  ,      .    ,  ,  ,      .     ,         ,      .
       , ,  ,      .      .        ,      ,    ,      ,         .     ?    ,    .
  , ,   ,    : -             .        ,                 ,            .  ,       ,        ,   ,   .
           ,    .           ,        ,             . ,        ,      -        .
    ,               :       .  ,  ,        ,  - .. ,        437 , :           ,    .           ,      ,            .
 ,        ,      ,    :  ,  .  ,  ,     .    ,  -        -    .  ,     ,                   .
 ,  ,            . ,         ,   ,         ,                    .    .

 -   ,      ,  ,      ,      .  . ,      ,        ,       ,     ,       .
    ?          ,         ,    .     ,    ,     .       :
       ,  -     .      ,        ,     .              ,    ,             .
  , 2023,  5, www.hij.ru 19
            ,       ,    ,   , ,        .      -  ,      ,       .  ,    ,   .         ,          .
    .          ,     ,   ,       ,       .    ,         .
                 .  ,         .     :       ,     , ,      ,     .
     .     - ,   ,      .             .          .     ,  .     ,       ,   .
 ,          ,      .               .
,      ,  ,    2000-,     .  ,      -,         ,         ,        ,      .     ,     ,     ,
20          .
 ,  ,        ,   .       ,    :   ,      ,   ,      ,  .   ,             ,       550 ,  ,       .  ,    ,    ,        .
 , ,       -     .      .
               ,      ,                ,     ,         ! .  ,          .
            ?  ,   ,   ,      .       ,     ,              .          .
 ,    ,             ,   .    ,        .     ,  ,           :     .      .        .  ,    :          ,            ,       .        ,             .
   ,   . -   ,    . ,         ,        .    ,  .         ,            ;             .
 ,      . , -25,      2023 ,               ,    .    20252026     -6  -7,   2028  -27.
   ,          ,         . ,              ,     ,  ,     ,      .
    ,            ,   ,    ,      ,        .    , ,  ,                    . ,                ,      ,           .
  
  ?          ,  ,       .     - ,             --     (Jonathan H. Jiang, Philip E. Rosen, Kristen A. Fahy),      arxiv.org.       ,   ,       ,    - .    ,      ,              .
 - .              -            .  ,       , -    ,  - ,     ,  .
    .   ,         2038 ,    2064-,        2076   2086-.         -     . ,  ,   , ,  ,  ,      ,   .
       . ,      ,  ,      2007 ,  ,        , -  2018-.         2010  2022-,   -1,        , -  2014  2025-.      -  2032  2043-.  ,         ,     . , , ,         ,  -1   2012      -,     :   -    .
     - , ,  ,      -:     -    2254, 2270, 2290  2383-. ,    ,  - .
. 
  , 2023,  5, www.hij.ru	21
   -160           ,       ,      .         .. ,        .      
 
  ,  ㅻ
 
   1931     , ..         , ,   ,    . ,   ,       ,      .          .      .
   ,                .  ,    ,    ,           ,     .
22
  ,    ,     ,   ,    .    ,   ,         .      .              .    ,  ,      ,        ,          .        ,        . ,     ,         ,   ;      .
         .       -,   -   .     .  ,     ,    .     ,         .
     ( 10  1893 .)  ,   ,       ,        .           , ,  .       ,   ,   ,  ,            .
        .        :    ,    ,     .       ,      ,     ,    .                  .  , , 1889 .
  
              ?
  :         ,          XVII ..             ,     ,     .       .
          ,         ,      .
         ,        .
    ,     .      ,         . ,       ,    ,  
  , 2023,  5, www.hij.ru 23 
                          ,          .
 ,     ,      ,          ,  ,    ,    ,   ,     .         .
      .            .          .          ,     .
  ՖXXI    ( )        .                  ,       ( ,  . )  : ,      ,    - ,     .
 
      ,       .        ,      - ,   (  )    ,      ?
   ,  ..   ..  ( 19  1930 .),     .    .  ,    ,    ,   .    ,   ,         ,       
24.              .
          .     ,    ,    ,           .   ,    ,   ,          ,  ,   .      ,       ,      ,      ,      .  -    ( 2  1887 .).  ,     ,      .
   ,             ,     :   .        ,    ,   ,       ,   ,        .       ,   ,      .                    .    ,     ,      .
       ?        :      ,        ,     텻.     :  , , (Cogito, ergo sum),     .    ,     .   ,      ,    .          ,              .     ,  ,      .
  
       .        .
  ,  ,  .  ,    ,      .   :   ?   :   ,     . ,      .           ,     .
     .         ,   .     ,    ,     ,   ,     .            .
 ..      ,      
  , 2023,  5, www.hij.ru 25
 , ,   .. :       ?             ( )  .
 :       - .     ,  ,       ,          .                 .    ,  -,       ,    .
 ,   ,    .    ,    ,    .
 ,    ,     ( ) :    ,  .  ,     ,    , ,        ,  - , - ,     ,    ,   ,        ,    ,     ,   ,          .      <>           ,   ,      (..   2  1886 .)
      ,      ,     ,   ,     .     ,        .       ,        ,      ,        .
,    ,      .  ,              ?    . ..         ,      .
    ,   ,   .        ,    ,     .            -26 ,    ,     .
     -,       ,     .     ,         ,     ,         :          ;    ,   ,  ,     ,       :   , ,        .
 ..      (   )  XXI .     ,      ?
,     ,   ,          .  ,               (        ,   ,   3040-   ,         .
,  ,                        ,    ,   (  ) . ,    30-    ,     ,    ,     .
 ,    ,   ,  ,   ,         .  ,  ,     ,      ,     .. ,      .
 :    ,      ,     ,   ,    .
    : Aliis ne feceris, quod tibi fieri non vis.
 ..  ,       ,      ,     .     .
: 
 
   -      .  ,   - ,          .           .    .    ,  .      (JaewookAhn)          .
    -      .                 ,      .        .    ,    .         -,    .    ,    .
   -    . ,        -    ,    .       .  ,     94   100.
    ,  - .         .         ( ),       .       . - ,       ,        ,  , -    .
       -.      .        .     Optica.
  , 2023,  5, www.hij.ru	27
 
      ,  , , , .  ,     ,    .        ,  .       .         .
       ,     ,     .  ,   ,    ,          .               .            ,       .
          ,     (Shian Zhang)     -    .       .
     ,      ,        .
           .       .  ,      .         .
    ,  ,   .      1200        100 .       100 ,    .         10   120 .
 ,             .        ,   ,  ,      . .       , -,     .     Advanced Photonics.
  
   ,    .   ,          ,      .       ,    .      ,     .
  -  .         ,          .
 ,     ,    ,    .      ,    ,      .       ,     .    .
       - (Udo Schwingenschlogl)  -  .  .        .        ,     .    -     .       ,    .
    ,       .       .        ,    .            .
       .      ,     --,    ,    .         .        Nature.
 ,   
         
28  .                .       .             ,   ,     .           ,     .
        ,    .      -BaTopeTopKBaTo(SalvatoreTorquato)     (Oliver Philcox)           ,       .
  Physical Review X        :       - .    ,  -       ,      .
        ,   .     ,    ,    ,        .    ,    ,     -  .      ,    .
        , -    .  ,               ,     .
    ,    .           .      ,    ,          .           .       .
 
     ,   .    ,   ,      .        .             ,       .
           ,   .  ,          ,       .
     .    .        -,      ,       .  ,    ,         , -,  ,   .   ,       ,   ,             .
    ,      ,     .        (Artur Gower)               ,       .         Science Advances.
   ,         .        .        ,     .         ,    ,        .    ,        ,      .
       ,            .     , ,    .        .
,        .        ,     . .           , in vivo  in vitro.
  .
  , 2023,  5, www.hij.ru	29
30
  
. 
:   ?
  .   .   .   
 
 ,        ,   : .       ,      ,   ,   .      ,      .       ?        ,   2022         (),          .
   
  -  .   ,   -,     ,    .            , , ,      ,   .   ,       ,   -, .
        ,    
  , 2023,  5, www.hij.ru 31 
 ,      ,    (,                 ).     :     ,           ,             (   ,    ,    ,  ).  ,           ?
, ,         ,    ,   ,    . ,          :     ,        , ,    .  :         .        .       ,   .  ,     ,   ,         ,     .
,     ,  ,      ,   - ?        ,      ,    .      .
   
             ,    ,  70-  XX .    , ,             -     ,         ,     .    ,          .    ,     -  ,         ,     ,     ,         .
32
 ,   ,       ,    ,  :  ,        .             ,       .
         .   ,  ,    .  ,   ,       ,   ,    . ,  ,  ,  ,  ,    ,   -    ,        .
 ,          ?           ,   -   .  ,    ,     .    !
,      , ,   ,      . ,      ()   ,   ().        ,     .    .

 ()
 ()
,         ,    .      ,   ,  ,     .  ,   , ,       , ,      :   5,84 /,   3,49 /.    300        50   , ,        70   21   3,5  .           .   ,    ,   : 2,38 /.      ,        .
 
                   . , ,        ,  2,6  5,6 /.   , -    ,  : 16,3  10,7 /. ,           (       ),       .
H		 CI

>=<		

,       . ,        :     ,      803 /,    ,  250 /.  ,       :      . (   ,               2007   ,  :        .)         8      .
 ,     - ,     ,     ,         .       60      .
      -,            :  250     15     . ,       .
         ,      ,   .      ,   , .      ,      . ,    ,    ,      :    10      90 /2,    11 /2.      491 /2.

1,4--1,3
         ,  ,       . ,           2-7 /,         . ,        .        .         7 /   .

,     . ,      ,  .     ,       ,  0,003, 0,04  0,02      ,   .    .
  
      ,  , .      ? ,        , ,    
  , 2023,  5, www.hij.ru 33
  .  , -  ,        ,      .           .
,     .. ,    :        ,    ,       .         ,     .    .
,      2008 .     5 ,       .     ,  ,  ,  ,       ,   , ,      .      ,   -  .   -     ,  ,      , ,     ,    .
  .   2019 ,     52   ,    ,   ,       120  .         2022 .   20192020         ,     .         29   !
     ,      ,        . ,      , 0,68    . -    ,               .   ,        8,64 ,          .  - ,          .
 ,        ,         .      ,       , ,       ,           ,       , ,    ,    ,     .
34
,           ?
  
 ,     . ,  ,  ,        ,                .   ?  .    ?       :     ,      .     ,        ,       ,        ?   ,      - .
     ,     -    .  ,    ,  .    ,     ,  -      .   ,      ,   ,    ,     .
 ,       10  336    2  83  .  ,      ,  2015 ,           .         .
  
    ,          ,     .         .   ,    ,      ,   ,  , ,  ,    .
    ,     ,        ,     .  ,        .   ,  ,   ,     .
,        .         ;       ,     .  .         . ,    ,    .             .     ,    ,   .
 , ,    ,             .  - ,   :        160  34  ,         50  1850 .     ,     :    ,       .
,        .        ,    ,      .
   ,       .  ,        ,   ,   ,   : 720  .        4    .   ,   ,    ,   , , ,     3   , ,          1260   .
,    ,  ,         .    .              20 , ,     ;    5   .         20     ;   , . ,      .
 , ,     12,5      114 ,          . ,      ,   :       .
,      14  ,   ,  60 ,   .         .
 
  ,           , ,   ,              .  ,      ,       ,     .     12      ,           .        .
      ,               .     ,       .  , ,     ,         ,      1320  .
  ,     ? .       500 ,                .         ,    . ,      1,68,1            4 ,           24 ,      .
  ,            ,       ,     . ,  ,        ,      .
 ,  ,   ,     ,     . ,   .      916   ,         .        300500   ;  ,       . ,      
  , 2023,  5, www.hij.ru 35
36
   (-)     ,        ,   ,  . Monia Renzi, Andrea Blaskovic, Marine Pollution Bulletin, 2018       ,  :      .
 
,      ,    ,     .  ,     ;       ,     .   ,     . ,      2  112 ,     60 ,     15.  ,         .
    ,           .       : ,   ,         ,    ,   15    .
 ,       ,  ,       . ,           .  2019  ,               ,     !        :       ,   0,5  10 ,     .
 ,    ,      ,    .                 40      .    ,   ,     ,            ,    ,         ,   .        .
,   ,   ,  ,      ,  ,    ,    . ,           2   .     1 ,   1,2 ,    500  .      2      .          4100 .        ,   .
   ,   :   .   ,  ,  -        ,    ,  ,   . ,    ,       ,   ,      , , ,       ,   .        .     ,          ,    .
    ,                   462      1  410   ,   :    ,     .             1,5   34  .
,     ,             .   ,  ,   ,      ,   ,       .    ,      ,       ,     .   ,     .
   ?
        ?     ?      ,    .    :       .     ,      ,     ,  
  , 2023,  5, www.hij.ru 37
  ,  :   ,     ,    .  ,    .
        ,   .       ,    ,          ,   .  -   .
   ,      ,        ,    ,              .         .    :  , ,   100500          ,     . ,       ,       ,   .
 ,   - ,    . ,     ,    ,       .    ,      ,      ,      .
 ,       ,            ,       ,       :       50 . ,      ,           , ,     .
       ,    . ,    .     ,        -,   -, ,   ,  ,   -      .     ,        ,                 ,   .       ,    .
    ,      ,  ,  ,    -  -38  .          ,               . -      ,           .  ,     ,        ,    -      ,  ,  .
    ,      .   XX     ,    ,       .            .     ,          .
       ,   ,     .         ,        ,        .       ,   -  .     ,  ,     4877               .  ,     ,    2686     .
     - , - ,   .   ,       ,            .       ,   ,      .     ,               -      .
 ,    ,         ,         ,        , , , ,      .       -  -,         .      ,     ,     - .

    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2023,  4, www.hij.ru 39
 

     
 .         .    .     .           .
           ,    -  ,   , ,       .  -     ,   -   ,     .
 ,       .   -  ,   .     ,    .  ,       .
       .        ,        ,   .     .
,  ,  -     ,       .         ,         .
 ,     ,   .  , ,  -  ,    .      ,        .
,   ,               .      .    ,     .
          ,   ,  ,     .     .
       .     ,     .     26    .
 ,        ,     .          .           ,     .
        .  ,     :       300       . ,      ,    .   ?
    .        .       ,   -  .      .   , ,  ,      ,     ,       .
  ,    .    ,   ,    .      .
   
        ,   4'33" (    )?    1952       .            
40
 
   .      .     .
  .    :  , "  ".       .  ,     .       ,  ,   ,  ,         , -  , , , .
         .      ,       ,       - -.    .     , -  .        .
   -      . ,   ,     ,    -   .      .   ,   ,   ,         .
   .    
    .
     -  - .      ,   .       , 5,5        ,  55 .       40    .    ,   .
 ,        40  55 .    ,        .         ,   -  ,    . ,      10 ,   ,      10 ,    -   3,16 .   60  -    ,  30,    1000 .
         70    7%  .       ,     .     ,        55 ,   17%  .       - ,          .
        ,         .  ,        ,    .
   ,      ,    ,    .     ,   ,        - .         .   ,             .
 -        .     ,  ,                 - -     .
 ,  ,       .      -.       -   50      .    80 ,     .   -  -   .     -    .     .    .
            -        , Sonic Crystal.   .
       100     .     ,    ,     , ,  .       ,           .          .
   .        .      ,        ,    .
 ,          ,     .     Sonic Crystal     .
          . ,       ,    30    ,        .   ,   ,    ,    ,     .
  , 2023,  4, www.hij.ru	41

 
 -      ,        ,     . ,            -,      ,    .
 ,           -,        .
       ?  ,  .    ,   ,         .  ,       .
       .            ,         .
             .            ,     ,    .   2006    ,  ,    Sonic Crystal,    ,   ,   .
,         4'33";     ,   .  , ,    ?  ,  4  33  - 273 .   ?
,       .      .   .   273 -     ,       .

    ?
  ,       ?   -  .     ,  .            -160   . ,  ,    ,            .      ,   ,     .
     ,   ,       .  ,          600 .   ,  20   .
      .           .    ,  . -   , -   ,    .  ,     ,  ,       . ,      .
 ,    .     -  ,      . ,  ,   ,       ,   .
 ,    -     .    ?    ,      ,       .    ,     .
  ,           .         ,     .   -    , ,   ,    ,     .
       .    ,    .    ,    ,    -     ( ,  ),  ,            .      .
  -    47    -        .     ,        . ,        . ,    ,     .  ,        ,   , -     .    -    ,       .
   ?      
42

 
,        100   ( ,    ).        ,    .
  , ,  -  ,             , .       -  ,      .
,       ,        .           ,     .
   
   .   -  .    , -  .    -  , , ,  -      .             ,   ,    .
      ,     ? ,     .    .       ,   ,   .           ,      .     -     .
  -   .     .    ,   - .   -    ,     .
         .  ,    .      ,          .       ,      -,          .
           .        ,      ,   -.     ,       -  , ,        .
    ,       ,            .
      . ,     ,  ,           ,     .      -        .           .      10  ,      .
     -,    ?      ,   ,   ,     .    -   .
      ,      ,    ,    ,    .      .
 ,          .     - . -,    ,   .  -,  ,        ,   .
               . , ,   ,        ,   . ,   ,        -.  -   .
  . 
   
  , 2023,  4, www.hij.ru	43

 

    ,        ,           !      (     ),   ,           .
 Allium     A. sativum              
          .      - ,  ,   .     ,       ,      :      .     .      ,     .
           .      ,      .   ,   ,  1500    ,       , ,     .  (460  370   )           ,       . ,   I     ,   ,    ,       ,     ,         .
     ,    ,      ,   ,     .           ,  ,   ,   , , , , , , ,   .        ,      .                  .        ,          ,      .
  ,      ,        , ,    .      .      .
   ,          .  1722          ,   .  1858        .          ,   .
 , A. sativum             ,           ,  ,     ,     ,          Helicobacter pylori.     ^   .        .      ,   
   Allium sativum       .       ,            .
  ,        ,          ,    70%  .      ,         . ,  ,               .   
  , 2023,  5, www.hij.ru 45
																 

       .          ,      ,   .
  ,      ,     ,        - ,     .  ,     , , -,   .    4    ,         5  10         .     .       .    ,    ,        .
,   ,      ,    ,         .       ,    ,         ,    .
     .   ,      .      ,       ,     .      .
   .    -     ,    - .   ,            ,      ;     15   . (     ,     50       .)
    ,       .   
46         .     .      ( ,    ),  ,   ,     .         ,     ,        .
,       ,   .   ,   ,            .     ,     .      .    ,     ,      .
     ,    ,  :  ,    ,    .  ,  ,    ,    ,       .
 ,     ,         ,            .
     .     ,   ,         6090 C   7090%.       (.    2012, 2):       ,   .        ,  ,   , -       213 ,     .     ,               .       ,     ,     .
       ,    .   ,    ,             .           ,      .
. 
 ,
 
101    :
 
  : . , . 
.: , -, 2023
          .     ,    (, ,  ),      ,    .   101      ,          .  ,      ,  .        !  ,        .                     ,   .     ,          
41
		
- 
 
 :     
  : .. 
.: , -, 2023      XXI Bi
 


              ,           ,    .  ,           ,     ,    ,    .  ,     ,         ,  -   ,        :    ,   -       ,  ,    ,    ,    .     ,     ,      ,    
  : https://azbooka.ru/


    
  :
. , . ,
.   .
.: , -, 2023
  (1903-1983)   , ,      ,      XX .       ,     1934  1945 .
      .           .         ,   ,     .               ,        .     ,      ,    .
 
  fashion-:,  
  : . 
.: , -, 2023
  FASHION-: , ,    ,      .       XXI         ,      ,   ,    :   ,    -,    .              ,      $1 2 . !         :    uxury-          
  , 2023,  5, www.hij.ru	47
   
  
.. 
 
,            (      ), ,      14 . . .       : 14N  15N,      .     -.       ,       .
  , ,  ,   . ,          (Alastair Robinson) ,       Nepenthes.   ,   40%      .
Nepenthes   ,               .     ,   ,      .         ,      ,   .
 Nepenthes    ,  ,      :     .     ,     ,      .
    Nepenthes     ,      :  ,     -.  ,    2300    ,      ,  . ,     .        , ,       .
   , N. lowii, N. rajah  N. macrophylla,     .      Tupaia montana (  ,    ),  N. rajah      .     Nepenthes rajah.       Rattus baluensis,     .   ,   ,      -   .
     .          .    .     ,  ,   -     .    , ,   ,    , 
48   .   20  35 ,       .
   ,   ,    .   , 84%      N. rajah.    ,  28%   ,     .    , N. macrophylla,     Chlorocharis emiliae.
        .   N. hemsleyana   34%         Kerivoula hardwickii hardwickii,       .       ,    ,    . ,            .
, ,  ,  ,   .   ,   ,      .      ():    ,     . , ,    ,  ,      .
,    ,      ,      .         ,  ,    ,     ,    .           ,       ,  ,   .  ,  15N     ,        ,    ( ) .   ,         , 15N  ,   ,  ,   .
      ,    .          ,   ,   ,           ,   .
,        20  25% ,    ,  15N   3,8% .    N. edwardsiana,       ,     .
 ,    ,     1,3  ,   15N    ,   ,   .            Nepenthes lowii   ,         ,     15N.  ,             .
  15N     .        ,      ,      .  .
   .  ,     , 57100 %     .      ,   ,        .         .    .
. 
  , 2023,  5, www.hij.ru 49
  
  
.. 
   
           .    ?     ?
   
    ,                -,       .       ,    ,       ,   ,    ,    .      ,   ,          ,    .  , , .   .
           , ,             ,      .     ,         -, ,    (    ),         .       , , ,  ,  .  ,      (),    .         ,    , -      .
 ,      .  ,  ,  ,      .      ,   ,      .   ,   ,     .    ,       .
    ,  ,  ,  -    .   , ,    ,      ,      , , ,  ,      :         .
       ,   ,             .            .
            .       .  ,           ,    ,        .        .    .
  (Niek Koning),     , ,       ,        .
     .       ,   -   .            ,    ,  ,  .
   ,        .        ,  ,     .   ,         ,   .     ,   ,    . ,     
  , 2023,  5, www.hij.ru 51
      ,       . ,  ,    ,    .
     ,    ,       .         .      , , .            .       .     ,      ,  ,   . ,      ,      .    ,    ?     ,       .
      .          ,   .          . ,  , ,   .         .
 ,     ,        .           ,              .         ,  , ,     .
      ,          ,    .   ,       ,    .     (   ),    .
 ,            ,     .          ,     ,      .   ,   , ,         .
       XV           (     1487 ),        1570  1630 ,      ,       .       ,      ,    ,        .
        ,       .    ,   ,     .   XVII ,           ,        .
       ,         .      ,           ,           .
           ,         .     ,         .
      .     ,     .      ,      - ,          .
    
 ,         ,          ,    XVII    .   ,  ,   ,        .           ,      .        (       1620 ),        ,       .
 1691             .  ,   - ,   ,   ,  ,           .    
52 .   ,   ,   .     ,    ,       .
    ,   ,        ,      ,        .  ,       .    ,     . ,    ,    .   . ,  ,   ,  ,     .
  1692      150  ,    ,     , 19  .     ,       .      ,              ,    ,    .    .
     -   .    ,     ,   .        ,   .        .  ,        ,    .      ,        ,     .      ! ,  ,  ,   ,         .      .
 1980-       ,      .   ,   ,  ,     ,      .          ,       .    ,        .   - ,    ,      ,      ,    ,        .
    (   , ?),    ,  ,         .   ,      .       ,        .
          .    66         .         ,   ,   , ,   ,      -,           ,        .
     .        ,  ,   .          ,   - ,  ,    ,   ,       .      ,    . ,      ,   ,     ,   .
         .             ,      - , ,    ,  .    ,         .    ,  .        ,    .        ,     .         ,   ,        .
    .  2012        800   - ,       .    14%.        ,         .  ,       ,       !
      .    ,     ,    ,        .    , ,     .
 ,         ,    . ,      .     ,         ,    ,         .
  , 2023,  5, www.hij.ru 53
   ,     .   ,   ,       .  ,      .     ,   ! ,          ,      .    ,     ,      .
   ?
  ,     . ,    ,         .    .   (Boris Gershman),       ,       .    ,   2008  2017      (Pew Research Center),    .
        140 000   95    .     , , , ,       :        ,        ,  - ?  40%   ,    ;     9%,     90%.
     ,       ,      ,        ,  .
  ,        ,   .   ,   ,   ,    .              .
    ,    .            .  ,     ,           .     .
               .   ,    ,        .             .            .
 ,  ,  U-           .            ,   ,     , ,        .    ,           ,        .
,                ,     , ,  - , ,      ,          .
 ,       ,    - ,        .
      :        .          ,     ,  .      ,   ,       ,    ,   ,   . ,     ,    ,       .          ,   ,     , ,     ,      .
        ?      XXI    .   ,  ,   , .      ,  ,    .      ,     ,      .        ,        .
     .     ,      .    -,  ,    ,        .    ,          ,     ,   ,    .       ,     ,    : !
54

 
-
       ;            ,     ,  ,    .         .
   
        !    ,     .    - ,    ,     ,    .    ,   :       ,   , , .
  , 2023,  5, www.hij.ru 55
    , ,   ,   ,        ,    ,  .     ,    ,        ,    .        ,       ,   .
    ,   .        IV:    .   !     ,           :    .           :    .         ,        ,  .
  
    -    ,     .         .           ,             .          ,    ,          . - ,       ,      ,     .      .         ,   .       ,    ,    .
      ?    -.    ,    ,        .       ,        .        : , , , , ;         ,   .  ,       ,  ,     .      , , ,          .
56
   :         .        ,   ;    ,  ,  ,    .    ,       ,      .         ,    ,    ,     ,  ,      ,    .
  
        ?      ?  ,         ,       ?  ?          ?   ,   ,          ?
-    ( ),      :
  ,  ,
 ,  ,      .    ,     .  .     , , ,  .      .
   .  :  .    .  .   .    Tristia:
      ,
   ?
   .    .   ,   ,    .
    .         ! -                  ,  :         -  ,         .    ,     ,     .
   ,      .  ,    ,    :    .       . ,     : Pro captu lectoris habent sua fata libelli:    ,   ,    .
           .         ,      ,  ,        .  ?      ,       ,    a   .         ,  ,  .
      ?      ,       ,     ?         ,    -   .             ,      ,   ,     .        ,     ,                (  ?)?       ,   .
         ,           ,   .    -              .   ,  ,   -   ,           .       ( ):
   
   
,   !
! respect
-         :       
 -         :
 , !
        ,     -:
   . ?
   ,          ,             .       ,   :    ,               ,        ?
  
    ,   .    ,    ,   ,    .     .  ,       ,    -          ,       .                  , ,       .    . .    .    .     :     ,    .   , ,    .
          :     .    ,  ,        .           ,   .        .       ,    ,  ø      .        ,  -   ,   ,   ,     .    .
   ,         ,    ,         .              ,  ,    ,    ,    .     ,     .           ?
     ,     ,      .  -    ,     - ,  ,       .       .       ,        .       :   ,       .    ,        .
  , 2023,  5, www.hij.ru 57


 
  

 
     .       ,    .          .        .    .
          ,    
  ,          ,   : ,  ?
    :
   -   . ,      .
   ?
     ,   .
 ,    !
   ?
      .
      ,     .
  ? ,      .
      -  ,        .        .
      ,      .
 , .,  .  , -          .
    ,        .      ,           .
    ,    .
   ,  :
        ?
          ?
     ,   ,      -,  .
 , ,      .     ?  ? -    ?
 ,  .   .    .
  ?
  .    .
 ?
   .  , ?
  , ,     ,   ,  ,       
   ,   ?
       ,  .
 .  , ?
     ,        ,         -,      .
 , .   , ,    :       .  .     .     ,       ?
     ?    ,     .
 , .
           ,       ,         .
 , ,    .   -.
  , 2023,  5, www.hij.ru	 59
    ,       :
 ,    ,   ,      ,    . , ,     . ,       .  ,      ,             .   , ,  ,           ,      .      ,  . -!       ,  .         .  -   ,  ,         .                  .   ,          ,   ,       .   ,  ,  !   ?..
     -,            0,5  ,      ,     .   ,   .
  ,     ,   ,    ,  .  ! , , .   .  ,     .   .
   .
  , ,   !    ?
     .
  ! -. ,       ?      ,   ?
        .
   , !   ,    ,   ?
   .
 ,  .       . , . , ,   .       . ,        ,       ? ,   !         ,      . ,    ,      .     .     .     .  !  , , :        ?
 ,    .
    ?
       .
 ! ,     .   ,      .       ,     .     .      ?        . , , .    ,       .     , ? , !  !
      ,     .
 --! ! ,        ,          ,  !         .      ,     ,   ,            ,             ,     .      , ,  !   ,  ,   ,  .   -  . ,    .  , !  .       .   .     .     .
     . .
      .    .   ,         .            .   :    .
        .
            ,    ,    .     - ,           -         .
           
60 .         ,            ,         ,        .
  ,   .      , ,       - .
        , ,         ,     .
    :
         .    , . ,   .
   ,    .
    .
     .     .
 -   .
   ?
         .       .       ,  ,     . ?   :   .
 ,       .     , ,       .    .
       ,   -  .
 ,  ,   .
         .   .
 ?!    .      ?
 ,        
    ,   ,    .  ,           ,  :
       ?      - ?
     ,   ,       .  ,     ,   ,    ,   . ,  ,  -    ,    ,  -  :
 , ,  .  . ,  . .  .
  .        .       .    ,          .       :  , 19802000, .
  .     .      .
   ?
        - .   . ,             .      . ,  ,   ,   .   ,    .    .       
     . ,  ,        .    .  , ,    -   - .   :
   ,  ,  ,   .     -   .   -   .
 ,    ,   , .    .   ,   .     !
  ,         :
 ,   .   , .    -.   :   ,        - - .
  :
 , ,  - !
    , ,    .
  , 2023,  5, www.hij.ru 61
, 

 
-
  , ,    ,     ,   ,     .   -  : ,     ,     ,      .
   2019 ,    -       ,         .        .        ;     ,      .      ,    :      .  ,       .
    ,     ,     ,      .        ,                 (Earth, Atmospheric, and Planetary Science,  2023).     : ,    ,     ;     ,       ,          .    :        -.     ,        .               .       ,  ,  -   ,  .
          ?    .    --,     .       , ,      .  ,       ,  ,    . ,      ,      .    ,   ,    ,        .  -   -     ,       .       , , ,      .     ,    -  .
. 
62
   -    38               (Journal of Cleaner Production)
        ,      ,       (Nature)
   -        12        (12,7 )   (Nature Communications)
    ,       ,   ,    (PLoS ONE)
        ,      (Solar Energy Materials and Solar Cells)
             , , ,     (Nature)

, 
 -     ,     (Frontiers in Marine Science)
  -    (PESI-MS/MS)      81    16     (Horticulture Research)
         10    -    NO2 (Science of the Total Environment)
      ,    (New England Journal of Medicine)
 ,    ,           ,       (Science Advances)
    ,      ,  2,6- (Chemosphere)

 
  
  ,      ,      ,        ,     .    -    . , ,                  Acta Prima Aprilia  2022 :      .   ,       ,  . ,  ,       ,       .  ?
      ,    .   . , :    , ,     ,      .      ,        .  ,         .  ,    :  ,           ,    .  ,         .        .
  ,       .    ?   :           ,    ,    ,          , ,              ,     .     :       ,       ,   ,       .
   5005   38  ,     ,      .    ,    : LHS 1140 b.   ,    32    ,     ,    ,        . ,         38 ,     ,       ,   . , ,       .    LHS 1140 b        .
  ,   . .   XXII  :   ,  .  , ! LHS 1140 b     ,    .
. 
  , 2023,  5, www.hij.ru 63


64
 
  
-,    - !
  !   ,  .     ,  ?
 , .     .   
    .      ,     .      .
   ,    ,    .       :  ,  ,      .              ,     .
-      ,       ,  .    ,    ,    :       ,     .
     ,     . ,   ,   ,          .         ,   .
***
 -,     !
   .  ,   ?!
 ,         .      .
    ?
   ,    .  , ,   
 ,     ,    .     ?
 , .
 -,     ,  ,   .
   ,   .
 ,   !!
  ?
 , .  . ***
 ,      ?  ,      , .        ,      .             .
  ?   ,  .
 , ,    ,      .
 .       ,     .
 ,   ,   .       .   .    .
  ,   .   ,       .
 , .       .       ,               ,   .
 .       , ,   ,    .
  .
      .    ,     .     ,      .      ,   ,        .
   , ,        ?   .
   !   ,     .            .             .
  ,   .   ,    .
   ,     .
  ?    ,    .
 , .
 .        .
 .
   ,  .          .
  , ,         .  ?
     :
 .
***            .     ,      ,   .
 ,     -65?        .
  - ?    ,   ,   .
 ,   .        ,      .     
 ,        ,   .         ,       .    !
   .
  , ! ?
 ,    .
 ---,     .
  ,   .      .
   ,           ,        .
    .
  , 2023,  5, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
  
 
,
 

 ʻ
 
 
  


  