  
 - 
11
/2023

    
19  2003 , per.   77-8479
ISSN 1727-5903
 :  
.. 

. , . , . , . , . , . , . 
  
.. , .. , .. , .. , . , .. , .. , .. 
  
.. 
: hij.ru
:
https://dzen. ru/hij https://vk.com/khimiya_i_zhizn https://ok.ru/group/53459104891087 https://t. me/khimiya_i_zhizn twitter.com/hij_redaktor
        
  
119071, , / 57
  :
8(495)722-09-46 e-mail: redaktor@hij.ru
   27.10.2023
  
123001, , 1-  -, .1, .7
  
 ,    2021  2017
Ϋ-, (495) 121-01-16, (499)789-45-55
-, (495) 789-86-36
, . +7 (495) 369-11-22
, +7(812) 786-58-29, +7(812) 337-16-26 .
-
   

   
  
   
  Hannah Hoch.        ,   ,   .       
   ,    !
. 

   
 . . ⅅ2

 . . ⅅ9
   
  ? . ⅅ20
-160
  . . 텅26

 . .. ꅅ.30

      . 36

  ,    ?
. 텅.46
  
 . . 酅51

 . . 56

  . . .64
:  :  
 	40
: 	54
	61
 	62
, ..
17 23 39 40 54 61 62 62
   
 - 
. 
 
   ,        ?     ,     .
 
 ,       ,    .               .   ,       ,             ,     .  ,      .   ,        ,   .
     .  , ,          ,    , ,  , ,    .      : -, ,
2
  
    ,   .    ,  ,   ,                     , ,   .
   :          .    ,          .        ,   , ,         .           ---,            ,  ,   ,  ,      . ,  ,   -   .
   
    ,     , , ,    .                ,     . ,      ? ,      :   .
       ,    :   , .  , ,  .  ,   ,       ,    .      ,  ,  .
     ,      ,     ,  
  , 2023,  11, www.hij.ru	
	
3  .             , ,   ,   ,      ,  ,      .           .
            -  .          , ,    ,    .        .             , ,   .  ,       ,    ,           ,      .
 ,            , ,      .   .          ,       .        ,             .      .        (.    2023, 5).
    , ,    -  .  ,      ,     ,    ,    ,       .
  
  , ,   .  ?         ,      ,       .   -      :   . .   ,    .     ,   ,         (.   , 2023, 1).
         ,     - . , ,    ,          .
 ,         . ,         .  - !    ,          ,     .        , ,       .   . ,                  .
  ,  ,     ,     ,       .        ,   ,  ,          ,   .     :    ,     .         .  ,  .
      ,    .    ? !    ? !    ,      .
, ,     ,         ,            .           ,  - ;      .    ,    ,   , .
 
,        .  ,      ,           - . ,   .     ,    .   ,   ,     .
  ,         ,         .    ,        ,  !  ,    ,   , .
,      , ,     ?      ,      ,  ,   .    ,      ,      4
     

   

 :  
     

, < 1 
    
 
  

, < 5 

 
, < 1 







, < 5 ,        .          ,   ,  -   ,  -  ,    .  , ,       .
    ,   ,   ,   ,  ,       ,   ,  .       ,             ,      .
  
      .     ,       .  ,   , 
   
(. Yee e.a., Nanomaterials, 11,  496)        --  .       ,   ,  ,     , , .  ,      ,     ,           .
   ,    ?         .         ,         .           ,   ,       .         (.   , 2023,7). ,      
  , 2023,  11, www.hij.ru	
	
5  :               .
             . ,       ,    , ,      ,  .
              :  ,        . ,    ,   .    ,  ,    ,  ,    ,    ,          59. ,          ,     ,        .
 ,     ,           . ,        ,  ,   ,     :         ,  .           ,   .    .
 ,  ,               ,   .   , -      ,     .    ,        ,     ,     .
  
   .    ,    ,            .            ,       .
         .
             ,     .         .     ,     :      .       ,   ,        .
    26 .       16 .    .    10 . ,  ,           .       ,        ,     2 . .
         ? ,         2 .       ,          .         :    ,     ,      .        75 ,         :      1105000 .
 ,           ,    , .  :     500    ,    , , ,  ,       ,   ,       .     ,  ,      .  , ,         ,  :       ,        .
 
     ?   ,    ,       :      .      ,         .     :    .       :    ,      ,    ,   .          ,  
6

,      .
 ,             ,            .                  . ,          , , ,       .
   :        ,           . ,         (   ),       ,        .        ,    ,    ,        .
       ,    .     ,       ,        
(P. Wu e.a., Ecotoxicology and Environmental Safety, 184,  109612),    .  ,          ,      .
   .             .       .    .      ,      (  ,   ), , , .       ,           ,  .   :       .
      :      ,     . ,      ,     .  
  , 2023,  11, www.hij.ru	
	
7  ,   ,  ,  ,            .
      50% ,       59  98% .   ,       12% .  ,      (  ) %.    ,  ,     , ,   ,   ,     :  ,   .
,     100%  ,      -   .    .         99,9%  .    300 .      100 .   ,          ,     ,    96%   20    99,3%   250 .
    ,  ,  10 ,     95%. ,      ,     .  ,   .        1 5 ,   ,   60%.  -:   ,   .
  ?
       . ,  -  ;      .       ,        .  ,    ,      - .       .
       .   ,      ,   ,  , -   ,   ,     .  ,       .
     -    ;  , ,    .        ,  , ,      .         .  ,     ,    ,              .        .
      .   :              ,       .       . ,    ,   ,     , ,    ,  - .
,    .   ,      .   ,   ,      - .     ,       ,   .  ,    . ,  ,   :         .           ,   --        .
  ,       :  -         .             ,         ; ,            .       :  ,    .           ,     ,        .
 ,  , -      ,    .    ,        .              ,    ,        .        ,    .     -  ,    , ,      .
8
 -  . 
 
  2019     	
          ,      	
  ,     ,   :	
   ?        ,   ,	
         ,	
   RePlast-2023 
 ,    	
   ,    :  2030-  	
           .	

 .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
	
9    GranGaro      .         .             .      ,   -,          
 
 ,   ,    1812         ..             ,     GranGaro  -.               (      ),          . ,       ,     .         .
    :      ,          ,         .      GranGaro        , , ,       .   ,          ,      .
       .   ,      .      :  , , ,           .            .         :      .
   . ,    ,       .  -   ,      .        :  -     .      ,        .      ,   ,      ,     . ,  ,      .          ,  ,     ,  .   ,  ,   :       .      ,         .
       .  , ,  .   ,  (, ,         ),   .   , ,  ,      ,  :   
10 .     ,   ,    .           ,   :      ,        .
       .           , , .    ,    ,   .      ,    ,    ,    ,       .      ,      :     ,        ,        .    ,      .
           ,    :     .        ,      (,        , ).  , ,     ,   -,   ,   ,      .        :            ,        .
    ?       600      1000   .         40  60    .       ,   : 200      80     .     ,       .     ,       - ,     .   600   350        .     ,    ,    . ,          .
 ,  ,   GranGaro      10          13       .        :          .        ,     .
  ?
 ,   ,    .         ,       2024 ,          .
  .    ,       ,      .  ,   ,     .   .     
            ,          .            : 77 ,     ,  200   .    ,      800 .           ,   ,   .     -   40  -   ,       170  
  , 2023,  11, www.hij.ru	
    ,           (  , ,    )      . ,    ,       . ,                    ,     .
  ,       :          .   ,       110  .  ,   ,    ,       ,         . ,       .
      . ,   ,  .       .       ,   .  ,       ,   ,    ,  .
     ,   ? , ,     .     ,   ,      .  , ,         .   ?  ,   - ,    .        :     , , .     ,        ?         (          ),         , , ,      .
    .   ,        .     ,          .      :     .  ,        ,  ,    ,   :          .                    .
             .        (),    :    ,       .    .  (, ,         )      .    ,           .
          , ,    .          ,    ,          29%,  
12
-  12%,   ,    ,  10, 9  7%.
, ,     .     ,     ,    .     -  , ,  ,    , , ,       ,      .            . ,   ,     -,     . ,      ,    ,        ,       : ,       .
            .           :      .  -,  ,    ,       ,      ,          ,   ,         .      , , ,     ,       . ,          -,     .
         ,      ,   ,   .     , ,  ,   :    ,     ,                      .  ,      ,        .
 
     ?       140   ,         .         ,  .         ,        -   ,     ,    .
         ,    ,    ,       - .            ,      ;     ,    ,   .
      . , -        ,  ,           . ,     .        -.    ,          .   ,  ,     ,   ,     ,          .       ,   ,         .    ,      ? ,   ,  -    .
 ,    ,   ,     .    ,       . -           ,    .    .  , ,    -    ,                  . ,     ,  ,      ,   , -  .
,        .  ,       ,     ,  -      ,      ,   . ,  ,     .  ,    : ,     6  ,    ,  ,  ,    ,  -.  
  , 2023,  11, www.hij.ru	
           .          ,   .           .         ,      .       , -,  ,              .  :   ,  ,    ,         20%,      , -        .
     (  ,                  ),        ,  , ,  ,   ,  , ,      ,       ,          .                  .
    -          ,      ,    , ,   ,       .
  
              ,      ,    , ,     .       ,    ,      :    .  , ,  Ecobrands.
     2018 ,                   - .  ,       ,       -  .       :   ,   .      ( ),  ( ),     ,      :    .  ,      ,      .  ,  .
           , ,  ,         .       .         .    ,  ,       ,     .
     .        - ,    .    , , , , ,     , .    ,    36  .      12    ,     65  .
       . , ,       .       .   ,     ,       :      .  ,        ,  .  ,  .     Precious Plastic        .
   .  2014   ,      ,      
14     .      . -    ,    ,             .      .
 2015     ,   2018- ,  .  -     ,          ,    .  ,           -   !      !.    ,    ,         .
   Precious Plastic  ,     ,  -      .        .     .       ,     ,       - .     2  .   5   .   .
 ,      ,     .      ?          10  20 . ,   -     ,    . ,   .  ,     .
  ,          .   ,    ,  .      ,  -    .     ,         .  ,              .    ,  ,           . ,        .
 ,  ,   ,     ,     , ,    .       ,       ,       .
 
         28, ,  ,    .      ,   ,            .   ,         . ,   ,  ,        .
  ,         ,    , , , ,   .
  :       ,   
  , 2023,  11, www.hij.ru	
         ,       .  ,     .        ,   ,     .        
      ,    ,      .         , , ,   ,  ,    , ,           ,      .      .      ,      , ,       .
      :
   ,      .
   20     ;  ,         .      , ,   (, ),     ,  .
 -    .       ,    .
- (    , ,  )           ,    ,     - .
   -:      .   , ,    .
   :
--.     5 10 ,  ,     ,    ,       .     ,     .
-,             - ,    ,    .     .
           -,        -.
        - (           ),    .
  , ,      ,  ,  .
        ,   .
            ,   .
-    (  , ,   ,   )  .
       -     -.
 ,    ,  ,     .
       ,     .
     ,       ,     , , .
   :       , , ,     .
         ,   
          ,      .
 :   ,      
        -    .
16
:   
 
              .           ,   , . ,     , ,     .
   ,      (Yasuhide Inokuma),    ,            .       .           .      96%      .
        .               , , a, g -    d, I - -  .      , ,  ,   .
      ,           .   ,           - (--  > 3-).          .
           .    ,   ,               .  ,        ,      ,           .       Industrial & Engineering Chemistry Research
  
           .          , 2023,  11, www.hij.ru	
,       .     .  ,     ,          .     ,   , ,   .  -        .
          (Jorg Muller)            ,    .   ,     ,   ,     ,   .                .
  ,           .    -   .          ,     .          .          ,   .       .
  ,    .    ,          ,    ,    .       ,        . ,      ,     ,        .
             .         ,      ,   ,    .      Nature Communications.
   
          .     ,       ,   , .      ,        .
              (Kaushik Jayaram)    ,      .   ,    ,        ,   .
    CLARI         .           .        ,          .
      2,6    3,4  3,4 .     ,       ,      .     ,    .         2,1 ,    - ,     .       .
      .     ,         .         .  ,     ,    ,       ,    .  , ,   ,      , ,   .
           .       - .     ,    ,    ,     ,     .
 .      ,              . ,        ,      ,     .     Advanced Intelligent Systems.
  
  
     .             .  ,        
18         .
,                    ,    ,   .      , , ,   60 /.      .     ?
,      .             (Nilli Lavie)   ,   ,           .
      ,    42 .                .    ,          .
              .          .     ,         .        ,    ,     .              .
      , ,   ,     .      ,       -     . ,   ,        .     Cognitive Research: Principles and Implications.
  
          ?     ,         -          .        ,        .
        ,              ,     .   ,  -       ,   ,  .
-,         ,      ,         .            Osmo  ,     ,        .
         .                   ,    .         ,      .               .
            ,   .   ,             400   ,       .      55 ,   , ,   .      ,        1  5,    .
     .  53%        . ,     ,         .         ,   .           ,    .        .
 ,     , ,   .        ,          .  ,           .     Science.
  . 
  , 2023,  11, www.hij.ru	
  
 
  ?
       .            .       ,     ,              .
,  -           .   ,      :   ?.     .    ,      ,    .
    ,    :  ,   .  ,   .      . ,      ,  ,        ,  - .           ,       .   ,        ,   .     ,  , ,.
   ?           . ,    ,         -      ,     .               .  ,  ,      ,      ,       
20 ,     ,    .
   .     - ? , .       ,       ,         .     ,           .  ,      ,     ,       .
          ,   ,  .   :      ,        .       .
,   .         ,    .    ,           ,     ,    ,      .          ,       ,    .  ,        ,    .
                       .       ,      . ,    , ,              .
            .         .          .   ,   ,          .   ,   ,               .      .
-
                (Jim Cleaves)    (Robert Hazen),   
,     .  ,      .  ,  ,      .   ,  ,   ,                  .
        . ,          ,  .    ,  , , ,   .    ,       ,      ,  .   ,        ,   .           .
              .      :     -,             .         .  ,        ,      ,  .
 -       ,     .         -  .           ,        .
           134      ,   .   ,      :   , , , , ,  , ,     .        ,   : , , ,      . ,      ,      ,  ,     .       ,        - .
  , 2023,  11, www.hij.ru	

,           ,         ,       .             90%,           .
 ,              - ,           .   ,       ,      .   ,     ,       ,       .
    ?
      .             ,  ,  , .   ,             .   ,      ,   ,      .    ,  ,    . ,  ,       ,    ,          .           ,      , -   .
 ,            ,     . ,    ,           ,    .
,       ,           . ,     ,     .       ,    .        ,         ,    .
    .          .             . ,  ,           .  3,5  ,          .         ,    .         .
            .      ? ,              ,       .          .            .        .
,   Curiosity      .       SAM (Sample Analysis at Mars)        .   ,            ,           - .        ,     . ,   .
  ,           .  ,         .         ,  ,     ,   ..  ,   , .           (   ).      ,   ,            .
             , , .        ,                   .
         ,      ,     -.    ,  .
22
1 : 
 
        -.      -   ,    ,   .          ,   .
      ,    .               ,  ,     ,    ,       .      ,    ,           .
           .     ,    .        ,   .         .      ,    ,   .         ,  ,        .
    ,       ,         .          ,     ,       .           . ,       .
               -.     (Julia Berezutskaya)       ,   , 92%    .    ,     .     ,    .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
23
    ,          .   ,     ,       .                .          .    - .
     :          . ,       .      ,   ,   .         ,  , ,    ChatGPT.
 ,     ,          .   ,        .      Journal of Neural Engineering.
 
 -   ,  ,       ,      .   -     .   ,      ,    .           ,      (Robert Knight).       .    ,          ,  .
     ,               ,     .          29 ,      .    ,        .
           Pink Floyd    1979  The Wall ()        .   ,      ,  , , , ,  ,    ,  .       ,    ,     .
                 ,      . ,          ,      .  ,         .     ,      .
        .          .      ,  - ,       .      ,        -   ,         .     PLOSBiology.

^^^   (),          ,       ,      .              .              .              ,       .
     ,    ,       ,        .    : -      .             HaHLuy(Nanshu Lu)             Meta VR.        .
       ( /).       ,   .          .
     .         -   ,    .       .  -          .         
24     .
            . ,          ,      .           ,          ,     .            , , ,     .
    .               ,           .             , ,  .       Soft Science.
    
 , ,  ,    .        ,     .       ,     .       .
     ,    .  ,        - (Satoshi Yamaguchi), ,           .  ,         ,   ,      .  ,       .
     172    67 .      ,       .      ,    .          - ,   .         ,       .      .       .
,               .      .      :         .    1,3   ,              .
  ,       ,           .    ,     ,       ,    . ,      ,       .     Neurology.
  
  ,         .     ,      .          .         ,           .
           ,  Key  (Fuyi Xu)    (Jia Mi),         . -      ,      .
   -            ,              .   -    164  .          ,    .
       -,         .   ,        .   ,        ,   .
   ,           .  ,           .       Journal of Proteome Research.
  . 
  , 2023,  11, www.hij.ru	
25

       160  ,  - ,    .     ..      ,          .         .
 -   
  
26
29  1949          ,            .             ()       .          -      .          . .    .
-160
     腻
  1              ,      .       .   ..      (1910). ,    ,     ,       .           ,   ..  (   )  ..  ( ).
  1910                 .    ,           ,     .    ( ,    )       . , ,     ,      ,    .
           :         , ,  ,              .           ,      ,    , , ,           , ,   ,  ,           .      ,               ,        ,                      .   ,     !.
  , 2023,  11, www.hij.ru	
27    ,  .. ,      1922 
    ,  1915 ,          ().     .            .
       ,    ,     . ,    1921 ,     (          10   .)
    
,    1921 ,      ,          -      .     .   1922           ,    .    ,  (  )     .     .
            :       ,          .   ,         (1922 .),   :   ,        ,   ,       ,         ,    ,   ?        ,      ?           ,  ,         .
   ,    .             .
 ,       ,      .      - ,   , ,  .
       ,        .        ,    .           .
  
 30-  XX         :  ,    ;           ,    .  ,           ,       .
         ,  - ,     .         .
   1-     (1932 .)       ,          . ,        .      :    ,       ,      ?  ,        .
   .      ,    ,      ( ).             .
     ,     28.            (1940 .).    ,   ,  ,     ,    .
  30-   ,       ,       .       .
    ( ..   17  1939 .):             .    ,    -   ,  ,            .  ,         .
      ( ,   ),            .
  .      : )   -        ;)              ; )      -      .
           ,         .    .. ,  ..    (     ).        .
       腻
      ,     .          .
      ,       .        .  ,        ,  -     -.
80-  ..   12  1943     :     -     .           :        ,         ,                    .              - ,       䅻.
                ,     	
	
 -   .        
 ,                ..                 .
 
       1948           .     ,          .     ,    .             ..   ..     .
    50-  XX        ,     .        .
  , 29  2002 ,           .  6            XXI ,               ,   ,    ,               10%   .
..      () ,     .        ,      .             
  , 2023,  11, www.hij.ru	
29

   .. 
 
    ,        .               .         :      ,       .

 	
	
 

 
            .           (),     ,     .   ,      ,      ,     .           ,        20%  .
     ,     .       , -    ,       .          ,     COVID-19    .
,     (   ).  ?            , .           GLUT5.      ,   . ,  GLUT5,   ,    ,            .      ,     .  -  ,    . ,    ,   ,     .        ,     .
  ,    ,    .      
  , 2023,  11, www.hij.ru	
          .       5 ,   0,02 .
        ,     .    ,      (.   , 2016, 3).     (-)  ,          . (     ,      ,     .)
      .
 ,  ,     .     ,   ,   ,   ,    , ,     ,   .         ,       .           ,  ,   .        .           .
   .       ,   ,    /C/-//C(ketohexokinase).        ,      ,     ,           . ,  ,   ,       20%,       60-70%.     (-1 -)     ,     .
      ,    :   ,   ,  ,  , .          ;       .
       . ,   ,   .    ,   ,      .         ,  ,     .           ,    .       ,       .
             ( ),   ,    ,   ,    .
   :    ,    . -1-    ,      ()       .    ,   .      ,              .
,           ,       ,     ,  ,    ,      (  ).
 ,   ,   -   ?             (Richard Johnson)                  ,     .
,  ,    ,      ,     .  ,    ,   ,   ,         .
, , .    ,   . -,          ,         .  ,    ,    ,   ,  ,          .  -,       ,   ,      .       .
32
    10%-      ,   .      ,          ,        . ,  ,     .      ,    , ,     ,     ,   .         .  ,  , ,   ,   ,             ,    .
       ,         .                   .       ,     ,       ,     .   ,   ,      .
  ,         .         ,       .
  
,       ,   (     ),  ,     , ,  ,        ,     .       ,   .    ,          .
   ,       ,     .         ,      ,    .
   ,   .            .         :     ,  ,      ( ).     -     ,        .     (, ,  , ),   (    ,  ,      ,    ).
 ,    ,    ,     - . ,            5    ,                 ,      .
     ,         ?
    ,      ,     ,    ,     ,   ,     .     ,       ,        . -           ,      ,      ,    .
    ,        ,    .
           .    ,     ,         .
       ,      .
      .   ,      ,             .       ,
  , 2023,  11, www.hij.ru	
33    ,     .
    ,  .          ,     . ,      ,         .             .   ,         (),   ( )   ()       .
  -   ,  ,    .        ,       .       ,      .     .       .
   ,           .         ,         .       ,   61 .  .    ,    . ,      ,      ,    ,     .
 , ,  ,      24 .  ,      ,   .           .    ,       .   ,    ,      . ,        ,  .
    ,  ,       . ,           ,    ,       .   ,     ,     ,  .    
 
	

 
  ,        ,     ,       .        .                    . ,        ,   .
-          .      ,     ,            .      ,          , ,         ,        .
  
              ,    ,      .       ,    ,   ,      ,   ,   ,    ,  ,    .
      .  ,   ,  ,     - .   ,  ,     .  85%         ,       (        - ). ,      
34       - .
   .      ,   ,  ,     .    ,   ,   ,      .
    ,        -  .             .     ,    ,   ,     (, ,           ),   ,       .            (       -).
     ?       .     ,           ,     , , .       ,  .
       ,     ;           .         .
            .         ,     .
         ,         -       ,   .  ,     ,             19%.
  ,   ,  ,     .     ,    ,    ,   .  ,        ,  ,              . ,  ,   .        .                .
       . ,    ,   .        . ,   ,    ,   ,   ,     .          ,   ,  .
         -1 -,     ,      . ,          .
        .  ,          . ,      .
      ,     ,    ,          .  ,     ,    ,    ,            .  ,    ,   ,   .
   ,    ,         .    , -, ,  .          ,      .          ,         ,  .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
35

-    
      ,      .       ,         ,    .    ,   , ,    ,   ,    .       .               .
 ,        .     ,     .  -     ,    .
    ,      ,   -    ,  .      ()    ,    ,    ,    .          .     (XVI    )      .        , ,   ,       .
 (460 - 370   )    ,      .  (40 - 90)     ,  ,   ,   ,      ,  , ,        .  (129 - 216)          ,    .       .  ,     (980 - 1037),      ,   , ,  ,  ,     .
        ,  , ,   ,     .    ,  ,   ,   ,    ,  ,  ,   ,    , -   .    ,  , , ,    .
,     .      ,   .   ,     ,     ,       ,   ,  ,  ,    ,    .                  ,     .     ,    in vitro    .    ,  ,  ,   .
  ,               ;   ,     ,          ;          ;
*  Allium     
      
*    ,       
  , 2023,  11, www.hij.ru	
37
	

 

NH;
S-          .
    ,    ,     ,         .
     48    .     20    ,      ,   .
 ,        ,     ,     ,  , ,  ,    .          ,     ,     .      .
        :    ,    ,    .
     ,      .   ,      .      , , ,    ,         .        ,     ,      .
          :  (,   ,   ), -  ,    ,     ,       .
    : ,        ,  ,  ,        .        .   ,  ,   ,      ,    .          ,    . ,   ,     ,      .    ,      ,   .           , , -, .         ,    ,   .       .
  . , S-     ,     ,    ,    ,      .      .      ,        .
,       .    ,            100  150        .       ,         .
     .     -- ,   ,  - ,        .    ,   ,   .  ,  ,    .         .
     .  1949             (Allicepum).     ,     ,     ,   .        .
   (Allilglycerum)     ,   .       .     ,    ,    .         ,         ,      .
. 
38
    ?
    
 ,  
 -, 2021
   :
      ,    -,        ?
         ,     ,             ?
    ,  ,   , ,   , ,     
  , 2023,  11, www.hij.ru	
39

 
    
      .  ,   .  , ,   ,   .        .
      ,     . ,    .    .               -  ,   ,     ,     .            .
,    ,             .      ,             .  -      ? ,  ?     ?
, ,   .        ?  , -  .       -       .
   ,  .      20 ?   .    ,          ,    ,     .      ,       ,   . , ,    . ,  ,     .
          .        - .     ,      ,    ,  ,       .
  ,  2019-,      50    .     .   -   50   , , !        .     .
      -  .       .    ,     -  2025          30%.
   , ,          -, ,   .   !     ?    ?   -  ?
   ,  ,   .     -,    -    .    ,        ,      .    ,      .
      ,     -. ,    -      - Ele.me.    2008 .        750  .
        .         -     .           ,  .
      ,        -  .      .       ,          (  )    .
  18   , 8     1   .    .               .   4,5       .
       ,        22     .   ,  3,26            5,5  .  , -  .
       -  ,            .   -   ,     ,      .
    .     
40
 
      -      .
   ,       ,   ,   ,         .     -     .     .
 
                - .       .     .   ,   ,     .
,            - .  !
,     . , .       -  .    -  -     ?     ,  .
                . -   ,  .    .
,       ,     ,   .         -   .
      30-     ,     United States Steel Corporation.     CORrosion TENsile,      .       ,    .
,   65         .  ,      .  -   (cornet)   (stop-cor).  ,  .       14.       . , ,    .
    ,   ? ,     ,   .               .  ,       .
  -,  .    ,      ?   -   !  -    ,     ,     .
   , ,     ,   .       ,     .               .
        .       . -,  ,  ,             .   -     ,            .
     ,      ?  !
,   Cor-     .    ,    , ,  ,  , ,  ,   .    .         .
   .     10%     .    .  ,   , ,   -    .
 ,   ,     2%-4%  .      .     , , , -   .   20      ,  ,      .        ,     .     15 .
,       .     ,     .       ,     .        .
     .      -     ,   .    ,    Geobacter,    , 2023,  11, www.hij.ru	
41
 
   ,  .      ,            ,    .
  , ,    ,   ,        ,    Fe304.     ,   .       .
    ,     .        ,       . ,  , ,   ,    .     ?  -  ,  .  .
  
   ,       ,         .     .     .    ,   ,  ,          .
    2000 .         17 ,     -    .        .  ,     .         .     ,    .
     .    ,     ,     ,    .
      ,   , -          .     .    ,       ,    .     ,    .   -  ,      .
    . - . ,  ,       .
 ,         .         ,       .   ,       ,       , .         ,  ,      , ,    .
  ,    23  ,            . ,           100 .
        - ,       .
       -      .      .   ,  .               .   ,    ,              .              .   .
        .         ,    ,  .     ,    ,   ,     200           .
       ,           .   50    .     .            .
       . , . ,    ,   ,  , ,          , ,         .   ,           .
,      .    -.  -   ,  ,       4-5  .      ,
42
 
   .       ,            .    ,     ,  ,      ,  -.   - .
     500 ,            -    . ,        .  -,  - .    .
         .        . , ,      ,           .   ,    .
 ,         . 56 000      .       ,         ().    ,    .      .
    ? .   -   .        10  .            12% -  29 /  25,5 /.       !
,  ?     .   !      ! ,    !          : ,        ,     ,     :      .
  
    ?  ,       ,  .    ,   ,    ,    .
   - , , .        .      - .        .   ,  120       .
     ,       . ,         ,     ,   .
      ,      ,     -  -,  ,  .   - .
           , ,     .           -.     20 ,        ,         .
     QR-     .     -,    ,     .       ,   .   .
  -        .      , , ,    .     .  , .
      ?   -     ,     .       .       ,    .
 ,         ,          .      ,   ,      -  , .
    .       .  :          ,     .
       ,   .         40  50 . ,  ,  20-   .         !     5 .    ?   .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
43
 

  
                CO2  .
  -     - ?   .    ,    CO2  ,            .      -   .    ,        CO2 .    .
    .      -   ,    ,      . CO2  -   ,  ,  ,   ,    .
       ,  ,    CO2.         !
     -      CO2. ,    CO2   .  .      . ,    ,            -  ,    .        CO2  .      .
  ,  .     .    ?   , ,    ,  CO2                 40%.
  ? - - -    ,     .  - - -        .       ,      ,    .        .  ,   ,  CO2  2100    119%,     -  38- 48%.
  ,    ,       :   ,        CO2   ,       .          , ,    .
    ,      ,    ,       ,       ,     ,    CO2 ,       .
 -       ,     CO2?   ,      ,    .
,        .      CO2,      -   ,   ,   CO2 -     ,   -.
       ,         ,      CO2.     -   .      ,  .
 
 ,  ,    -  .  - . , -          ,  .
44

 
       XIII .         ,     -      .  140      ,       .           .
         157 .          2020    20  .
  ,   -  ?  ,  ,    ,         ,      160 .     -,    .  !  !
        ,      -   -               40 .   - ,   .
  ,  ,     -.          1883 .                  ,      .
   XX     ,    .    1973 ,       . -      ,    -.           CO2 -  .
   - .      ,   ..  40        .
  1980   ,    ,  40    15 ,          - 252 .        .
   ?     ?    ,        , ,    .      .  ,       .         .
     .     - .   100-      ?      .
    ,    ,    .    .  ?,  . ,      -  .
     .       ,       :  ,    .    -     .
    .        -  .              .        .
,    ,      .     -   .
    -  ,        ,      .
       -      .    ,        .       ,        .     ,    .
 ,        1,5 .       1000       .
 2006                     400  .     -.           100 ,        40 .
   1,5      .    17 .  -   .         .  .  .
 ,  ,      .     ,       .         ,   .         .
  -   .              . ,          .
  .. 
  
  , 2023,  11, www.hij.ru	
45
 
  ,   ?
    ,     .     ,          ,    ,   . .    ,    :  ,     .      ,    .
  
      ,   ,  33 ,     ,    . ,         ,      :  ,    ,     ?            10%      ,       .
46
 ,   5%.          .
     .     ?     ,    -,         .   (),   GPT-4,     1%       . - ChatGPT     (fluency)          ,      .     ,            . (Al Outperforms Humans in Creativity Test. July 6,2023.).
         ,       .   ,      10    .           ChatGPT-4.
   ,      ,        .    (     ,  ,    ):
          ,           ?
 ,   ,                . ,      ,    ,     .
       ,    27:3   .  30 ,   10 ,  5-6 (   )   ,   ;     .       :
-         ,
-     ,     ,
-   ,
-   ,
-       ,
-     : , ,   ,
-      ,     .
  Chat GPT-4:
        ,          .        ,     .
      ,             .    , , .    ,                ,   .    ,   ,   ,      .
             ,     .    ,       , ,    ,      .
      ,    -      .       :     ,       ,     .          ,     .
      .
.  :  , ,   ,    .
.   .
 .        .
.      . :   !
      ,    .
    .  ,   .
. :   ,  :  .
.     ,  ,    .
.    .     .
. ,    .        .
,  , . :  ,  ,  .
    ,  .     , ,  .       .
--:       ,   ,  ,  ;   ,       .
  :             (out-box)     ()     ().
        ,      .    .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
47
 ,    , ,   ,     ,    .      , ,     :
    - ,      ,  !1 vita.  ,      ,    ,    .      ,  ,      ,       ,    . , ,    .     -, -, -,  ,   -.   ,  ,        ,      . , ,    ,        .
,      ,      .       ,       ,  .  :             ?       ,    ,     ?   ,          ,  ?              (   )       ( 69 )? ,   ,   .
 
     .  ,      ,   ,     (,   ,      ).        ,      ,  . , ,      ,         ,        .       :
             .    ,       ,     ,      ,     .          .   ,    ,    ,    . ,          ,     ,      
.          ,     ,     ,     .
         ,     ,  ,        .     ,        .
 .   -  ,   ?,        .  ,     .      ,       ,      , ,    .  , ,  ,              .        ,     ,    ,     .     ,         ,       ,             .
  ,         ,      ,    .       .
  ,        .       .         .
    ,                 ,       .           ,   ,  ,       ,       :    ,   ,   .
                 :      .      ,    , ,  , , , ,   . .    regenerate response,         ,     .
       ;     ,    .          ,    .    ,  ,         ,   -,    ,    ,     .
48
   , ,  . ,           .  ,          ,     .           .     ,    ,    ,               .
               .           ;          ; ,     ,   ,     .               .
   
    ,      ,             ,           ,  . ,          ,     .         .   : . :   ,  :  . .     ,  ,    . .    .     .
   :    ,      .    .     .  ,   . .      . :   !. .  :  , ,   ,     .
    :       ,    .  .   ,     .        ,  .  ,       ?         .
      ,     ,        .   :
     ,   .      ,   . :        .
    ,    , ,        .    ,        . :      .
        ,     ,   .

   ,      (        ).             ,       ,   .          , , , , ,   .    ,    .     ,    .
     ?       WIN DO WS.
     ?      : COOKIES.
     ,  .
.         ,    ,   ,    ,       ,  ,      .  ,      ,       : ,  ?    !.
     ,    .         ,     .      -.     ,     
          ,       -.      ,   .   ,      ,      ,     .      ,        ,     ,        -.
  ,    
         . ?     ,       ,  ,     .     
  , 2023,  11, www.hij.ru	
49 .   ,  ,  ,     . ,            ,       ,  ,    .      .
  ,     ,      , .           .       ,          ,     .     ,         ;        (    ),    ,      .
        ,     ,     ,    .    ,  , ,   ,     (   ),    ( ).        ,    ,     , , .           ,       ,   .
       , ,          .      ,    ,   ,        ,     .  ,          ,      ,               .    ,   ,      .        ,          .
    
         .             .   ,       .
ChatGPT-4:
 ,       ( )    ():
  :      .      ,     (),  ,       .        ,           .
  :      ,      ,   .        ,  ,   ,   ,        .       .
  :     ,          . ,  ,      ,       .
 ,     ,    ,      ,        .     ,          ,        .       ,   ,         .
  ,  ,   ,      .   ,               .       :                .      ,      ,       .  ,      , ,     ,   ,     .
   ,  (oTartifical intelligence)    ,     ,     AI. ,  ,        .      ,             .     , ,          ,       ,  ,        .
   ,     -,     ,      .  ,       ,      :      ?
50
. 
 
         .       . ,    ,             ,     .  -         .
   ,   .       ,     ,       ,    ,   .
       :    .            ,   ,          -      .
  ,     ,            .    ,        .
 ,      (1795  1829)     ,       ,   ,       .     :        .. ,     .                .
    ,       .        .    .     ,    .      ,       .
,    (1814  1841)      ,  .     .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 51
 ,     (1799  1837)    ,       . ,  ,  .         ,        .                .
    ,        ,       .   ,        .
  ,     ,      ,          .       (     ). ,   ,         .         .        ,     .
           ,   20    .         (1765  1820),       (    ).         ,      .      ,    . ,          :      , ,     .        (  ),   ,     ,    .
, ,       ,      ,           .   ,       .
       (1809  1852)     . ,        ,  .
..  ,       ,       .    XX       (1909  2001),     .      ,        ,    .      .        !.       (1906  1977)  ,    1960-     
.          (1901  1974).
         ,          .      ,      .
      (1821  1881)       ,  ,         .       ,      . ,   ,     .    ,       ,    .
,  ,       .          .  , ..       ,         1960- .       XIX .    ,   -,   !. (  (1813  1878)    ,     XIX ).          ,     .           XX .
   ,   ,      .     (1834 1912)   ,  ..          .         .
    .    -      (1864  1960)   .
          ,       .   XIX       .   , , ,  .       ,      .      .     ?
    (1877  1926)!
          .     .   !
      .     .       
52  ,      .      ,      .
 ,   ,   .  1830   -(1814 1841)    䅻,     1917         (1879 1940).
,       . , ,               ,      (1941  2022),    -  . ,         , ,  , !  -,     ,        (. 1950)   .   (  ,      )      .
             .    ,              1920- . ,       (1891  1940)      (1897  1937)     (1902  1942)  . , -,      .
       :        .        .   ,                  .   ,   ,        .
     ,     (1724  1804)     .      ,     ,         .          (1799  1837)   ,      .
   (!)      ,      .
    ,       .   ,             .            .
  .        ,        .
  -  ,     , ,   ,   .            ,     . ,    ,        ,       ,   (  , . 25).
  .  ,     ,          .   ,     ,      .
       1930-       (1904  1941)  . Ÿ   ,     ,     ,      .       .
  , ,           ,    1930- .             .  ,          .      .
,        ,             .. .
        . 11  1944     ,       (1929  1944)            .         .
        .      -     , ,       .
  .  ,         .         ,    .         ,    .  ,     ,                ,   .         ,    -          .
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 53
: 
,  
  , ,       ,          ,   .              .
       .         (Marc Hon)        8 UMi b, , -,   ,      .         Baekdu (8 UMi)          .
    ,       .     ,  ,         ,      ,     .    -     .    .
 8 UMi b   2015        ,        .   ,  8 UMi b         93 . ,        ,      .           .
    ,      ,       .  ,      ,    ,     .  ,             .        .        ,     .
,            . 
54       ,    . ,          .       Nature.
   
              ,      ,    .    -.    ,           ,    .        .               .           .
       ,     .       .         .         .    .  , ,         .
-      .. ,    . ..  ,      ,  ,     .
         .   ,        ,   -         .     ,      .
        .    ,                ,    .              .
       .           ,        ,        .     Journal of Marine Science and Engineering.
  
     .      .        .          ,     .         .       ,          .            . , ,    .                     ,     ,     .        ,    .
          7          .        ,         .   , ,   ,     15  43%  . ,  13-26%        ,            .           ,     .
       .       ,     -.   ,      .    ,   ,          /     ,       .
  ,        ,  , ,    ,    ,   ,      - . -,       .             .       Seismological Research Letters.
  . 
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 55


 
  
 

  ,    !      !
    ,  ?
 -,     .     .        ? -,   ,       . ,     . -,     .        !     ,     !       ,          .
         ,  !        .           !
 ,  ,   !    ,   !   :     ,       ?         .  - ,    ?  ,    ? ,  ,    ,      - .  ?
 ߅   .    .    ,   .      ,    - ,    ,    .   ,      -   ,        .       !   ,    ,  ,  ,  .
    !    ,     !     . ,  , .  ,  , .  ,      -  .      ,    ,    .       !  ,  -  ,       !      ?    ?  ,  ,   :   ,          .     ,   , ,          .    ,        ,          !
 
   ,      .
 ,    !
  ,  ?     ?
  ,   ,     !   ?
 ,   ?
  !   !   ,          !     !     ,  ,  
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 57           . ,    ,        .              ,         .     ,    .  ,  ,      ,     ! ,    ?
     ! ,   !  ,     ,        !
    !   ,   ?   ?
 ,  ,    ,     ,   
  ,    ?
 ,      ,    ,        ,  !      !
        ? !   ,     -    !
     !  ,  ,             ,     !    ,   ,     !
  ,    ,        ,   ?     ,         .    ?
      .
  ?
 .
   ?
  !           ,   .
  ?    ?
       ,    .  ,     -  ,   .   ,      .   -  ,    .      ,  ,         ,     ,       .  , ,           :    ,      !
  ,       !  ,      .     ?   ,      ,     .    ,   !
     ?       
          .     ,       .  ,  .      ,               ,            ,     .         .  ,    .
  
        ,        ,             ,        .   , ,    ,             -  ,          .        ,     .
 !  ,      ,  ,      .        .   ,  ,      .
   ,  ?      .
 ,  ,     !    ?       ? ,    !
   ,  ,    
  ?
 
 ?!    !   !    .    ,     ,  ,                 .     ,    ,     ,    :
 , .    ,   .    ,    .
58
  -    ,         ,      .
     ,      !     ,    !  -       ,   ,           .   ,     ,   ,  ,   ,               !  ,  ,         ? , , ,       !     !
     ,          - .        ,       ,     .
 . ,    ,  ? , ,  ,       !      ?
  ,  ,    
      ?     ?
 ,   
 !
 ,  ,      ?
  ,     .
   ,         .  ,  , ,  ,     ,     ,    ,       
     ?    -     ?
 -,  ,       ,       ,  ,   , .   , , ,    ,                 .     ,  , -               ,   - ,      .   .       ,  ,     ,  , ,  .       ,    ,         ,        , .      ,   ,     .   ,  ,         ,     
  , , ,  ,     ?  ?
 -, .      ,     ,          , ,  ,      ,  ,     .   ,      ,        ?  ,     ,  ,         ,        .  ,    ,          ,   ,   - ,      .  ,      .
   ,   ?    
 ,  .      ,  !    -      .  ,  ,     !    ,     -       ! ,      ,      ,         .  -        ,       ,    -        ,        ,    ,     ,      ,        , ,    - ,   ,    -    , ,    -,    ,                ,        !        ,    
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 59
  , .      ,       !  ,      ,    ?        ?
    
  ,   ,      .     ,    ,       . -  -            !  -!  ,                    .      -     ,     ;      :    ,  !.     ,  , -     -,          ,   .  ,     ,    ,   -   ?
 ,    .     .
   !    ,   ,  -,   ,         .      ,      . ,    .   ,           .
  ,  . , ,       ?
    ,    .   ,      ?  , ,       ?      .      ,     -   .    ?   - ? !
 , ,  ,  ,           
  ?        ?
   ,      ,         ,  ,    
 -.        ?
     .         ,   ,  ,    ,       .     ,   ,           ,        .  ,    ,        .       .          ,          .    ,          ?
    . , ,    .   -           !     :  ,               ,  ,      ,   ,  ,          ,    ,  -  ?
-?
  ! ,  ,    .      ,        ,       . ,        !      ,  ,      ,    -       !    !         ,           .   ,       ,    .       ,    .       ,       .
               
    !          ,       . ,   .   .          .    .        !
60


:
        
  :  
.: , -, 2023
 

    :    ,  ,    ,    .       ,         .             ,    ,        !  ,       ,     ,                , ,    (    ,      !)   ,   .

. : ,  
-, 2023

,


 :  
.: , -, 2023
   1912   -    .                '  .                     .         .   1914  11             .     :       ,       .    ,    ,        ;              ,    .  ,                .

!
	

-


 
 XVI :
, ,, 
  :  ,  
.: , -, 2023
               XVI .   ,           , ,  ,   ,     .    ,    ,    .     .    95 ,      .     ,     ,      .         XVI ,    .

   !
  
  :  
.: , -, 2023
 ,      ,        , ,  ,     ,   -   .            ,     ,    .         ?        ?          ?     ,         .
  : https://azbooka.ru
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 61
5
, .
 
- !
            .      ,    .   ,      ,   ,        . , ,     :       -  .  ,        .
  ,  ,        ,   ?   ,           ,       . ,  . ,                   - (4th International Conference on Advanced Science and Engineering (ICOASE)).     ,       ,   .   50    . -  :   94%  ,    . ,      10     80%.
      ,    ,        ,      ,         .
. 
 2027    ,   ,    85-134   ,         ,  ,    (Joule)
         54%  ,    ,        (Nature Communications)
  mTOR KU0063794,       ,        (Cell)
 120  ,           (Nature Genetics)
          ,              (Current biology)
,         SCN9A,     ,       (Communications Biology)
 40%           ,     (Nature)
 ,   2000   ,            (Radiology)
 4%-9/  ,   Streptomyces,       (Nature Communications)
      , ,    CO2,     (ACS Nano)
   ,  3000   ,          (Journal of Cardiovascular Development and Disease)
         -       ,    Diaphoreolis zvezda           ,   (Canadian Journal of Zoology)
 70%        - - ,  -  - -  ( )
   Q.-SHINE, ,       ,      -  ,         (Sensors and Actuators  Chemical)
  ,     86%  ,   ( -2023)

 
  ?
        :      , ,   ,      .    ,      ,    . ,     , ,  .
       ?   , :     2%    .   ,         . ,     :    , ,  ,     20% .   ,  ,            . ,            .
         (Science Advances, 2023, 42)    .     4       40  .  ,  - 5 -- 10          .             ,      -;      ,         .
,      ,   ,  ,          .    ,  ? ,    ,       - .      -    .
. 
  , 2023,  11, www.hij.ru	
 63

 
  
    ?
   ,   .    ,      .    .
  .        -,   .  ,  ?     , - .
 ,   .
     ? -   .    .     , !
  :   ,   .      - ? !
  ?      .    ?   ?   .  ,     , .
      .  ,  ,       .   .
        ,   . - , .
64
     .  ,  .
   ,   .   - . . . , ,  .
 .  ,    ,     .
  -?
  .
 ?
 ,        .
  ,   ,   .  ,        :
  !     .    !
   . ,       ?    ,    ?
  . ,  .
     .    ,     . - , . .
  .    .           () .
 ,  ,   .
* * *
   ,   ,      .
 ?     .   , ?
       .      .        ,    .
  ,  .      .    ,    , , .
  :    ,  .   ,   .   . ?   ,  .
        .
        .        .
   .    ,  .
    - .
  , 2023,  11, www.hij.ru

 ʻ
 
.. 
 

 ,
  
 
   
,
 

 ʻ
 
 
  



  