6
  
 - 
/ 2023

    
19  2003 , .   77-8479
ISSN 1727-5903
 :
 
.. 

. , . , . , . , . , . , . 
  
.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 
  
.. 
: hij.ru
:
https://dzen.ru/hij
https://vk.com/khimiya_i_zhizn
https://ok.ru/group/53459104891087
https://t.me/khimiya_i_zhizn
twitter.com/hij_redaktor
        
  
119071, , / 57
  :
8 (495) 722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru
   22.05.2023
  
123001, , 1-  -, .1, .7
  
 ,    2021  2017
 -, (495) 121-01-16, (499) 789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   
      
         .         ,       .        
  .
 ..  (19061999)


  ? . ⅅ.2
    ?
   . . ⅅ.8
 
 .   
  . . ⅅ14

    . .. ꅅ22
 
  . . 30

 . . 33

   . . ..34

  . . ⅅ40
 
  . . 腅..48

  . .. .54

. . 64
: 	12
 	26
: 	37
: 	45
	61
 	62
, 	62
 - 
.. 
  ?
   2021         , ,             .      ,  -      .      , , ,     .     ,      ,        ,   .        .       ?      X           2023 .
2
  
  
 ,       ?   .         .   :        ,       ?    ,     ,        . , ,       ,    .
       ,      700 .      ,        .        ,              :  ,   .    ,      ,      ,    ,      .
 ,           ,        ,     .   ,     ,  ,      ,       .
  -      ,   ,  ,      ,      .           ,       ,         ,      .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
 3
 
   ,  ,     ?  ,           (          ),      .     .        ,      .   .
          .           , , ,  .            . -        ,           ,     .       ,           . ,   ,   ,  2   ,      ,       ,       .      6   .
       ,     ,     .          .          ,     ,        .          :   ,       ,       ,          .
          ,                  Air Liquide  -  .    2022     ,              .   2022         ,       . ,  ,            :       2025 ,       .            .
 
    ?    .         .   ,    240   13,3      .          (     , , , , ),     .    .
              ,     ,   .. .  ,     ,           -147,1.       ,       ,         .
            .    .  ,               .  ,        ,        .              .
       .   ,  ,     ,     ,    :      ()    ().          20%.          0,1%.
,  ,        -:     -,              .     -   ,   1%  .    ,        .     ,          .  ,       ,  ,    .
    ,             ,  ,     ,     ,    .
4
   ,           .        ,   . ,       - ,           .
  
,  ,  ,     ,         ,        .           .           , , , ,   .          , , -,       ,  -,    .         :              .     ,      .
     ,  ,  ,  .        ,  ,  ,       -    .  :  ,     ,    ,     .  :  ,     ,      ,  -            .  , ,    .         .    2022      -- ,       Air Liquide,     .
       ,      .         ,      ,    ,     .         ,       .      (  )   ,    :      5  ,  1,7       8 .
    ,    -  20  ,       ,      ,   .         .
,     .  ,   ,             .   ,  ,   ,       ,             ,     .
      ,   ,   ,      .           , ,    . ,            .         ,     , ,      -  .
 
         ?    .     ,            .         ,     .     .    ,    .   ,     ,      ,    .    ,    .
              :         .      .      ,  ,    ,  . ,             .
      .         ,        .     ,      ǻ.        
  , 2023,  6, www.hij.ru	
 5,   . ,                . ,          .
  ,       ,  ,  .                ,          ,  ,             . ,         ,    ,   ,     2023       .    ,            ,     .
  . -, ,   ,           ,    ,   . ,    ,     ,      ,       , . ,         :  ,     ,           .     ,        .       ,    ,      ,   .
 -,     ,    700 ,  ,      .         :  ,      .  ,                2030 ,      ,          ,    .
 ?           2030      -  .              ,               .
6
  
    ,           .     ,    .    ,       . ,    ,       ,    .       ,   ,       :    ,     ,        .        .
   ,  ,    (,      ),  ,   .  -,        ,           ,           ,  ,        .        ,   ,   --,      .
 ,         2020 ,      ,    -       ,  ,    ,         .             ,   .
 ,    ,       .  ,     ,    ,     ,        90-       . ,         ,      ,       .
,   -                . -,        ,      .
     , , ,             .      ,  ,           .      3d-     ,       ,        ,  .
 
         ,          .    ,         .        .,             .   .
    ,         .     ,      2  10%   .     ,      .           . ,  2021     3,3  ,       ,   2022        11  .  ,   , ,          ,         ,      .
.   Toyota Mirai,    2013 .   5    350 .   5 ,    ,   100  500     .       132  2  100     350   462  2.     11  ,       42 . ,             2,     11  ,       .        , 11 ,       3,3 ,       :       140            
   :                  ,  ,  ,         ?     .
 ,          ,     ,                 .    ,    ,       ,        ,     .
     ,     ,        ,      (.   , 2008, 3).          ,    ,            ,         .
    ,           (.   , 2017, 3).   ,  ,  ,   ,          ,           ,           ,             ,      ,    .    ,               .
 , ,     ,        ,     ,   ,     ,       .     ,         ,    ,    - .      ,     ,  . ,                   .   ,       ,     .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
 7
 
   
    , 17  1908 ,    ,     .       .           .    ?
   ,     ,    .          .          .
   
 
 1893             .    :            2  .    :    ,     .
8
     1901   -  -     ,  -.   , 57       37   .   55-    21 . ,         ,      ,  
      ,    ,         ,       .
  .       ,    :  ,   ,    ,   , , ,             .    , ,         ,          ,          .
     -,               -   .        ,       ,          . ,    .
 
     . . ;     -    150  ,   ,     .       , , ,         ,      ,  ,     .      ,      ,     .          :      ,   .
 ,  . .        ,    ,     .            .  ,    .  ,       ,     1903    .   1905             ,     .  ,       .        , 1895                 ,    ,       .     :     . ,  ,    ,         :   174  .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
 9   1989 ,        -    ,  ,    . ,         
  
   19051907     .        -:       1902 ,       .    ,      .       !        !
       ,       .         ,  ,        .   ,      .    ,           .
 ,        .  !  1908       - - ,  :                .  : ,     ,   -  ,     .      .
,  21  1908 ,      ,    .  ,        .   :        ,  ,                  .   :    .       -  ,          -    ,         .
  
      - ,       ;      .      ?  ,       ? ,      -,  , ,   Iena.    : 12  1907 ,  1:35  2:45,          .   -    100-   5,       .
 ,      -,                   .    ,    .   105       2 .          . ,                 ,    -   -   ,       .
,           , -  .     ,      ,     -        .               .              ,       .
     ?
 1902       ,       57 .     
10    ,   ,   .       ,       .
         , , -   - .  1903 ,      , -  ,          .
    1917 ,        .   ,       .  ,     ,        1750   ,      -,   ,  20  .    ,     ,       ,   -       -     241 .
  ,       .         37 ,    .      ,  ,                  .      .  ,                 70 ,       .  ,          . ,           ,       .
         ,    ,      Agfa-Gevaert N.V.,         ,   2009     .  2018      ,    .        ,  ,      .
    
 
       ?      ,   ,      ,  .   :  ,    ,        .  , -,  ,   . -,      .    ,     .       ,    .   -     ,  ,   .          ,   ,        .     .       ,   ,    ,    ( ) .       .   ,   ,      , ,   .
,          :       .  ,        ,    .   .        , .    ,   .     ,   ,    .    -  ,    .
      .          ,    ,      .          : ,   ,      ,                ,      .
. 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
 1 1
: 
  
  ,      DALL-E 2,        .               ,      ,      .            (Markus Buehler).         Chem.
 ,     ,     .     .   -      -  .       ,    .
         . ,     ,          ,     .  ,        .   ,     ,    .
         , -    .     50-60%.        .
       .  ,      ,    ,   . ,  ,       ,       .       ,      ,    .
12
 
           -  .                  .   ,      .  ,   ,     .
    -,              (George Shaker).      ,   , ,     .     .        .
      ,    - ,     .          .          ,      .     -      .       EEE Internet of Things Journal.
    ,  ,  ,  ,      .     ,    ,   ,    .       ,   ,     ,        . , ,    .     93%     86% -  .
          ,      - .   ,    -     .     .      ,    .    -    .   ,           .
    ,       ,         .      ,      ,  .
,       , ,     .        , , ,      .   -        .  ,      - . ,         ,     .   - .
    ?
         .     ,      ,     .    ?    -   ,     .             .
            ,           .      -  .             .
          ,   -   (Solofomampionona Fortunat Rajaona)     .   ,  ,               .
        ,  .   ,                   .   ,                  .  ,   -             ,           .    ,                       .
  ,          .  ,      ,     .         25     .
 
. 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
13
 
 
     ?
 ,      ,    ,     .    ,   ,  ,           .   ,     .        ,    ,   ,   .      .       ,      .
14
 
 1983      ( , )            .           ,   .     ,   .
         -.           ,   .       ,   ,     .
 ,   ,   3050 ,    
  -     ,        .   . ( ) .       . ,  ,       ,     ,     (        ).    ,          .
      ,     :             .      ,   .   ,        ,   ,      .   ,    ,          .
        .     ?  .    ,      .     .
 1950      ,     ,           .      :        ,    ,  , ,     .      ,             ,       .
              (bog bodies).     ,              (,       -    ).
      ,     ,    .    .   ,     ,            -.          ,     3800   . .          :      .    (       -)      ,     .    ,   ,          ,        .
         ,   ,  ,          2200 .           .   ,     ,     ,    .         -,    ,         
  , 2023,  6, www.hij.ru	
15   ,    .    ( ) - 200-350   . .
   - ,            .   ,       ,   -  ,    .
 
        .       ,    .       .                .         ,     ,   -    .     ,     .
     ,    .    ,    ,      .
,       ,   .            ,    ,   .  ,     ,   ,      .      .           ,         . ,      -,          .
  ?
      ,     .    ,   ,      .      ,       .  ,        ?
,       ,         .        ,        . ,      ,    ,    .               .       , ,         .
        ?              - .
       (Global Change Biology, 2001).  ,     ,   160  ( 5 /).         .            0,2 M (  ).               .      ,          .
  ,     .    ,     ,            ,    .         ,          .
        ,     .     Euryarchaeota        ,       .       7 ,   ,         .       108    ,    10%   
16  .     ,      .
,    .       ?
             ,      . ,        ,    .  ,    ,      .
          . ,   ,          1959   ,   .        .       :        (   26 ,     )       (   9 ).
 2004         (Environmental Microbiology, 2008).      ,    ,      .    ,        .        ,         .   ,    ,   50    .
,  :        .   .       ,    ,       .        ,      . ,          ,   - . -  ,    ,          ,   .
?
   ,      ,   .          :   pH  5,5  7 (      ),      3,5 (       ).  , ,  ,          ?
     pH.        (    ) ,     . ,          Firmicutes           .       ,    ,   .
 ,      .  pH   ,   ,      .      ,        1%  .
 ,  pH       ,        .
?
  ,     ,  .      ,     .  ,     ?
    ,     ,       .           (    ,       -        ).
      24C ,         .    ,          .
    -   
  , 2023,  6, www.hij.ru	
17
       . ,       .   -,      10        .   ,  ,      ,      .       .    ,     ,     ,   ,    .
      ,      , ,             0  20C,   50    3  8C.           ,  ,      , ,       .             .       ,   14C    ,   20C (Canadian Journal of Microbiology, 2004).
  ,  ,          ? ,  .         ,  , -       
 Drosera rotundifolia         ,      -   ,        ,     . ,      ,    ,    .      .
?
         . ,        ,        , ,    ,      .                      .
 , ,    .           (       ),    (        ).      ,      , , .      ,   ,      .
 ,      ,  .   ,       ,    .   ,   ,         .
    ,     :    ,    ,    ,   .     ,       ,     (Environmental Microbiology, 2011).        CO2      ,  . ,       .          .
      ,   .   ?                 (Boreal Environment Research, 2009).    -  ,            ,    .         ,     ,   ,       ,  .
,   ,     ,    .
18
  ,    . -          .
  
      .     ,    .
 Sphagnum    380  ,     ,    ,      .    ,  ,  ,   ,      .
  ,  ,      20    .     (     )    .         ,      ,         .
         ,   .       ,     .       ,             . ,            .
      .          -,  .    ,          ,    .    ,      ,      :         .
       .          ,         .   ,            ,       .       :  ,    !
         :       .             .          .
   ,      ,   ,       .       .   Sphagnum riparium  Sphagnum jensenii,       ,    5,6   .    Sphagnum riparium       .    : Sphagnum fuscum  Sphagnum magellanicum,   ,      0,4 .    Sphagnum fuscum           (Journal of Ecology, 2008).       ,           .
               ,     (Carbohydrate Polymers, 2008).      .      ,     .
,      ,       .   ,   5--D-      () .              .   ,       ,   -,    - .
   ,     ,   .      ,         ,  -  , 2023,  6, www.hij.ru	
19 . ,        ,     ,      .
 :   
,     ,      .    , ,   . -              ,         .        , , 1914 .
  ,     ()
20
 1880-       .                   .               .         ,         .                    .
   ,           .  , ,            ,    . ,     -  ,   .
 1899      (            )     ,    .            . ,      :     .   ,          .
           . ,           Sphagnol Soap.        ,      .
           ?              . ,              ,        .    ,      ,    .          ,     ,    .
            .
      ,         .      :            ,      .      .
   ,    ,      (Carbohydrate Polymers, 1998).      ,    .               pH.  (,     )           .
          ,           .       ()    ( ),       ( )        .              ,     .     ,   . -       .
    -   ,     . ,           (    ). ,             .
 , ,              .  ,   ,    . ,    ,     ,       .
,               ,         pH,        .     ,     ,    .     ,      ,    ,   ,     .
     .          , ,      .
   (Danio rerio)           ,     .      ,        .       ,         14      (),  ,    (), .       (Innovative Food Science & Emerging Technologies, 2001, 2, 1: 63-74)  .           . ,     ,     ,   -    .
       ,        .  2001       New Scientist                   .   ,       .   ,      !     .  ,         ,     .
          ?     ,         .              .   :        ?   .          , ,     :    pH,    ,    .
      -   .         ,        ,   ,    .    ,         .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
21

22

  
.. 
    
    
       - ,         .   ,          , .       +     H,     +   H.
      ( ),     ,         . ,  , ;    .       , ,  ,     - .
            (),    - 2- (     ),  (   )  22,    NO   .       ,     :     .
      .      ,     ,    .          .  ,       ,          :  ,  .
     (.   , 2018, 5).  ,     .     .              .    ,   -       .         ,        .     ,    .
   ,   /+  /+.        ,    -   ,        .
 -  .      ,    .      .      
 
  

  , 2023,  6, www.hij.ru	
23
    ,     .          ,    ,    .      .
       ,     ,      . ,      .              , ,        .
   ,   , ,     .
         .       -   ,     ,   .  ,      .             -.   :      , ,    ,    .
     . -,      ,  +, ,  -  ,     +.    /+     .
(), ()      ,   ,  ,   ,       -      .    ,      ,  -  ,   .
  
  ,      ,   ,      , -,   - .
        ,    .      .
24
     -  -;     -.         ,      .
  , -6--.             . ,        -6-      ,   .          .     ,          (Jose Vina)       ,    ,  .
          4  .    ,      4 ApoE,    -   ,        . ,      ApoE 4/4  /+ ,   ,    ApoE 4,    -     .  ,       ,    ,    ,    -.  ,              ,  .         ,     ,        .
              (Namakkal S. Rajasekaran).           ,      , .
     ,    .         . ,   ,           .      ,      ,  -     .        :    .
        .      ,      .        ,    .
    -  ,    .   ,   ,            ,   .   ,    ,    .       ,        .
.     ,  ,   , ,       .    , .
    
  ,  -       ,      .        (  .   , 2022, 9).           .     ,         ,       ,    3-.      ,     . ,   ,         .
           (Joshua Rabinowitz)  -     ,    ,      .
    ,    -        ,  .      .   ,    ,   ,    .        ,        ,       ,     ,     .
          ,   3-.     3-,  ,  ,      ,   .   .      ,      ,     .            .                 .
        5,8 ,         16 .             .      :     /+,    ,         .        66 .
                .     ,         ,       ,   ,    .       ,      .
 ,      ,        ,    .           .       .   ,    ,     ,    .     ,  ,    ,   ,          -     .         .         ,       .
 -          ,        .   ,     , ,   -        ,    , .        - ,    ,    .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
25

 
 
       .     ,    .      ,        ,    .      ,    ,    .  ,     .    .
        ,     .          .        . , ,  ,     ,    .
       .      ,     ,  - .       ,      .       .      ,          .
   -    ?       ?      ?  ?     .
   ,   ,   . ,  ,    .      ,       .
  ,   . ,  ,    ,    .     ,       ,        ,    .  ,  , ,   .      , , -     .
 ,   ,     - .     , , , .        .
  .      ,    . ,    ,       .  10       .      20-250 .    .    - 16 .
      ,     -       ,      . ,      .
   .      40-80 ,  .    .     ,     .
   ,     , --  ,        .       -   .  ,       ,    ,    .      .
 ,   ,     ,       .         ,           -    .
,       .      - ,     .        .     , , , , ,  -     ,      .
,      ,    .     , , ,        .   .        ,     .    ?
          -   ,   .       -,  ,       .              20-100    3-5 .     .
 - ,      ,        ,  ,    .      ,  ,         .
,     , 26
 
   .    .           , .          .
      . ,     ,  ,  ,        !  ,  .
 ,    ,  .  ,               .    .    ,  .
    -      .   ,     ,      .  ,     -        ?   ,     ?
   ,   - .    -    .        Cell.
,     .     ,      ,    . -  ,      -  . ,   , ,    .
    .       ,  . ,       ?   - :   , , ?  ,     ?
 ,   .    .       ,    ?
     
 ,  ,   ,   ,       .     . ?       ?
,         .      .          ,       .
    .       -   -   ?     .   ,  , -.     ,  -.   ,      .   - .
   ,      ,     34 ,    .       ?          .
     ,    ,     -     .   -,  ,   ,     .   -    .   -   ,  , , . ,    ,      -.    .
      ,  - ,   .  -  .    ,        .  ,         -.   -   ,     .
  ,       .      ,        ,   80 .     .  -    .
  .       , ,    ,         .           PEDOT     -      .
   .            ,  ,     , -,  30%   ,   .  -,      -  10  ,    .
 ,       ,      .      - 130    . ,     ,      -  .  -  -
  , 2023,  6, www.hij.ru	
27
 
 .     ,    .
 
,    ,         ,   50- ,        .. .  1990-        - 240 , 36      .
,   ,    .      .      30-32 . ,   ,   -      .     .   .
         , , , ,  -   ,        .  ,       .
           -    .     -  30-   ,     .             ,        60-   .
          2005 .         2017 .          .
,             .   ,   ,        ,     .   70%    .  ,     ,        .
       .    ,       .     2023   -,        . ,       ,      .
   .     ,             .                   YouTube.   .       ,            .
-            .     .            .           ,  .
        .  70-     .  -     ,   ,   -  .         ,      .      ,      .
            -         .
  
  ?      ? ?    .
    .  ,    -   ,   .      ?
                 --,       .    ,        ,      .
28
 

,   1465 ,  .     1875     .
    ?  - .  .  ,        8  .           .
             .  20    .       ?
  ,        , .               .  ,        ,     , --      .
       .      .   ,   ,    .
        ? ,          ,        .   ,      ,       -  ,       .
      . ,        ,   .   .             ,         .
,              .      19   8            ,      .
     ,    .  ,     30  ,    7  ,    , -   .
 ,     , -.           .   -    ,       .
         - ,    .        
,             ,   ,   ,    .
   ,     -  ,      ,   .      -    -        30-40-   .        .
    ,       ,        .   ,     .
      ,          .  ,   ,             .
,       .       .   ,     .
      30      .         5000 ,    ,    . ,   ,    ,       . -   .
   -     ,  .          .      ,      .
     .      ,   , ,      .
        :         .       .       -    ,  .     ,        ,   .          1942     .
    -  ,          .     -      .
 
. 
 - 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
29

. 
  
       !       ,   ,  ,         .            (Lars Chittka),      .             .  ,        ,      .  ,       .
   :      Bombus terrestris audax     ,      .     ,         .   ,  ,   ,   ,      ,      ,  ,   . , ,   ,     .       ?      .
  ,   (.   , 2015, 2).   ,  ,  , ,      .       (. ).             ,    .     ,  ,  .     3 ,       .   ,     .

30
   18    15 , ,   .    ,     .   (   )        .   ,  ,       .
        18 .    45             .   ,   ,      ,        ,    .      ,     ,     ,      601 .     .
       ,         .            ,  ,  .    ,     .        ,    .   , ,   ,     .        :  ,          ,   .    ,        ,     .       ,    .
 ,  ,   ,        .   ,        .   ,    ,            .          .           ,        .
,       .       ,  ,  ,  .            ,     .                 ,        .  ,          ,   ,        .
,     ,       ?  2005       (Gordon Burghardt)   ,          .        .       ,      .        ,    .        ,  ,    ,    ,    ,     .         .
        .    .      ,  ,    
         .      ,      :        .   30%-  ()   ().     ,    .       ,    
  , 2023,  6, www.hij.ru	
31,      .        ,    ,    .
    .  , ,    ,       .      ,     .      ,       .      .
      .      ,     ,    . , ,  -  ,      .    ,      ,        .
 ,    ,   .      -  ,     ,   .     ,    ,     , 60%-   (     30%- ).                  .
       ,         ,     .       ,         .   ,  ,        ,      .      ,   .    ,     ( --  !),        .
        , ,    .       .  , -    ,      .      .       ,           ,  ,  .      ,        .         ,       , ,  .     ,   .
 ,     ,   ,   .  ,  ,      ,   .
   
 ,  -   :          .
,      . ,   ,    ,        .       .
                (Henrik Smith).           ,      ,    .
,         .     ,   .    ,    .    ,             .  ,    ,   ,      (  ),      .
 ,     ,   ,    Bombus pratorum,   B. hypnorum    B. pascuorum    .      ,        .
 ,         ,        . -,         . -,             .
      ,    , ,    ,     .
. 
32
 
     -   .       ,     .  ,     .      ,    .  ,   ,     ,       .       ,   ,      .
     ,             ,     20102020 . ,     ,    ,   .     5348   81   40 ,   6204    .             ,      2644,   1121  ,  147   .
    - ,         .  ,          .  ,    ,      ,   ,     , , , , , , , , , , , , , .
           . , ,    ,   ,   ,      ,    .
         ,     .  ,    ,           ; ,      (,    );     (,  ,    ,  );     .
   : 47%   ,  43%    .            ,    ;   ,      ;   ,    ,   .
    . -,       ().      ,  ,   ,  3,5  11,4%  .     ,      0,5% ,    ,   ,   ,      .           .         !
-,     .  ,  -   ,   ,   ,  .   ,     -,   ,            .
   ,      ,      ,        .               .    ,    .
. 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
33

   
[    .  ,  ,   , ?    .    ,    ,    ,   -    ,            .      2, ,     .      ,    .        ,      .
,  ,         ,     ,    ,       .         .   ,      Populus tremula     .        . -,     ,   Populus alba,     .       ,       ,     ,    .     ,       . ,   .
      ,   .     ,      ,   ,    .       ,     ,   ,      .       .
 ,       ,       .        .       ,     , ,  , ,  ,   :  , , . ,              ,    , , , ,  ,         . ,       :             .     .
,    , ,          ,       ,    .
    : , ,    ,       -.  ,       .    Populus tremula   
    ,      ,   ,      .   ,       .   ,     17  ,    2   .    ,  , , .    
  , 2023,  6, www.hij.ru	
35   .    -,       

    .           :   ,   .   ,      70  90%.       ,     -   .
       ,    ,             ,    .
,      ,   .    , ,   , , , ,       .        ,   -     .      ,       ,     .   ()   .         ,    .
   ,      ,       ,     (-6-),  (-2-)  - (-2-).          .  ,  .  ,     . ,           .        ,       . ,    ,   ,               .            .
 -     ,       .   ,    ,   ,  ,    .
 1838           .      Salicaceae,    ,       ,          .     .
 ,      ,   - .           ,  .
   ,      ,     .        .    :     ,      .     . ,    ,        ,      .    ,   .    ?
. 
36
: 

 -,         ,   .       ,       ,    ,    ,  . ,           ,          .         .  ,     ,        .
              (Zachary Manchester).    ,      -  ,             .
   .       ,          ,     .               .               .
  ,         .         .          .
     4,3        ,   .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
37
         .      .        6 ,    .      .
 ,      ,  ,   .         .   .
       ,    .

           ,       .            -    .        .       (Andrew A Adams).
 -     .     ,  - .       ,   .     ,     .        .
 ,     .        ,   ,         .            .
  ,    .   ,     ,        .
        .        .          ,     .   -    Science Advances.
  
   ,        .         ,     . ,   ,        .             .  ,       .         .      .          (Fumiya Iida)     ,          ,     ,   . ,       ,   .             .              ,    .  32             ,   .     .
      Advanced Intelligent Systems.
     .             .    .         ,    .     ,  ,     .        11  14 .
  ,             .       ,         .        ,           .
  
         .    -     .      .    ,    ,     .           ,    ,   .
    .   ,   ,    .       ,  .         ,   .
38
       .              (Edward Adelson).      ,             .
   ,     ,      ,       .        .    95%        .
        GelSight,      .   ,     , ,        .       ,   ,   .          ,   .
        .      ,        .
      ,    .          ,     .      . ,      .         ,       .            arXiv.
  
   ,    ,    .        .  , ,     , ,       .      ,     .
      .    ,          ,             . -   ,    .   ,  ,        ,     .
   ,        (Stefanos Nikolaidis),        .        ,     .       .            .
         .  ,           , ,  ,       .       ,   .       .              .
       ,       ,   .              .       82%  ,        .
 ,        ,        .           .       .     -        .  ,       ,         ,    .
     ,            .      ,      .         .
 ,           ,  ,   .         ,   .          -  (HRI '23),     .
  . 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
39

 
   
  ,        ,    XV  ,      .      ,       . ,     ,     .  .    . ?      .
40
  
       .         -   .        ,     -     ,    ,      .
          ,   , ,   ,  ,    .  - .        .      ,    ,    -     . ,        ,  :   .
-       -.        ,    90   ,     ,    .
 ,            .       ,            .
   ,    .     :    ,   ,    ,    :    !.          .          .          .    ,      .       ,        ,        .
    ,   ,      .     , ,       ,      .   , ,    .           .  ,  ,   .
      .   :       ,       ,              .      ,       ,       .     ,    腻
    .     .  .          .     (   ,     ).  .      .       .
-   .       -.           .   ,  .        -: ,   ,     .  ,   .   , ,  :      ,    ;    ,        .

      .     ,       ,       ,        .
  ,   -,  4500   .      .  .        .
      ,     -,     .
         .    ,       ,    .       .     .      ,    ,     .
        .    ?        .. :    ,     ,         .   ?
  ,    ,    ,  ,    .      .         ,      .     ,        ?        .   ,     . , .       ,        , ,   ,    ,  .      1958     .     .  ,    . ,  : -       .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
41
 -220
       ,       ,   ,     ,            , 5610    .
    ,     .   .   .     ,    .
:  ,   .     ,      .  ,      .       ,       .      ,      .         -220   .      ,  - ,    ,      ,   .
  
    .      ,     ,  .      -,     .    ?      .      .              .         .  ,        ,  
42      .    ,        .
         ,    .        .       ,           .            ,    , ,  ;         .
 ,              .       ,        ,        
       .      30   .          .        .   ,     ,   .   ,      .
            ,  .   .                    .              .          ,  ,    ,          .       .     .     .         .
 ,  ,     ,    1272      .      ;         .
      ,        ,    20     .      .     .      .
 ,     ,     .       .     ? ,    :  
     -    .      .   , ,     .
       ,    . ,       :  - ,   - .
 -   ,      . -  ,      .    ,           ,    ?    .  ,           -      .   ,     .        .
 
     .. .      .      ,     ,   ( ): , ,       ?..
    ,     .  :
.  22,  481  484:
oibe esswv, ,  , oibe   ,   fisyapov: av   sWelv 88'1 avv a^molowi yvvai^i: xdaagd'ozpvvov dficoflg  8 veeodai.
  :
 , ,  ,    .   .       ,      .    ,   .
   ,       . ,        .             ,      ,    .
 
      .   ,  -  .   .         :   ,     .  
  , 2023,  6, www.hij.ru	
43 ,      .      .    ,   ,   .
,        .   ..  ,           ,      - .
,            .   ,            ,  :    .       . ,   ,  ,      ,    .. .
 , ,    ,  ,    ,       :   4 .     .    3-    ,    .
  XV     ,  2,7  .    6  (), ,   ..   .. ,    :     ,        .        4  , 3   2 .     ,      .  4   16-  .  . ,     , ,     .     ?
 .    :     .     ,       .        .      ?  ,  ,        .
  ,     ,   ,  .          .     .    ?    ?        ,        ,    .
   ,     .        -.     ,   ,    .   -  ,   
44   ,  .     ,  ,   ,    .     .    ,   ,   ,      .    ,     ,  ,     ,     . .    ,   .
 
,    ,      .    ,         ,         ,  ,    .
      .      ,    .         ,   .            .             .
    ,      ,        . ?    :       ,           .   .
   ,  .   .          .    , ,    :    .
: 
   
     ,     .          .      , ,  . -       -         100  .      (10 )                  (Tristan Salles)   .
             .    ,             .     Science.
 ,        ,    ,    .  -        ,       ,     .       ,        .
  ,   -    ,       -  .
         ,    ,    .        ,           .      ,   -   .          .       ,        . 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
45    .
 ,            ,       . ,    .      .
  
  ,           .        .  ,   ,               .
       ,         -   .     .          .
         (Junlin Hua)       ,        150    ,  .         ,      .       .       .
        -          150 .         .  ,    ,  ,      .
       (Thorsten Becker),    , ,         .         .              Nature Geoscience.
  
    .    ,   ,    , , ,     ,   .
       ,  ,    .            .      ,      .
  ,  ,        ,     ,    .         ,     .       ,      .
    -     .       .       .  ,     .
     2021             .       - .         .    ,    .         -    .
   .    ,                         .
 -  ,       (Anran Cheng)   ,   ,  ,             .  ,  ,         .
 ,  ,    ,    .               .  ,       .
         .  ,      ,           .       .              ,   .      ,   .
                .       (Williston Basin)        ,   140         .         
46    ,      .
 ,         .         ,         .
     ,         -     ,   .         ,   . ,       .     Nature.
  
 ,        ,       .    ,   .   -          .           .
      ,  5  40 .          ,       .
       ,      .                .                (Thomas Jung).
             .           ,          .            .
 ,         .  ,                      .   ,    , ,       - .
        ,       .  17  ,    ,  10  .   1   -  .
  
,       .           ,   .            .       ,     .          .               (Robert Allen).   ,    Communications Earth & Environment,     (James Gomez).
    ,   .    ,      ,   .  ,         .      ,  .      .   ,      , ,       .
  ,        2,5  (2.5),    .  ,   2     7%.    4     .
     ,   ,        .   ,   , -  .      .
-  ,       -    .  ,       .    ,              -  .
         -   ,     .    ,     , -   .  ,        ,     .     ,        .        .
       ,           . , -,          .
  . 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
47

. 
.     . !       . . , 1928 
  
   ,  ,  .         .    - ,        .   ,          . ,        ,           .      ,     .
  
    c     .       ,     ,   ,  ,   ,    .     .      ,       -,        ,          ,  .     .
48
       .   ,    ,    ,    -  ,       ,       .    ,                   .        ,    .
          .    ,       ,  - , -  ,     ,  , -      .             , ,   ,      ,   .   -          ,    .      ,    .         ,    .
     ; ,          .       , ,       ,    .  ,       -  ,     ,          .
      , ,    ;        .      ,     ,       ,    ,  .
,      , ,       ,          ,        .       . ,        ,    .
     ,     ,     ,  ,  .   - ,     .   ,    : ,   ;  (),  -  ,       -  (, , ,  ); ,      .
   ;         ,    .  ,       .           ,  ,  ,   .    ,      .
   ,         ,    hi-fi ( high fidelity),     high end.   
    -  .  .. , 1897 
  ,       ?  ,    ,    ,     ,  ,  ,    .      , ,     -  . (               ,          .)
         ,   -,       ,       .     ,     ,   .    ,          ,       ,    ,   . 
  , 2023,  6, www.hij.ru	
49
   ,        .      , 1984   ,     (    )    ,    ,   .     ,   ,   ,        (   )  ,       ,        . ,  .
       ,           --.     ,   ,  ,  ,     .       ,      ,      25 ,     .
  ,        ,    ,    ,    -,    ,    ,    . -    (   )       ,        100  16,5    .           P-250,    .
     .     .      ,     , ,      .   -           ,      ,     ?       . ,       ,            .            (    ).   ,  ,    (    )      . , ,   , ;   ,      .
,    -,   ,   .  ,           ,  .       ,  

50,          -   .      ,       -,  ,      .      , ,  ,        ,       .        ,         (   )        .
      - ,               (     )   .     ,         .
  ,    ,   ,              - (   , , 35-,   1991 ).     ,     ,             ,   ,   ,     ,     ,    ,      ,    - , .  .    ,      ,       .
 .
      
    ,      .      ,   .            ,      ,   - .        !   ,       ,    ,       , -   ,  .  ;    -    - .     (     ,       ).
        .  ,  ,  ,  ,   .    ,  ,       .       .       ,      .    , 1963 

  , 2023,  6, www.hij.ru	
51      .     , , 1985 
 ,      . ,   !
,  : ,   ,    ,       (    PbS, ).    ,        PbS,     ,  MoS2, FeS2, SiC.       ,   .      ,   ,    .  ,    ,   . ,       .
                    .         ( , ),      Mg (800)   Li (300)      .   ,     ,      ,   .
   ,        ,    .     ,   , ,    ,     .  ,   ;      ,      . ,              20-30- , ,  ,       .
 .
 , ,  
           ,    ,  .         ,    .    ,   ,     ,      (  ).
     ,         (      ),       .   -             .        16  416     .     13  401-403    ,       . ,     ?          ?
    y,   .    ,          . ,     (   ,  );  ,        .           (11 )       .
    -   (, ), ,  ,      ,     .          .    ,   ,     ,      (   ,    ).   ,      ,    ,     ,   ,       ,      .
     ,    .        .      ,    (  ),   ,   .      ,   - , -   .       ,           ,        - .

52
             ,       .  -   ,     ( ,  ),      . , -   ,        ,    ,       .
  ,   ,      ,    .     -  ,  ,    .        :       .
 .
   
   ,      .         . ,  ,       .    ,           . ,       ,        ,   - , ,      .    ,  .   ,  ,   ,        .          .
     -  .   ()      ,       ,     .    ,  -  ;      .            .  ,  , ,    -    .
     - ,  ,        ,    . ,              ,      .   high end       ,       .
    ,   .         .      ,    .         ,   . ,  -      .
 .  
  90-                        .         .          ,   -,  .
      -  .   -       ,     .      ()   ,    ,  Wi-Fi.           ,     VoIP,     . -,  -     ,      ,     ,      ,      .       ,     -,         -   .
     - ? -   ,  ,    ,     .              , ,     .
,   ,   ,   ,   ,  ,    -,  ,  .        ,   ,      ,    .      ,        ,  ,   ,         -,  -.      ,     ,       ,        .       -,      .
   ,   . -,     .
  , 2023,  6, www.hij.ru	
53


 
  
   
   - .            .  ,      ,    ,  .  ,          ,     ,    .
  , ,  ,  .   : ---.      ,      .      ,     . , !     .
 ,   .       ,     . , !    .    .          -.        .     ,   ,  ,     .
     ,    .    .
     .    ,     ,    .  , !  ?
  ,             .
 ?      ,    ,    .
 !         .
,     .       .
   ,  ,    ,   ,    .     .   ,  ,  ,  .
       ,      .
   !        .
 .    ,     .             ,  ,         .
    .   ,       ,         ?
  !    ,     :  .
  ,    :
 ,  ,  .   ,      .   , , .      ,        .  ,   .
        . -    .
  ,     , .
  ,  
 ,   .  : ,   - ?
   .  ,   , ?    .   .   ,   ?    ,   
   ?   .
    ? ,   . , ,   .
  ,    ,  .     ,    .
    !   .
 ,   ,     . -      ,            .    -         .      ,     . ,      .
      ,       ?
  , 2023,  6, www.hij.ru	
 55
 .        .         . ,  , .  -     ,   .     ,   ,       .
 , ,   !   .        ,          .      .
      .
      .        ,  - .     ,     .       .      .
     !    .   ?
 -    .        ,    ,   .
     .          -             .
               .         ,    ,   ,        .
     ,      ,    ,     .          .    ,     .      .
 , !  ,  ,  
       . -  ,   .  ,       ,   :  ,  ,  ,  .          .   ,       .    ,    ,    ,        .        .
    !  -         ,    .
   .          ,    ,  .  !  ,  .     -       .     !
         .    ,    .
  !  ,  ,  .     ,     .               .    ,   .     -  -.
           .  ,  
      ,            . -       ,       ,         ,  ,    . ,  ,  ,   
      .     ,   ,   ,        .
-   .       .    . ,      ,        !      .    ?   ?      ,      .
   ,     .
   ,   ,        .
  -  !     -   ,       ,    ,  .      ,    .
       . ,  , .
 ,              -   ,       .  ,         ?        ,    
     ,     ,       .        
56.         . , , ,      .        .      .             - ,   :
 ,    ?
     .   .
      .    ,      .    ,    .
    ?
            ,  .     -      .  .
     .        .           :  .
       ,     .       .          ,     .     ,     ,    .          ,       .   ,      .        ,       ,  , ,  .      ,    .
,             ,       .      !             ?      ?  ,      
     ,   ,       ,    .     -   ,    .   ,          ,    .
   ,  -    ,      .       ,          ,  ,           . ,           ,  .  -    ,         ,     .        .
 ,    .           ?   ,   ,  .
      .    ,  ,        .
    ,    .       ,       ?       .
      ?     ?
     ?    , ,       ,   - .        ,     .
    ,     .  ,     ,     ,      .      ,      ,  .     .    , .       ?
  !   ,     ,  ,  .    ,      .      .   :  ,   .   ,   .
   ,     .   ,          .
 -,    ,     .
   , ,   ,   :
 !   ,  ,  ,    .   , 
  -,   ,   .
  ?!       .
      .   ,    .   !     , , ,    .
 ,        .
   ?   ,        .             ,  -       .      !
  , 2023,  6, www.hij.ru	
57
      .  .
  ,     .        .
   ,       ,         .
   ,   .
     .       ,        -  .      .           .  ,    ,      . ,   ,     .    .      .
  .      .    . ,  ?         . , ,     .
 ,             ,      . ,    ,     .
 ,     ,   .
        ,  ,         ,  ,  , ,   :
  .         .  
  ? ?  ?     ,       ,  
  ,          .    ,     . -         ,    .       ,      .  .
 -!      ,         .   ?  ?    ?
 ,      ,  .    !    .
. ,  . , ,    ,  ,  ,     .    ,       .       ,   .  ?  , ,  !   ,        .
    ,    .      .
     .    ,     -    .
 -       ,     .             .      .    .
    - .    ,    .       ,   .       ,     .
           . ,        .  - , ,      .   ,        . ,  .      ,    -        ,      .
      .
   !           ,     .   , .
  , ! . . . . -.
          ,   .        .     ,      .
   :        ,   .
   ?    .   - ,    ,   .
 -, !   .     .  .
 ,    ,     .     .
? ? !      , . ,  ! .
      ,          .  ,     ,        .  ,  . . . -     ,   .
58
  ? ?    ,          .    ,   .  .   ,     .
        .   ,    .
     -.
   -  ,      ,       .       .     ,  ,  ,    .        .   ,  ,   ,     , ,   ,      .
     .       . ,  ,  . - ,            ,   ,     .
  - ,     ,       -,       .  ,      ,    ,     ,        ,   
  -  ,  ,  ,    .      ,    ,      -   .  ,        .   -   ,      -.     , ,    .
             ,           .     ,   ,   ,      . -     .      . -   .
     . -      .
   ,            .   .         ,    ,        .   ,     .
 . ,     , .  ,      .
  ?    -.
 .    ,  .              ,        .
     .
      .    .   .         ,   .       .
 -!   .   ,   .     .      !       ,  
   ,    !     -.           .
     ,    ,   !      !
-   ,       .    .   ,  ,         .
 ,    .          .      ,      .
        .             ,    ,   .  ,      ,   .       .      . ? ?
, , !
          .
   ,     .      ,     .     .
 ,     - . ,    ,        .     .
       ? , ?     .   .           .   .  ,         ,    , .   !
  , 2023,  6, www.hij.ru	
59
  ,             :   .
    .       .         ,    .    .          . -    .
     .   !    .
            .     .            ,   -.        .
 ?  !   ,       !    .     ,       .   ,        :       ,    . :   ,   
   . -  ,       .       .   ,       ,  ,        .
,  ,          ,  -        .
 ,    .     ,   .   .      .
 , .   .
 .    ,      . , ,       .    ,       ,   .
      ? !       ,    .
   ,    ,    .   ,  ,    ,   ,  .
 ,   ,  ,      .        .
     ,      .   ?        ,   .      .
  ,     .
  .    ,          .    ,    .      ,        .      . ?
  .
   .       .
    .     .          .         ,     .           .   ,  ,      .
,  ,    .  ,       ,       ,      .   ,     ,     .     ,  :       ,        .    ,       .     ,    . , , .    ,  .           ?    ,   ?     .
  ,      .  -    .  , ,     
    ,   ,      .    ?     -,     ,  .
 ?  ? ,    .    .       .
     .   -.    , ?   .
             .       ,    .   ,     
60
.. 
     ()

.: , 2022        .             .      ,   -   IՖ .         (2014),      .        ,   ( , , ,  ),         .          .   275 .    -, -  ,   .
.. ,
.. ,
.. 
 
(Acer negundo L.):,   
.: , 2022    , ,   , , -              .    ,   -        .              ,            . ,   -              -     .            -        -          .



.. 
  :  
.: , 2023                  .        -.   -        ,   ( )     .              .     ,        .

..    
.: , 2023      -  ,      .      -    ,          .    ,   :   :   ;
   ;    .       ,       .
    http://avtor-kmk.ru/
  , 2023,  6, www.hij.ru	
61, 
 
  
  :   ,    .  ,      .       ,   ,  ,          .       ?      ,             ?
    -        ,             2023  ( NewsWise, 12  2023 ).           45  75 ,     :        100  125   ,    101   .              ,      .        . ,    2000     510    .         
   :     .              98   .       ,           ,             .
   ,           ,     . ,   ,           ,    -.              - .  ,               ,      .
. 
 ,   ,       ,  - (The Journal of Infectious Diseases)
   L-  2        (Chem Catalysis  Cell Press)
       20 800     ,           (Science of The Total Environment)
    , ,   (FRB)       50 (The Astrophysical Journal)
   -      ,          -  Rattus norvegicus (Particle and Fibre Toxicology)
     (Laccaria bicolor)    (Fungal Ecology)

62
,
 ,        (Molecular Psychiatry)
  -          ,      (Communications Engineering)
 ,  ,           ,           (ACS Omega)
  ,  1700 ,  ,    ,   64-%,   3,3    (Scientific Reports)
   ,          ,  4-4-4-    (Science Advances)
    ,    ,        (PNAS)

 
    
,          ,   ,    .       ,      ,    - ,    ,      - ,      ,     ͸          .     ,    ,         ,     ,        (Journal of Biomedical Informatics, , 2023).
    90 ,     :   - ,   ,  .      ,          ,     ,        .    ,      ,  ,    ,   ,   ,    . , ,  ,       ,       ;            .  ,    ,     ,    , ,  .
   :       ,        .  ,      - ,     .    ,          .
  ,   -     ,  - ,        .      - ,     -   .            -      -           .
.  

  , 2023,  6, www.hij.ru	
63

 
  

      , ,         . .     ,    ,  ,      .    ,  ,   
          .   .    ,  .      . - ,   ,  .   ,    ,   .  .
   .   ,     ,  .  .       .
    .   . , ,  ,  ,   .   .  ,   ,   .
.  ?  , ,   .
            .     ,  , .
  ,  .
   .  .   .   .   ,    . .  .     , ,    .  .
 ,   .
 .     ,   -.
  ,     .    ,  .
   ,  .      .   ,    .
     .
  .    ,    .    , ,     .   .
    ,    .
 -       .   ,     ,  .        .    . .
64
 .    .
  ,   .
  ,   ,  .      - ,    .
     .  .      .     .
  ,    . , .   ,  ,      .
  .
    .         .
  ,  .        .
  .     , ?    ,     . ,   .  ?     ,  .     , ?      .
  .     .
  .    .   ?  ,  ,    .           -, ?         ,       ,   .  ,     .  ,  .  ,     .  ,   ,  .   ,      .   
 ,    .           .
       ,        ,     ,   
      ,    .   ,     .   ,   ,  .
  ,    ,   .
  , ,  .   , ?  .  .  .    ?    , .
- ,    ,     .  : , ,   .
 .   ,    .    .
       .
  .
  -301     .
   , , ,    ,   .
           .
   ,  .
  ,    .     .
  .
  .
 , , .
  .
 ,     
     ,    .    .  ,  .   .
     ,  .
     ,   .
  .
  , 2023,  6, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
  
 
,
 

 ʻ
 
 
  


  